Επόμενος σταθμός τα… σύννεφα

Ουδέποτε οικοδομούνταν τόσοι ουρανοξύστες όσοι σήμερα. Ο πλανήτης υποκύπτει στο μεθύσι του ύψους. Επικεφαλής της κούρσας αυτής είναι η Ασία, με το Χονγκ Κονγκ ή τη Σαγκάη, αλλά και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Όσο για το Λονδίνο, αναδεικνύεται σε πρωταθλητή Ευρώπης στους ουρανοξύστες.

Όμως το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο στις μεγάλες μητροπόλεις. Όλη η Βρετανία μοιάζει να έχει πληγεί από την τρέλα των ουρανοξυστών, ενώ στη Γαλλία άρχισε να υψώνεται στη Μασσαλία η έδρα του ομίλου CΜΑ-CGΜ, ένα έργο που υπογράφει η Ζαχά Χαντίντ. Μόνο το Παρίσι αντιστέκεται. Κανένας ουρανοξύστης δεν προγραμματίζεται να υψωθεί στην Πόλη του Φωτός. Όμως ο δήμος του Παρισιού έχει καλέσει αρχιτέκτονες να συμμετάσχουν σε συναντήσεις για να εξεταστεί κατά πόσο θα πρέπει να καταργηθεί, σε τρεις ζώνες στα όρια του περιφερειακού αυτοκινητόδρομου, το ώς τώρα απαραβίαστο «πλαφόν» των 37 μέτρων στο ύψος των οικοδομών. «Άραγε, αποτελεί υπερβολική μετριοπάθεια ή σύνεση, η αντίσταση στην περιρρέουσα φρενίτιδα του ύψους;», αναρωτιέται η «Λε Φιγκαρό».

Όσοι αντιτίθενται στους ουρανοξύστες έχουν σίγουρα τα δίκια τους. Οι ουρανοξύστες είναι ακριβοί στην κατασκευή, περίπλοκοι στη συντήρηση και μεγάλοι καταναλωτές ενέργειας. Κυρίως κατηγορούνται ότι καταστρέφουν το τοπίο και- το χειρότερο- ότι κατασκευάζονται για ευτελείς λόγους: μήπως οι ουρανοξύστες δεν κολακεύουν πρώτα απ΄ όλα το «εγώ» αυτών που τους κατασκευάζουν;

«Είναι τρομερό όταν ένας ουρανοξύστης γίνεται σύμβολο της παγκοσμιοποίησης, όταν δεν συνδέεται ούτε μ΄ αυτό που υπάρχει γύρω του ούτε με τις έννοιες της πολιτισμικής κληρονομιάς», λέει ο αρχιτέκτονας Ζαν Νουβέλ. «Γιατί άραγε κατασκευάζουν τόσους ουρανοξύστες στο Ντουμπάι, όταν υπάρχει εκεί τόσο έδαφος διαθέσιμο, αν όχι για να ανταποκριθούν σ΄ ένα στερεότυπο της εξουσίας;».

Ο δυναμισμός. «Ο ουρανοξύστης είναι σίγουρα μια επικίνδυνη αρχιτεκτονική άσκηση, επειδή φαίνεται από μακριά», συνεχίζει ο Νουβέλ, ο οποίος οικοδομεί έναν ουρανοξύστη στην Ντόχα και ετοιμάζει έναν άλλον στη Μασσαλία. «Μια εγχείρηση ανοικτής καρδιάς είναι επίσης δύσκολη, αλλά είναι μερικές φορές αναγκαία». Και η απόλυτη ανάγκη, κατά γενική ομολογία, είναι να σταματήσει πλέον η καλπάζουσα επέκταση των μεγάλων πόλεων. «Αναμφισβήτητα, αν οικοδομούμε σε ύψος, αποφεύγουμε την οικοδομική επέκταση και επιτρέπουμε τον περιορισμό των μετακινήσεων», υπογραμμίζει ο αρχιτέκτονας Ρεμί Ρουγέ. Ο ουρανοξύστης είναι συνεπώς οικολογικός επειδή, σύμφωνα με τη διατύπωση του Ζαν Νουβέλ, «ένας ανελκυστήρας ρυπαίνει λιγότερο από τα αυτοκίνητα». Σύμφωνα με τον Ρουγέ, οι ουρανοξύστες παραμένουν «μάλλον κερδοφόρα επενδυτικά προϊόντα» και μπορούν να ενισχύσουν τον δυναμισμό μιας πόλης.


Στη Βρετανία

ΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ παραμένει η αβάν-γκαρντ των πιο τρελών ουρανοξυστών: ο Σαρντ Λόντον Μπριτζ, τον οποίο ο αρχιτέκτονας Ρένζο Πιάνο συγκρίνει με θραύσμα γυαλιού 306 μέτρων· ο Μπίσοπσγκεϊτ Τάουερ με τα 2.000 τ.μ. ηλιακών συλλεκτών σε ύψος 288 μέτρων από το έδαφος, ο Ίρον Τάουερ των 222 μέτρων… Όμως το Λιντς, το Λίβερπουλ, το Μάντσεστερ και το Μπέρμιγχαμ ονειρεύονται πλέον επίσης το δικό τους μικρό Μανχάταν. Αν όλα τα σχέδια καρποφορήσουν, περισσότεροι από 240 ουρανοξύστες θα ξεπηδήσουν στα επόμενα 30 χρόνια, εκ των οποίων 129 μόνο στην πρωτεύουσα.


Στη Μόσχα

ΧΑΡΗ ΣΤΟΝ πλούτο των νέων εκατομμυριούχων, στη Μόσχα επικρατεί οικοδομικός οργασμός. Υπό την καθοδήγηση του δημάρχου της Γιούρι Λουζκόφ, η σύζυγος του οποίου έγινε η πλουσιότερη γυναίκα της Ρωσίας χάρη στα ακίνητα, τα σχέδια κατασκευής ουρανοξυστών είναι δεκάδες. Γιατί οι Ρώσοι κτίζουν όλο και υψηλότερα κτίρια; «Αποτελούν φαλλικά σύμβολα», λέει σοβαρότατος ο Αρτούρ Αλεξάντροφ, ο διευθυντής του Μirax, της εταιρείας που κτίζει τον Πύργο της Ομοσπονδίας. «Και με την τιμή που έχει το τετραγωνικό, είναι υπερκερδοφόρο το να κτίζεις ψηλά κτίρια».


Στη Σαγκάη

ΜΕΣΑ ΣΕ είκοσι χρόνια, χιλιάδες ουρανοξύστες ξεφύτρωσαν στις όχθες του ποταμού Χουανγκπού που διαρρέει τη Σαγκάη. Αρχικά, ήταν ένας τρόπος για να αποκτήσει μια μεγαλόπρεπη διεθνή παρουσία η πόλη που είναι το κέντρο της κινεζικής οικονομίας. Σήμερα η Σαγκάη δεν έχει πια ανάγκη να πείσει- την αποκαλούν «Νέα Υόρκη της Ανατολής» λόγω της οικοδομικής ανάπτυξής της που είναι παρόμοια με εκείνη της αμερικανικής μεγαλούπολης – αλλά δεν λέει να σταματήσει αυτή την κούρσα προς τα ύψη.