Γαλάζιος τζόγος στα Ταμεία

Με μηδενική προμήθεια θα μπορούσε να αγοράσει ομόλογα μέσω της Τραπέζης της Ελλάδος το Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης Δημοσίων Υπαλλήλων (ΤΕΑΔΥ).

Προτίμησε όμως να της γυρίσει την πλάτη και να στραφεί σε μια μικρή χρηματιστηριακή εταιρεία, στην οποία κατέβαλε ουσιαστικά προμήθεια 5 εκατ. ευρώ μέσα σε μία μόνο ημέρα για συναλλαγές ομολόγων αξίας 600 εκατ. ευρώ.

Αυτό και μόνο το γεγονός είναι αρκετό για να κινήσει υποψίες για σκανδαλώδη διαχείριση των αποθεματικών του συγκεκριμένου Ταμείου, αλλά και κάθε άλλου που ακολουθεί ανάλογη τακτική τζόγου μέσω χρηματιστηριακών εταιρειών, αντί της συντηρητικής επίσημης οδού της κεντρικής τράπεζας ή έστω της Ηλεκτρονικής Δευτερογενούς Αγοράς Τίτλων (ΗΔΑΤ), με μικρή προμήθεια.

Στο παιχνίδι της διαχείρισης των αποθεματικών των Ταμείων, που άρχισε να αποκαλύπτεται την περασμένη εβδομάδα με την υπόθεση του ΤΑΕΔΥ και της χρηματιστηριακής Ακρόπολις, τα συμφέροντα είναι σίγουρα μεγάλα, όσο και οι προμήθειες. Επωφελούμενοι από την προτίμηση

Ρισκάρουν τα αποθεματικά σε αβέβαιες επενδύσεις

των Ταμείων να παίζουν τα χρήματα των ασφαλισμένων στον τζόγο του χρηματιστηρίου ή στη δευτερογενή αγορά ομολόγων, είναι μεγάλες τράπεζες και χρηματιστηριακές εταιρείες. Λέγεται ότι από τις τελευταίες, τον τελευταίο καιρό, ισχυρή προτίμηση έχουν οι γαλάζιες- όσες συνδέονται με στελέχη του κυβερνώντος κόμματος.

Εγκληματική άγνοια. Οι ίδιες οι διοικήσεις των Ταμείων ενέχονται τουλάχιστον για ανευθυνότητα ή για εγκληματική άγνοια, από τη στιγμή που ρισκάρουν τα αποθεματικά στα οποία βασίζονται οι μελλοντικές συντάξεις των ασφαλισμένων τους σε αβέβαιες επενδύσεις. Όμως δεν μπορεί να αποκλειστεί και η πιθανότητα να υπάρχει ίδιο όφελος, κοινώς μίζα, για ορισμένους στις διοικήσεις ή και σε χαμηλότερο υπηρεσιακό επίπεδο. Και αν έτσι είναι τα πράγματα, τότε κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ότι το χρήμα φτάνει και υψηλότερα, σε πολιτικά χέρια. Η κυβέρνηση, στην καλύτερη περίπτωση, έχει πολιτική ευθύνη για την τοποθέτηση στις διοικήσεις των Ταμείων στελεχών με πλήρη άγνοια των συνθηκών της αγοράς και με αποκλειστικό κριτήριο την κομματική τους ταυτότητα.


Ψάχνουν και για άλλες

Η ΥΠΟΘΕΣΗτου ΤΑΕΔΥ, την οποία έσπευσε να αποκαλύψει η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (όπως λέγεται, κατόπιν καταγγελίας ανταγωνίστριας της Ακροπόλεως χρηματιστηριακής εταιρείας, η οποία ζήλεψε γιατί δεν έπαιρνε ανάλογες δουλειές), είναι πιθανότατα μόνο η αρχή. Σύμφωνα με πληροφορίες η ίδια η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ερευνά τώρα και άλλες τέτοιες περιπτώσεις, συγκεκριμένα ποια ασφαλιστικά ταμεία διαχειρίζονταν τα αποθεματικά τους, μέσω ποιων χρηματιστηριακών και σε τι τιμές γίνονταν οι αγοραπωλησίες. Οι τιμές αυτές θα συγκριθούν με τις αντίστοιχες των τίτλων (ΗΔΑΤ). Άλλωστε τη συνέχιση της έρευνας και σε άλλα Ταμεία υπαινίχθηκε με δηλώσεις του την περασμένη εβδομάδα και ο υφυπουργός Απασχόλησης Γ. Γιακουμάτος. Η φωτεινή εξαίρεση. Στέλεχος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς έλεγε ότι μοναδική θετική εξαίρεση στην κατά τα άλλα χαοτική λειτουργία του όλου συστήματος διαχείρισης των αποθεματικών των Ταμείων είναι η σύσταση ΑΕΔΑΚ (εταιρείας διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων) από το ΙΚΑ τον ΟΓΑ και τον ΟΑΕΕ. Η ΑΕΔΑΚ διαχειρίζεται δύο αμοιβαία κεφάλαια, ένα μεικτό με μετοχές και ένα ομολογιακό. Το πρώτο με απόδοση 69,12% (μέσα σε τρία χρόνια, από το 2003) και το δεύτερο με απόδοση 14,27%. Τα άλλα Ταμεία όμως γύρισαν την πλάτη τους και σε αυτή την εναλλακτική, δηλαδή στη συμμετοχή στην ΑΕΔΑΚ. Προτίμησαν να εμπιστευθούν τα κεφάλαιά τους σε τράπεζες και χρηματιστηριακές.


Η κυβέρνηση παραδέχεται την κερδοσκοπία

Σύμφωνα με στελέχη ακόμη και της τραπεζικής και χρηματιστηριακής αγοράς, δεν έχει νόημα και είναι επικίνδυνο για τα ασφαλιστικά ταμεία να καταφεύγουν στη δευτερογενή αγορά ομολόγων. Είναι χαρακτηριστικό, σημειώνουν τα ίδια αυτά στελέχη, ότι η διακύμανση των τιμών των ομολόγων στη δευτερογενή αγορά είναι δεκαπλάσια από των μετοχών. Μεγάλοι οίκοι του εξωτερικού αναλαμβάνουν σε τέτοιες περιπτώσεις να αντισταθμίσουν τον κίνδυνο με άλλες πράξεις, έναντι όμως υψηλότατων προμηθειών.

Τα ασφαλιστικά ταμεία στην Ελλάδα είναι προφανές ότι δεν έχουν κανένα λόγο να μπουν σε τέτοιες διαδικασίες. Δεν έχουν μετόχους να τους ζητούν τον λόγο γιατί δεν στόχευσαν στις υψηλότερες δυνατές αποδόσεις. Ούτε βεβαίως σώζεται το ασφαλιστικό σύστημα πετυχαίνοντας λίγο υψηλότερες αποδόσεις με τόσο μεγάλο ρίσκο. Ο δικός τους ρόλος είναι να τοποθετήσουν με ασφάλεια και βεβαίως με κάποια ικανοποιητική απόδοση τα κεφάλαια των ασφαλισμένων τους. Αυτό δεν δικαιολογεί τα χρηματιστηριακά τους ανοίγματα. Θα μπορούσαν κάλλιστα, επισημαίνει το ίδιο στέλεχος της αγοράς, να είχαν τοποθετήσει τα κεφάλαιά τους αγοράζοντας τίτλους στην έκδοσή τους και όχι στη δευτερογενή αγορά και να τους πουλήσουν στη λήξη τους.

Ύποπτη υπερδραστηριότητα.
Προκαλεί εντύπωση ότι ανάλογη άποψη έχει και υψηλόβαθμο στέλεχος της κυβέρνησης. Την παραμονή της αποκάλυψης της υπόθεσης της Ακροπόλεως με το ΤΑΕΔΥ το στέλεχος αυτό έλεγε ότι υπάρχουν Ταμεία που διαχειρίζονται τα αποθεματικά τους σαν να ήταν κερδοσκόποι, κάνοντας καθημερινά αγοραπωλησίες. Κανονικά, έλεγε το ίδιο υψηλόβαθμο στέλεχος, τα Ταμεία θα έπρεπε να απέχουν από τις καθημερινές συναλλαγές, να αγοράζουν μια φορά και να πωλούν τα ομόλογα στη λήξη τους.

Ο ίδιος θεωρούσε ότι αυτή η υπερδραστηριότητα που επιδεικνύουν τα Ταμεία είναι ύποπτη, αλλά δεν απέδιδε σκοπιμότητα στις διοικήσεις τους, μόνο άγνοια. Κατά πάσα πιθανότητα η κυβέρνηση θέλει να αποδώσει τις ευθύνες σε ορισμένους υπαλλήλους των Ταμείων. Να σημειωθεί ότι τα Ταμεία διαχειρίζονται συνολικά κινητή και ακίνητη περιουσία 29 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα χρεόγραφα αντιπροσωπεύουν 15,7 δισ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Απασχόλησης. Σε όλη αυτή την υπόθεση ερωτήματα προκαλεί η αδρανοποίηση της Επιτροπής Ελέγχου και Εποπτείας της Διαχείρισης της Περιουσίας των Ασφαλιστικών Ταμείων από τον Μάιο του 2004. Κατά ορισμένους στην κυβέρνηση, ο ρόλος της δεν ήταν ουσιαστικός και δεν θα είχε αλλάξει τίποτα αν λειτουργούσε. Τουλάχιστον όμως θα υπήρχε κάποιος να καταγράφει, έστω και στο τέλος κάθε χρόνου, την εικόνα στη διαχείριση των αποθεματικών των Ταμείων.

Καμιά αντίδραση. Τέτοια έκθεση όμως δεν έχει υπάρξει από τον Μάιο του 2004. Μέσα σε όλο αυτό το ανεξέλεγκτο κερδοσκοπικό παιχνίδι μικρή σημασία έχει αν το όριο επένδυσης των αποθεματικών των Ταμείων σε μετοχές είναι 23% η υψηλότερο. Σίγουρα η κυβέρνηση δεν θα επιδιώξει να το αυξήσει ύστερα από όλα όσα έγιναν, αλλά ήδη παραβιάζεται κατάφωρα και κανείς δεν έχει αντιδράσει σ΄ αυτό.