Είχε τα χέρια του βουτηγμένα στον θάνατο

Ιταλός Εβραίος γεννημένος στη Θεσσαλονίκη, ο Σλόμο Βενέτσια είναι ένας από τους τελευταίους επιζώντες ζοντερκομάντος του Άουσβιτς, οι οποίοι άδειαζαν τους θαλάμους αερίων και έκαιγαν τα πτώματα στα κρεματόρια. Χρειάστηκε 50 χρόνια για να μπορέσει να μιλήσει γι΄ αυτό.

Τα χέρια του ψηλάφησαν τον θάνατο. Έπιασαν εκατοντάδες νεκρά σώματα, σωριασμένα σε εφιαλτικούς σωρούς, σαν σε πίνακα του Ιερώνυμου Μπος. Σώματα νεκρά, μικρά και μεγάλα, νέων και γέρων, ανδρών και γυναικών. Σώματα στρεβλά, εξαρθρωμένα, πρησμένα, συσπασμένα στην ύστατη αγωνία τους.

«Οι θάλαμοι αερίων του Μπιρκενάου είχαν φτιαχτεί για να χωρούν 1.400 ανθρώπους. Όταν τους στρίμωχναν καλά, έβαζαν ώς και 1.600, ακόμη και 1.700. Χρειάζονταν δέκα έως δώδεκα λεπτά για να πεθάνουν». Ο Σλόμο Βενέτσια είναι ένας από τους λιγότερους από δέκα τελευταίους επιζώντες Sonderkommandos, οι οποίοι ήταν υπεύθυνοι στα

ΟΙ ΖΟΝΤΕΡΚΟΜΑΝΤΟΣ

Έβγαζαν τα πτώματα από τους θαλάμους αερίων και τα έριχναν ένα- ένα στους φούρνους

στρατόπεδα θανάτου για να οδηγούν τους κρατούμενους στους θαλάμους αερίων, να σηκώνουν την καταπακτή στη σκεπή από την οποία διοχετευόταν το δηλητηριώδες αέριο Ζyklon Β, μετά να βγάζουν τα πτώματα και να τα ρίχνουν στους φούρνους ένα- ένα. Έζησε στην κόλαση του Άουσβιτς από τις 11 Απριλίου 1944 ώς τις 26 Ιανουαρίου 1945.

Το μωρό
Ογδόντα τριών χρόνων σήμερα, ο Σλόμο Βενέτσια, μιλάει για εκείνο το μωρό ηλικίας δύο μηνών που γαντζωμένο στο στήθος της μητέρας του επέζησε τα δέκα μοιραία λεπτά (ένας παιδίατρος εξηγεί αυτό το θαύμα με τον θηλασμό που περιόριζε την απορρόφηση του θανατηφόρου αερίου). Οι ζοντερκομάντος το ανακαλύπτουν από τις φωνές του. Αλλά ένας Γερμανός αξιωματικός τούς βλέπει και διαλύει με μια σφαίρα το κρανίο του μωρού. Μιλάει για τη μητέρα σ΄ ένα τρένο από το Λοτζ και για τον τρομοκρατημένο γιο της που είχαν ξεφύγει, ένας Θεός ξέρει πώς, από τον θάλαμο αερίων, κρυμμένοι από τα ψηλά χόρτα του καλοκαιριού στην αυλή του κρεματόριου. Όταν τους ανακαλύπτουν, τους σκοτώνει με μια σφαίρα στο σβέρκο ένας έξαλλος αξιωματικός που ουρλιάζοντας δίνει διαταγή να κοπούν αμέσως τα χόρτα. Μιλάει για τον φίλο του στο σώμα των ζοντερκομάντος που μεταφέρει πτώματα στα γυμνά του χέρια, αλλά ξαφνικά τρελαίνεται και σταματάει, ανήμπορος να προχωρήσει, παρά τις φωνές, και τον σκοτώνουν επιτόπου.

Η ιστορία
Όπως όλοι οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, ο Σλόμο Βενέτσια προέρχεται από μια γενιά που εκδιώχθηκε από την Ισπανία και έφτασε στην Ιταλία- εξ ου και το όνομα Βενέτσια (οι Εβραίοι αυτοί έπαιρναν το όνομα της πόλης στην οποία έβρισκαν καταφύγιο). Η ιστορία του είναι η ιστορία μιας πάμφτωχης χήρας μητέρας και πέντε παιδιών που, αντί να πηγαίνουν σχολείο, έκαναν δουλειές του ποδαριού για να ζήσουν. Όταν ο ιταλικός στρατός συνθηκολόγησε στις 8 Σεπτεμβρίου 1943, το γκέτο της Θεσσαλονίκης μετανάστευσε στην Αθήνα.

Αλλά και η Αθήνα βρισκόταν υπό ναζιστική κατοχή. Ένα πρώτο τρένο με 2.500 Εβραίους αναχώρησε στα τέλη Μαρτίου 1944 και έκανε 11 ημέρες για να φτάσει στο Άουσβιτς. Από την οικογένειά του, που ήταν στοιβαγμένη στα βαγόνια, θα επιζήσουν μόνο η αδελφή του Ραχήλ, ο αδελφός του Μαουρίτσιο και οι δύο εξάδελφοι Ζακόμπ και Ντάριο οι οποίοι έγιναν όπως κι εκείνος ζοντερκομάντος.

Το τατουάζ
Πενήντα χρόνια πέρασαν για να μπορέσει ο Σλόμο να μιλήσει. Είχε τον αριθμό «182727» χαραγμένο στο μπράτσο του, αλλά έλεγε στα παιδιά του ότι ήταν αριθμός… τηλεφώνου. Στη γυναίκα του, τη Μαρίκα, την οποία παντρεύτηκε το 1956, είχε πει μόνο πως υπήρξε κρατούμενος. Μόλις το 1992 βγήκε από τη σιωπή του, βλέποντας τα ρατσιστικά και αντισημιτικά πανό στα ιταλικά γήπεδα και τη δράση των αρνητών του Ολοκαυτώματος.

Έγραψε, μαζί με την Μπεατρίς, θυγατέρα του Ρισάρ Πρασκιέ, προέδρου της επιτροπής Γιαντ Βάσεμ Γαλλίας, ένα συγκλονιστικό βιβλίο για την εμπειρία του. Συνεργοί των δημίων παρά τη θέλησή τους, οι ζοντερκομάντος δολοφονήθηκαν σχεδόν όλοι από τους Γερμανούς πριν από την απελευθέρωση των στρατοπέδων, όπου υπήρξαν οι πιο άμεσοι αυτόπτες μάρτυρες της γενοκτονίας. Σ΄ εκείνους που πιστεύουν ότι οι ζοντερκομάντος υπέφεραν λιγότερο από τους άλλους, η Σιμόν Βέιλ λέει το εξής στον πρόλογο του βιβλίου του Βενέτσια: «Τι αξίζει λίγο περισσότερο ψωμί και ανάπαυση, όταν έχεις κάθε μέρα τα χέρια σου βουτηγμένα στον θάνατο;».


Η διαδρομή του Σλόμο Βενέτσια

● 1923: Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη ● ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1943: Ανακωχή ανάμεσα στην Ιταλία και τους Συμμάχους. Η Βέρμαχτ καταλαμβάνει ολόκληρη την Ελλάδα ● 1944: Άφιξη στο Άουσβιτς, τον Απρίλιο, της πρώτης ομάδας από την Αθήνα ● 1945: Εκκένωση, τον Ιανουάριο, του στρατοπέδου του Άουσβιτς – Μπιρκενάου ● 1992: Πρώτη επιστροφή στο στρατόπεδο, τον Δεκέμβριο ● 2007: Το βιβλίο του με τίτλο «Ζοντερκομάντος. Μέσα στην κόλαση των θαλάμων αερίων» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αlbin Μichel.