Αθώωσαν τη Σερβία για τη σφαγή

Ανακούφιση στους Σέρβους και οργή στους Μουσουλμάνους της Βοσνίας προκάλεσε χθες η υψηλότερη νομική αρχή του ΟΗΕ, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, απαλλάσσοντας τη Σερβία από την κατηγορία της γενοκτονίας στη Σρεμπρένιτσα- παρ΄ ότι έκρινε ότι μπορούσε και έπρεπε να την είχε εμποδίσει.

Δώδεκα χρόνια μετά τη σφαγή 8.000 Μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα της Βοσνίας από τις δυνάμεις του Σερβοβόσνιου Ράτκο Μλάντιτς, το Διεθνές Δικαστήριο (Δ.Δ.) αναγνώρισε το χειρότερο έγκλημα που έχει διαπραχθεί σε ευρωπαϊκό έδαφος μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ως γενοκτονία- τη διαχώρισε από τον πόλεμο συνολικά στη Βοσνία. Η Σερβία όμως, αποφάνθηκε το Δ.Δ., δεν έχει άμεση ευθύνη. «Δεν διέπραξε γενοκτονία» ούτε «συνωμότησε με σκοπό την τέλεσή της» ούτε την «υποκίνησε» ούτε ήταν «συνένοχη». Οι ευθύνες της περιορίζονται στο ότι δεν εκπλήρωσε την υποχρέωσή της να αποτρέψει τη γενοκτονία

ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ

περιορίζονται στο ότι δεν απέτρεψε τη γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα ούτε τιμώρησε τους ενόχους

στη Σρεμπρένιτσα, καθώς και να τιμωρήσει τους ενόχους- αφού δεν έχει συλλάβει και παραδώσει, ως όφειλε, τον Μλάντιτς στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Ήταν η πρώτη φορά κατά την οποία κράτος διώκεται (κατόπιν προσφυγής της Βοσνίας) με την κατηγορία της γενοκτονίας. Η δίκη διήρκεσε χρόνια (στην πραγματικότητα, η πρώτη προσφυγή της Βοσνίας στο Δ.Δ. χρονολογείται στο 1993) και τα διακυβεύματα ήταν σημαντικά. Αν το Δ.Δ. έκρινε τη Σερβία υπεύθυνη για τη σφαγή στη Σρεμπρένιτσα, τότε θα άνοιγε ο δρόμος για να διεκδικήσει η Βοσνία δισεκατομμύρια δολάρια, ως αποζημίωση. Και θα περιέπλεκε ακόμα περισσότερο τις συνομιλίες μεταξύ Βελιγραδίου και Ε.Ε. για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

Το Δ.Δ. στήριξε την απόφασή του στην άποψη πως η Σερβία του Μιλόσεβιτς υποστήριζε μεν τους Σερβοβόσνιους, δεν είχε ωστόσο αποτελεσματικό έλεγχο επί του βοσνιακού στρατού και των παραστρατιωτικών μονάδων που πρωτοστάτησαν στη σφαγή. Άρα, δεν έχει άμεση ευθύνη. Παρ΄ όλα αυτά, «η Σερβία μπορούσε και έπρεπε να είχε αναλάβει δράση προκειμένου να αποτρέψει τη γενοκτονία».

Ανακούφιση στο Βελιγράδι
Η ανακούφιση ήταν σχεδόν εμφανής στο Βελιγράδι όταν τελείωσε η τρίωρη συνεδρίαση του Δικαστηρίου, που μεταδόθηκε απευθείας από πολλά σερβικά κανάλια. «Μία φορά μάς απήλλαξαν και από κάτι!», δήλωσε ένας 25χρονος φοιτητής, ο Μίρκο Κότσιτς. Την ίδια ώρα, ακριβώς έξω από το δικαστήριο, δεκάδες επιζήσαντες του πολέμου στη Βοσνία ξεσπούσαν σε οργισμένες αντιδράσεις. «Ντροπή σε αυτούς που κατέληξαν σε μια τέτοια απόφαση», εξεγέρθηκε- στο Σαράγεβο- η Ζινάιντα Μούτζιτς, μέλος της οργάνωσης Μητέρες της Σρεμπρένιτσας. «Πώς μπορούν να λένε ότι δεν είναι ένοχοι γενοκτονίας όταν υπάρχουν φωτογραφίες και βίντεο; Βασανίζουν ξανά τους ανθρώπους μας, αυτές τις μητέρες…».

Σχολιάζοντας την απόφαση, ο φιλοδυτικός πρόεδρος της Σερβίας, Μπόρις Τάντιτς, χαρακτήρισε «πολύ σημαντικό» το γεγονός ότι η Σερβία απαλλάχθηκε από την κατηγορία της γενοκτονίας στη Σρεμπρένιτσα. «Για όλους εμάς, όμως, το πολύ δύσκολο τμήμα της ετυμηγορίας είναι πως η Σερβία δεν έκανε όλα όσα μπορούσε για να αποτρέψει τη γενοκτονία» προσέθεσε, καλώντας το σερβικό Κοινοβούλιο να καταδικάσει το έγκλημα το συντομότερο. Ωστόσο, όσες ελπίδες και αν εκφράζει ως προεδρεύουσα της Ε.Ε. η Γερμανία, να δει η Σερβία την απόφαση του Δ.Δ. ως νέα ευκαιρία για να αποστασιοποιηθεί από τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν επί Μιλόσεβιτς, το σερβικό Κοινοβούλιο πολύ δύσκολα θα δεχθεί ένα τέτοιο ψήφισμα. Τόσο οι υπερεθνικιστές Ριζοσπάστες, το μεγαλύτερο κόμμα, όσο και οι Σοσιαλιστές, το κόμμα του Μιλόσεβιτς που πέθανε πέρυσι πριν ολοκληρωθεί η δίκη του με την κατηγορία της γενοκτονίας, δεν αναγνωρίζουν καμία σφαγή στη Σρεμπρένιτσα.


Το Διεθνές Δικαστήριο του ΟΗΕ

1ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ Δικαστήριο του ΟΗΕ (Δ.Δ.) εδρεύει μεν στη Χάγη, είναι όμως διαφορετικό από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο του ΟΗΕ (ΔΠΔ), που δημιουργήθηκε το 2002 για τη δίωξη ανθρώπων για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου.

2ΤΟ Δ.Δ. ε ίναι η υψηλότερη νομική αρχή του ΟΗΕ και συστάθηκε με σκοπό τη διευθέτηση διαφορών ανάμεσα σε κράτη και τη γνωμοδότηση σε θέματα διεθνούς δικαίου κατόπιν προσφυγής διεθνών οργάνων και υπηρεσιών.

3ΕΔΡΕΥΕΙ στο Μέγαρο της Ειρήνης στη Χάγη και άρχισε να λειτουργεί το 1946, αντικαθιστώντας το Διαρκές Δικαστήριο Διεθνούς Δικαιοσύνης που λειτουργούσε στη Χάγη από το 1922 υπό την αιγίδα της Κοινωνίας των Εθνών.

4ΤΟ Δ.Δ. απαρτίζεται από 15 δικαστές οι οποίοι εκλέγονται για εννεαετή θητεία από τη Γενική Συνέλευση και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Πρόεδρος είναι η Βρετανίδα δικαστής Ρόζαλιν Χίγκινς.

5ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ, όλα τα κράτη μέλη του ΟΗΕ είναι υποχρεωμένα να συμμορφώνονται προς τις αποφάσεις του Δ.Δ. που τα αφορούν· σε αντίθετη περίπτωση, το ζήτημα μπορεί να παραπεμφθεί στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.