[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Τι έγιναν τα βασιλικά αρχεία;

Oπωσδήποτε μάθαμε ένα σωρό πράγματα· μερικοί τουλάχιστον που δεν είχαμε ιδέα από κάτι τέτοια. Να, μάθαμε τι είναι τα Φαμπερζέ, πού παράγονταν και σε ποιες συγκυρίες κατέληξαν να κοσμήσουν τις βιτρίνες των ανακτόρων επί Γεωργίου του Α΄·μάθαμε ότι στο συλλεκτικό μπαζάρ η υπογραφή του βασιλιά σε ένα κοινό τραπεζάκι, αντιγραφή παλαιού, αρκεί για να ανεβάσει τη χρηματική αξία του. Ένα σωρό πράγματα μάθαμε εμείς οι ταπεινοί υπήκοοι, γενικώς· μάθαμε όμως, κυρίως, ότι μπορεί ως Έλληνες να υπέστημεν τον εξευτελισμό να βγαίνουν στο σφυρί πολύτιμα αντικείμενα των βασιλέων μας, αντικείμενα που κοσμούσαν τα Ανάκτορά μας, ήταν όμως Έλληνες πλούσιοι, εφοπλιστές κατά κύριο λόγο του Λονδίνου, που «χτύπησαν» πολλά απ΄ αυτά τα αντικείμενα και ότι πολλά από τα άξια λόγου τα απέκτησαν· και έτσι αυτά επέστρεψαν σε ελληνικά, σε εθνικά δηλαδή χέρια, κάτι που επέτρεψε στην εθνική μας περηφάνια να ανορθωθεί κάπως!

Θυμόμαστε όλοι τις ατέλειωτες συζητήσεις, κυρίως στην τηλεόραση, που κινήθηκαν από ζητήματα λειτουργίας της αγοράς, περισσότερο της αγοράς τέχνης και των δημοπρασιών και ζητήματα συλλεκτικών νοοτροπιών, έως ζητήματα εθνικού πλούτου, νόμιμης εξαγωγής του, φυγάδευσής του ή και κλοπής κ.λπ., κ.λπ. Εδώ, σε αυτό το τελευταίο, μπορούσε κανείς να διακρίνει, μολονότι δύσκολα γιατί δεν λεγόταν ευθέως, υπαινιγμούς για τον ρόλο αυτών των αντικειμένων ως εθνικής ιστορίας. Και είναι νομίζω το πιο σημαντικό. Να μου επιτραπεί στο σημείο αυτό, επειδή εδώ «τέρμα οι ειρωνείες και τα χαμογελάκια», να θίξω με συντομία ένα σημαντικό ζήτημα, το εξής:

Οι βασιλιάδες, οι δικτάτορες και ό,τι παρόμοιο, αποτελούν μέρος της Ιστορίας μας· δεν έχουμε δικαίωμα να τους διαγράφουμε απ΄ αυτήν γιατί αλλοιώνουμε την ιστορική μας συνείδηση. Αυτός είναι και ο λόγος που εκφράζω εδώ την πλήρη αντίθεσή μου στη μετονομασία δρόμων και πλατειών, όταν αυτοί έχουν ονόματα βασιλιάδων, δικτατόρων κ.λπ. και μόνο γι΄ αυτόν τον λόγο, για να τους δώσουν «δημοκρατικά» ονόματα! Δεν πάει έτσι κύριοι Δήμαρχοι· είναι ιστορία μας και τα δύο και δε βοηθούμε στη διαμόρφωση ούτε ιστορικής ούτε κοινωνικής συνείδησης με τη διαγραφή, την

ΑΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΜΟΥ

σημείωμα για τα Αρχεία της Ανώτατης Εξουσίας μια κραυγή που μπορεί να την ακούσουν κάποια αυτιά και ο ήχος της να προχωρήσει πιο μέσα, στο μυαλό

απόκρυψη στην ουσία, του ενός από τα δύο.

Και ενώ στις συζητήσεις, πολύωρες και πολυήμερες, σχετικά με τα κατσαρολικά- οικοσκευή δεν είχαν πει ότι περιείχαν τα κοντέινερς; Τη δική μου οικοσκευή τη λένε έτσι, κατσαρολικά ή τεντζερικά-, μάθαμε κάμποσες λεπτομέρειες, έμεινε και παραμένει ένα εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα που δεν έθιξε, δεν σκέφτηκε καν να θίξει κανένας· ποτέ και κανένας δεν έχει ενδιαφερθεί γι΄ αυτό.

Oλόγος είναι για τα Αρχεία της θεσμικά Ανώτατης Εξουσίας της χώρας. Τα βασιλικά Αρχεία, και όχι μόνον του τελευταίου βασιλιά, τι έγιναν; Πού βρίσκονται; Μήπως τα περιβόητα κοντέινερς περιείχαν και τίποτε χαρτιά, πρακτικά συνεδριάσεων, διαγγέλματα, αλληλογραφίες, αναφορές, προϋπολογισμούς και καταστάσεις δαπανών κ.λπ., κ.λπ.;- Παρεμπιπτόντως: τα Αρχεία των Αναβρύτων, του σχολείου του τελευταίου μεγαλειοτάτου, πού βρίσκονται;- Πού βρίσκονται όλα αυτά και πολλά άλλα;

Όλα τα Αρχεία που έχουν εισέλθει ή παραχθεί στα όποια βασιλικά Ανάκτορα ή σε τόπους που λειτουργούσαν ως προνομιακοί χώροι βασιλικών οικογενειών συνιστούν σημαντικό μέρος της εθνικής ιστορίας ως η κατεξοχήν πηγή της· η εξαφάνισή τους συνιστά έγκλημα κατά της Ιστορίας και πάντως παρανομία. Υπάρχει όμως και συνέχεια, η περίοδος της αβασίλευτης Δημοκρατίας. Και γνωρίζουμε πού βρίσκονται- αν είναι όλατα Αρχεία των Προεδριών Κ. Καραμανλή (στο ομώνυμο Ίδρυμα- άλλη αμαρτία τα Ιδρύματα!) και Κ. Στεφανόπουλου (Γενικά Αρχεία του Κράτουςη μόνη νόμιμη θέση κρατικών Αρχείων). Τα Αρχεία των Προεδριών Μιχ. Στασινόπουλου, Κ. Τσάτσου και Χρ. Σαρτζετάκη πού βρίσκονται;

O ι ερωτήσεις και τα ερωτήματα που τίθενται εδώ είναι εξαιρετικά σημαντικά και απαιτούν απάντηση. Θα τελειώσω με δυο λόγια για την πολιτική Αρχείων. Μόνο για μια μικρή περίοδο βρέθηκαν στο υπουργείο Παιδείας, στο οποίο υπάγονται τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, κάποιοι άνθρωποι που γνώριζαν τι σημαίνει Αρχεία και έτσι δέχθηκαν να ψηφιστεί ένας σύγχρονος νόμος που οδήγησε στην καλύτερη, εκσυγχρονισμένη λειτουργία των Αρχείων. Γενικά, όμως, κρατική πολιτική Αρχείων δεν υφίσταται· τα πολιτικά κόμματα ουδέποτε διετύπωσαν κάποια πρόταση, μια σκέψη τέλος πάντων, που να δείχνουν ότι φροντίζουν, ότι τους απασχολεί κάπως η τύχη της κυριότερης πηγής της νεώτερης ιστορίας μας· ότι τους απασχολεί η παραγωγή ιστορικής γνώσης.

Πολύ φοβούμαι ότι τίποτε απ΄ αυτά και κανέναν δεν απασχολεί η πολιτική Αρχείων· μόνο τους ιστορικούς βέβαια, μολονότι τα τελευταία χρόνια όχι όλους. Ας είναι το σημερινό μου σημείωμα για τα Αρχεία της Ανώτατης Εξουσίας μια κραυγή που μπορεί να την ακούσουν κάποια αυτιά και ο ήχος της να προχωρήσει πιο μέσα, στο μυαλό. Ή, μήπως, δεν συμφέρει;

Ο Βασίλης Κρεμμυδάς είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών· διευθυντής των «Αρχείων Πρωθυπουργού».