Θαμμένοι στο χιόνι 7 χρόνια

Είκοσι πέντε χρόνια συμπληρώνονται σε λίγους μήνες από τη μεγαλύτερη ποδοσφαιρική τραγωδία που στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 340 ανθρώπους, για την οποία ωστόσο ελάχιστα γνωρίζει ο κόσμος, με ευθύνη του πρώην σοβιετικού καθεστώτος.

Σε μία προσπάθεια να γίνει γνωστό τι ακριβώς συνέβη εκείνο το παγωμένο βράδυ της 20ης Οκτωβρίου του 1982 στο στάδιο «Λένιν» της Μόσχας- νυν «Λουζνίκι»- ο Ολλανδός δημοσιογράφος Έντουιν Στρούις έχει ξεκινήσει αγώνα για τη διοργάνωση ματς μεταξύ των ομάδων που διασταύρωσαν εκείνη τη μοιραία ημέρα τα ξίφη τους για το Κύπελλο UΕFΑ, τη Σπάρτακ Μόσχας και τη Χάρλεμ.

Ήταν 20 Οκτωβρίου του 1982 και στη Μόσχα είχε αρχίσει ο βαρύς χειμώνας. Εκείνη την ημέρα φυσούσε μανιασμένος ο αέρας και έπεφτε πυκνό χιόνι. Όλα ήταν παγωμένα και οι Μοσχοβίτες, που αποφάσισαν να παρακολουθήσουν τον αγώνα της Σπαρτάκ με την ολλανδική Χάρλεμ δεν ξεπερνούσαν τις δέκα χιλιάδες. Λόγω της μικρής προσέλευσης, οι υπεύθυνοι του σταδίου «Λένιν» άνοιξαν μόνο την ανατολική κερκίδα, ενώ για λόγους ασφαλείας (;) είχε μείνει ανοιχτή μόνο μία θύρα εξόδου.

Το παιχνίδι όδευε προς το τέλος του και με τη Σπαρτάκ να βρίσκεται μπροστά στο σκορ 1-0, όταν οι οπαδοί της άρχισαν να αποχωρούν από το γήπεδο. Τα σκαλιά ήταν γεμάτα πάγο και γλιστρούσαν μπροστά στη μοναδική θύρα εξόδου.

ΜΟΙΡΑΙΟ ΓΚΟΛ
Σχεδόν όλοι οι Ρώσοι φίλαθλοι ήταν καθ΄ οδόν για να φύγουν, όταν η Σπαρτάκ σημείωσε και δεύτερο γκολ. Τότε κάποιοι προσπάθησαν να επιστρέψουν στο γήπεδο για να παρακολουθήσουν τους πανηγυρισμούς των παικτών. Προκλήθηκε πανικός, ενώ οι αστυνομικοί δεν επέτρεπαν να επιστρέψουν στις θέσεις τους όσοι μόλις είχαν αρχίσει να φεύγουν. Αποτέλεσμα ήταν να υποστούν ασφυξία εκατοντάδες φίλαθλοι. Η τραγωδία δεν έγινε αμέσως γνωστή. Την επομένη του αγώνα η μόνη πληροφορία που υπήρχε για το γεγονός μεταδόθηκε από την εφημερίδα «Vechernyaya Μoskva» ως εξής: «Χθες συνέβη ένα ατύχημα στο “Λένιν” έπειτα από ποδοσφαιρικό αγώνα. Υπήρχαν κάποιοι τραυματισμοί μεταξύ των φιλάθλων».

Αργότερα και αφού διατάχθηκαν έρευνες ανακοινώθηκε πως 66 άτομα είχαν χάσει τη ζωή τους, ενώ για πολλά χρόνια δεν διεξάγονταν αγώνες στο «Λουζνίκι» περί τα τέλη του Οκτωβρίου, φοβούμενο το σοβιετικό καθεστώς τις αντιδράσεις των συγγενών των θυμάτων. Το 1989 ανεξάρτητη έρευνα ανέβασε τον αριθμό των νεκρών στους 340, ενώ η εφημερίδα «Sovetskiy Sport» αναφέρθηκε με κάθε λεπτομέρεια σε εκείνην την τραγωδία.

«Αρκετά χρόνια μετά μίλησα με τον πρώην επαγγελματία του τένις Αντρέι Τσεσνόκοφ και μου είπε πως είδε με τα μάτια του τόσα πτώματα που θα μπορούσαν να γεμίσουν δύο γήπεδα του τένις», λέει ο Στρούις. Και συνεχίζει εξηγώντας πώς του ήρθε η ιδέα να διοργανώσει φιλικό αγώνα μεταξύ της Σπάρτακ Μόσχας και της Χάρλεμ:

«Τον περασμένο Οκτώβριο συνειδητοποίησα πως σε λίγους μήνες συμπληρώνονται 25 χρόνια από εκείνο το τραγικό γεγονός και πως αν θέλαμε να κάνουμε κάτι θα έπρεπε να γίνει τώρα. Άρχισε με ένα e-mail που έστειλα στον

ΣΚΟΤΑΔΙ

Το 1982 ανακοινώθηκαν κάποιοι τραυματίες, το 1989 αποκαλύφθηκε το μέγεθος της τραγωδίας:
340 νεκροί!

εκπρόσωπο της Σπαρτάκ, Βλαντιμίρ Σεβτσένκο και στο μέλος της διοίκησης Βικτόρια Ζίπιντι γιατί δεν γνωρίζαμε αν ο σύλλογος ήταν πρόθυμος να συνεργαστεί. Εκείνοι όμως έδειξαν τόσο ενθουσιασμό ώστε ταξίδεψα τον Ιανουάριο στη Μόσχα για να συζητήσουμε τις λεπτομέρειες».

ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ
Τον αγώνα του 1982 ο Στρούις τον είχε παρακολουθήσει από την τηλεόραση, αγνοώντας φυσικά για την τραγωδία που είχε ακολουθήσει.

«Ήταν το σπουδαιότερο παιχνίδι στα 118 χρόνια ιστορία της Χάρλεμ. Παρακολουθήσαμε τον αγώνα σε μεγάλη οθόνη στο αθλητικό κέντρο της πόλης. Μόλις επτά χρόνια αργότερα, το 1989 μάθαμε τι ακριβώς συνέβη σ΄ εκείνο το ματς».

Παράλληλα με τη διοργάνωση του αγώνα θα δημιουργηθεί κι ένα ίδρυμα υπό την επωνυμία «Τo Russia with Love », στο οποίο θα μετάσχουν μεταξύ άλλων οι Τσεσνόκοφ, Γκούλιτ (άρχισε την καριέρα του από τη Χάρλεμ) και Χίντινκ (προπονητής της εθνικής Ρωσίας) και θα έχει στόχο τη συγκέντρωση χρημάτων τα οποία θα δοθούν στους συγγενείς των θυμάτων.