Ο ύπνος από το Α έως το Ω

Οι τελευταίες έρευνες δείχνουν πως και η σιέστα ξεκουράζει,
προφυλάσσοντας ταυτόχρονα από ασθένειες, όπως η καρδιακή νόσος
Γνωρίζουμε όλοι τα οφέλη του καλού νυχτερινού ύπνου. Και η σιέστα όμως- ο μεσημεριανός ύπνος- είναι ευεργετική, κυρίως κατά της καρδιακής νόσου, εφόσον περιλαμβάνει τουλάχιστον τρία ημίωρα εβδομαδιαίως, σύμφωνα με την έρευνα του καθηγητή της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Χάρβαρντ, Δημήτριου Τριχόπουλου και των συνεργατών του. Ποια είναι όμως τα μυστικά του ύπνου και πόσα από αυτά γνωρίζουμε; Το φαινόμενο αναλύθηκε από το Α μέχρι το Ω: Άπνοια: η παύση της αναπνοής. Είναι μια διαταραχή που συνήθως συνοδεύεται από ροχαλητό. Οι πάσχοντες αισθάνονται κουρασμένοι αν κι έχουν κοιμηθεί αρκετά γιατί κατά τη διάρκεια του ύπνου παραλύει κάποιος ιστός στον λαιμό με αποτέλεσμα να παρεμποδίζει τη διαδικασία της αναπνοής. Ο πάσχων δίνει αγώνα για να αναπνεύσει και τις περισσότερες φορές τραντάζεται και ξυπνά. Η πάθηση θεραπεύεται.

Βοηθήματα: είναι τα φαρμακευτικά σκευάσματα που προκαλούν χαλάρωση στον οργανισμό, ώστε να κοιμηθεί κάποιος ευκολότερα ή διατηρούν τον οργανισμό σε κατάσταση εγρήγορσης, ώστε να ανταποκριθεί σε δύσκολα εγχειρήματα. Τέτοιου είδους σκευάσματα έχουν δοκιμαστεί για παράδειγμα σε πιλότους.

Γάλα: η συμβουλή της μαμάς στα προβλήματα αϋπνίας. Ένα ποτήρι ζεστό γάλα πριν πέσουμε να κοιμηθούμε βοηθά γιατί το γάλα περιέχει το αμινοξύ τριπτοφάνη, το οποίο χρησιμοποιεί ο οργανισμός για την παραγωγή της σεροτονίνης- μία από τις ουσίες που επηρεάζουν τον ύπνο.

Δ ιατάραξη ύπνου λόγω προστάτη: είναι σύνηθες σε άνδρες άνω των 40 ετών να ξυπνούν κατά τη διάρκεια της νύχτας, λόγω προβλημάτων στον προστάτη, για να επισκεφθούν την τουαλέτα. Ορισμένοι κοιμούνται αμέσως όταν επιστρέφουν στο κρεβάτι, σε άλλους όμως η κατάσταση αυτή μπορεί να προκαλέσει αϋπνίες.

Εξάσκηση: η γυμναστική είναι φίλος του ύπνου. Η κίνηση του σώματος κατά τη διάρκεια της μέρας το προετοιμάζει για τον νυχτερινό ύπνο, ταυτόχρονα όμως καταπολεμά και το στρες. Συστήνεται σε όσους δεν έχουν προβλήματα υγείας, 30 λεπτά γυμναστική ημερησίως. Και δεν χρειάζεται επίσκεψη σε γυμναστήριο. Γυμναστική είναι και το περπάτημα και οι δουλειές του σπιτιού και η βόλτα με τον σκύλο στο πάρκο…

Ζζζζ: Αν πάλι υπάρχουν προβλήματα ροχαλητού, η επιστήμη έχει αποδειχθεί αποτελεσματική και σε αυτόν τον τομέα. Μια επίσκεψη στον γιατρό και μπορεί το πρόβλημα να λυθεί πολύ εύκολα.

Ή ταν αρκετές 4 ώρες ύπνου: Για ποιόν; Για τη Σιδηρά Κυρία. Όπως είχε πει η ίδια, δεν χρειαζόταν περισσότερο ύπνο όταν ήταν πρωθυπουργός της Βρετανίας: «δεδομένου ότι τουλάχιστον μία νύχτα την εβδομάδα μπορούσα να κοιμηθώ περισσότερο». Πρωτοτυπούσε όμως και αλλού η Μάργκαρετ Θάτσερ. Προτού κοιμηθεί έπινε ένα ποτήρι ουίσκι ή και περισσότερα, παρά τις συμβουλές των γιατρών που επιμένουν πως το λίγο αλκοόλ μπορεί να βοηθήσει κάποιον να ζαλιστεί και να κοιμηθεί, δεν εγγυάται όμως και ήσυχο ύπνο.

Θερμίδες: μπορούν να επηρεάσουν και τον ύπνο. Αν ο οργανισμός δεν έχει λύσει το «ενεργειακό» του πρόβλημα κατά τη διάρκεια της ημέρας, δεν θα «κοιμηθεί» εύκολα. Αν πάλι έχει υπερφορτωθεί, επίσης θα αντιδράσει, δυσκολεύοντας τον ύπνο.

Ιδιαιτερότητες στα ωράρια: το βιολογικό ρολόι δεν ξεχνά ποτέ. Αν καταστρατηγηθούν οι κανόνες του, συχνά παρουσιάζονται προβλήματα διαταραχής του ύπνου. Κιρκάδιος ρυθμός: είναι ο κύκλος ύπνου-αφύπνισης, ο οποίος επηρεάζεται από το βιολογικό ρολόι. Αν επιλέξουμε να κοιμηθούμε λάθος στιγμή του κιρκάδιου ρυθμού, το πιθανότερο είναι να διαταραχθεί ο ύπνος τη νύχτα με συνεχείς αφυπνίσεις.

Λαχανικά: περιλαμβάνονται στον κατάλογο των τροφών που βοηθούν το σώμα να χαλαρώσει. Εκτός από λαχανικά προτείνονται πατάτες και ρύζι.

Μωρά: οι γιατροί επισημαίνουν ότι θα πρέπει να κοιμούνται μπρούμυτα γιατί έτσι περιορίζονται οι κίνδυνοι αιφνίδιου θανάτου.

Ναρκοληψία: είναι μια σπάνια πάθηση, κατά την οποία οι πάσχοντες έχουν την αίσθηση πως το προηγούμενο 48ωρο δεν κοιμήθηκαν καθόλου, με αποτέλεσμα να τους παίρνει ο ύπνος στη μέση μιας συζήτησης ή στο τιμόνι. Πιστεύεται ότι στους πάσχοντες από ναρκοληψία επηρεάζεται η παραγωγή της ορμόνης υποκρετίνης που ρυθμίζει τον ύπνο.

Ξυπνήστε! Αν δεν μπορείτε να κοιμηθείτε, ξυπνήστε για τα καλά. Σε καμία περίπτωση, πάντως, μην αφιερώσετε περισσότερα από 20 λεπτά στην προσπάθεια για να κοιμηθείτε. Σηκωθείτε, κάντε βόλτες, διαβάστε και αν νιώθετε τα βλέφαρα να κλείνουν ίσως είναι ώρα να ξαναπάτε στο κρεβάτι.

Όνειρα: ευπρόσδεκτα, αν δεν είναι εφιάλτες…

Παχυσαρκία: όσο πιο λίγο κοιμούνται τα παιδιά τόσο πιο παχύσαρκα γίνονται. Έρευνες έδειξαν πως στους ανθρώπους που κοιμούνται λίγο, οι ορμόνες λεπτίνη και γκρελίνη, που ρυθμίζουν την πείνα και την όρεξη, υπάρχουν σε μικρές ποσότητες.

Ραντεβού με τη σιέστα: είναι από τις συναντήσεις που δεν απογοητεύουν ποτέ. Ο μεσημεριανός ύπνος ξεκουράζει, αναζωογονεί και σύμφωνα με τους ερευνητές μάς προστατεύει από την καρδιακή νόσο.

Στέρηση ύπνου: όποιος δεν έχει κοιμηθεί επί δύο 24ωρα ξέρει καλά τι σημαίνει. Η στέρηση ύπνου μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ικανότητα αντίληψης, προκαλώντας σύγχυση, παραισθήσεις ακόμη και παραλήρημα. Τζετ λαγκ: ο αποσυγχρονισμός του βιολογικού ρολογιού, λόγω μετάβασης σε διαφορετικές ωρολογιακές ζώνες. Μπορεί να προκαλέσει ερυθρότητα των ματιών και κακή διάθεση.

Υπνοβασία: η συμπεριφορά αυτή συνδέεται με τη συναισθηματική διαταραχή. Λέγεται πως η Τζένιφερ Άνιστον έκανε κάθε βράδυ βόλτες στην έπαυλή της στο Λος Άντζελες και στη συνέχεια ξυπνούσε, χωρίς να ξέρει πού βρίσκεται. Οι κακές γλώσσες λένε πως τότε είχε επηρεαστεί από τον χωρισμό της (όχι με τον Μπρατ Πιτ, είχε κι άλλους δεσμούς) με τον Αμερικανό κωμικό Βινς Βαν. Φως: με τους σημερινούς ρυθμούς ζωής, η νύχτα γίνεται μέρα και ο ύπνος μοιάζει προαιρετικός. Το φως επηρεάζει ακόμη και τη διάθεση, ενώ το καλύτερο απ΄ όλα είναι να κοιμόμαστε σε πλήρες σκοτάδι.

Χειμερία νάρκη: δυστυχώς, δεν απευθύνεται στον εργαζόμενο πολίτη. Θα ήταν μια λύση… Ψωμί: το βαρύ φαγητό είναι από τους εχθρούς του νυχτερινού ύπνου. Υπάρχουν βέβαια και περιπτώσεις ανθρώπων που κοιμούνται πιο εύκολα όταν δεν αφήσουν ψίχουλο στο τραπέζι…

Ωραία όλα αυτά, και ο βραδινός και ο μεσημεριανός ύπνος και οι θεωρίες για το καλό, το καλύτερο και το βλαβερό. Στην πράξη όμως, σε ποιους απευθύνονται;