Δύο αρχικατάσκοποι συγκρούονται για την παγκόσμια τάξη

Από το Μόναχο ο Ρώσος πρόεδρος έδειξε τις προθέσεις του από την αρχή, καταδικάζοντας την Αμερική που «επιβάλλει» το πολιτικό της σύστημα σε άλλες
χώρες δημιουργώντας έναν μονοπολικό κόσμο κάτω από την αμερικανική κυριαρχία
Έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο κήρυξε το περασμένο Σάββατο ο πρόεδρος Πούτιν στη Διάσκεψη του Μονάχου. Ο αρχηγός του Κρεμλίνου παρουσίασε τη Ρωσία να διεκδικεί πάλι τη θέση που είχε κάποτε στον παλιό διπολικό κόσμο, με μια επίθεση εναντίον της Αμερικής και των συμμάχων της. Άραγε, πόσο ο σημερινός κόσμος μπορεί να αισθάνεται ασφαλής;

Στη διάσκεψη για την ασφάλεια, ο πρόεδρος Πούτιν προκάλεσε αναταραχή με μια μετωπική επίθεση κατά των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ. Πολλοί μάλιστα από εκείνους που έλαβαν μέρος στη διάσκεψη αναρωτιούνται μήπως ο Βλαντίμιρ Πούτιν κήρυξε ήδη έναν «δεύτερο Ψυχρό Πόλεμο» από το Μόναχο.

Ο πρώτος Ρώσος πρόεδρος που έλαβε μέρος στην ετήσια διάσκεψη για τη διεθνή ασφάλεια εδώ και τέσσερις δεκαετίες δεν μάσησε τα λόγια του. Στην αντιπαράθεσή του με τον νέο αρχηγό του Πενταγώνου Ρόμπερτ Γκέιτς, πολλοί αναλυτές είδαν έναν πόλεμο από τον παλιό ψυχροπολεμικό κόσμο των κατασκόπων. Άλλωστε μέχρι το 1991 ο Πούτιν ήταν ανώτατο στέλεχος της ΚGΒ, στις τάξεις της οποίας είχε υπηρετήσει στη Δρέσδη της Ανατολικής Γερμανίας. Απέναντί του, ο Γκέιτς έχει ανελιχθεί στην κορυφή

Ένα βαθύ χάσμα χωρίζει σήμερα τις απόψεις της πρώην και της νυν υπερδύναμης

της CΙΑ, ύστερα από μακροχρόνια καριέρα στις μυστικές υπηρεσίες. Δύο πρωταγωνιστές λοιπόν του παλιού Ψυχρού Πολέμου, σε έναν κόσμο που θέλει να αποφύγει έναν νέο. Αυτό ακριβώς θέλησε να υπογραμμίσει ο Γκέιτς, αντιμετωπίζοντας, όχι δίχως κάποια ειρωνεία, τη μετωπική επίθεση του Πούτιν κατά των ΗΠΑ ως μια λογική που ανήκει πια στο παρελθόν: «Βρισκόμαστε εδώ για να αντιμετωπίσουμε κοινά προβλήματα και προκλήσεις που απαιτούν συνεργασία. Ένας Ψυχρός Πόλεμος ήταν ήδη αρκετός». Ο στόχος του ήταν διπλός: να υπενθυμίσει στις πρώην σοβιετικές χώρες ότι η Ρωσία διατηρεί την εχθρική στάση της έναντι της Δύσης αλλά και να υπογραμμίσει ότι οι ΗΠΑ παραμένουν η μοναδική υπερδύναμη που μπορεί να συγκροτεί σταθερές συμμαχίες.

Η επίθεση. O πρόεδρος Πούτιν έδειξε τις προθέσεις του από την αρχή, καταδικάζοντας την Αμερική που «επιβάλλει» το πολιτικό της σύστημα σε άλλες χώρες δημιουργώντας έναν μονοπολικό κόσμο κάτω από την αμερικανική κυριαρχία, στον οποίο «κανείς δεν αισθάνεται ασφαλής»· έναν κόσμο που «δεν έχει καμιά σχέση με τη δημοκρατία» και που προκαλεί «έναν νέο ανταγωνισμό των εξοπλισμών». Χαρακτήρισε την αντιπυραυλική ασπίδα που οι ΗΠΑ θέλουν να εγκαταστήσουν στην Πολωνία και την Τσεχία «εντελώς περιττή», αφού η Ρωσία διαθέτει όπλα τα οποία μπορούν να την εξουδετερώσουν και είπε ότι η συνθήκη για τον περιορισμό των συμβατικών όπλων στην Ευρώπη παραβιάζεται από το ΝΑΤΟ, για το οποίο μάλιστα διερωτήθηκε εναντίον τίνος στοχεύει η επέκτασή του μέχρι τα σύνορα της Ρωσίας.

Η μονομαχία των δύο πρώην αρχικατασκόπων του ψυχροπολεμικού κόσμου αποκάλυψε ένα βαθύ χάσμα που χωρίζει σήμερα τις απόψεις της πρώην και της νυν υπερδύναμης. Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας έκανε αρκετές υποχωρήσεις. Παραδέχθηκε ότι υπήρξαν «κακοποιήσεις κρατουμένων» στις φυλακές του Άμπου Γράιμπ και του Γκουαντάναμο, οι οποίες έπληξαν την εικόνα της Αμερικής στον κόσμο. «Άδειασε» ακόμη και τον προκάτοχό του, Ντόναλντ Ράμσφελντ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι δηλώσεις που είχε κάνει κάποτε μιλώντας για «παλιά» και «νέα» Ευρώπη δεν ήταν ιδιαίτερα εποικοδομητικές. «Κάποιος είχε μιλήσει κάποτε για μια “παλιά Ευρώπη” αντιπαραθέτοντάς τη με τη “νέα”», είπε ο Γκέιτς. «Πιστεύω ότι τέτοιοι ορισμοί ανήκουν πια στο παρελθόν».

Ο αρχηγός του Πενταγώνου ζήτησε περισσότερη συνεργασία από τους Ευρωπαίους, αλλά αυτό έκανε τον πρόεδρο Πούτιν να επιμείνει ακόμη περισσότερο στους ισχυρισμούς του ότι η Αμερική εφαρμόζει μια επεκτατική εξωτερική πολιτική η οποία στηρίζεται στη χρήση βίας. Ίσως, μετά τη διάσκεψη του Μονάχου, ο κόσμος να έχει αποκτήσει περισσότερους πόλους από όσους νομίζαμε μέχρι τώρα.


Με όπλα τα πυρηνικά και το πετρέλαιο

Ησκληρή επίθεση του προέδρου Πούτιν κατά της Αμερικής δεν ήταν ένας αυτοσχεδιασμός της τελευταίας στιγμής ούτε μια ξαφνική έκρηξη οργής. Ήταν κάτι που προετοιμαζόταν από το καλοκαίρι του 2005. Το αποκαλύπτει ο πρόεδρος της Στρατιωτικής Ακαδημίας της Ρωσίας, στρατηγός Μαχμούτ Γκαρέεφ, σε συνέντευξή του στο πρακτορείο Νοβόστι. Και λέει ότι ο Ρώσος πρόεδρος έδωσε τότε την εντολή στο στρατιωτικό επιτελείο να καταστρώσει ένα νέο αμυντικό δόγμα για τη διεθνή ασφάλεια με στόχο την αντιμετώπιση «νέων απειλών». Δεν ήταν πάντως ένα δόγμα που βασίστηκε σε μια ανάλυση καθαρά στρατιωτική.

«Οι οικολογικοί και ενεργειακοί παράγοντες θα αποτελέσουν σε 10-15 χρόνια τις κυριότερες αιτίες για τις πολιτικές και στρατιωτικές συγκρούσεις», λέει ο στρατηγός Γκαρέεφ για τα συμπεράσματα αυτής της ανάλυσης. «Μερικές χώρες θα επιδιώξουν να αποκτήσουν τον έλεγχο των ενεργειακών πόρων, όπως συνέβη στο Ιράκ, και οι άλλες δεν θα έχουν να επιλέξουν παρά μόνο ανάμεσα στην αντίσταση ή την καταστροφή».

Κάτι που κάνει αυτά τα συμπεράσματα ακόμη πιο ανησυχητικά είναι το γεγονός ότι συμπίπτουν με τα ευρωπαϊκά, όπως τα παρουσίασε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έκθεσή της «Μια ενεργειακή πολιτική για την Ευρώπη». Για όλους αυτούς τους λόγους, η Ρωσία φαίνεται ότι αισθάνεται υποχρεωμένη να ξανακάνει τους λογαριασμούς της.

Η απειλή. Πιθανότατα, λέει ο Γκαρέεφ, οι μελλοντικοί πόλεμοι θα διεξάγονται με συμβατικά όπλα υψηλής ακρίβειας, «αλλά η απειλή προσφυγής στα πυρηνικά όπλα θα είναι διαρκής». Παραδέχεται πως σε ό,τι αφορά τη Ρωσία, η χώρα του δεν έχει τη δυνατότητα έγκαιρης προειδοποίησης από δορυφόρους και λέει ότι η ικανότητά της να απαντήσει σε ενδεχόμενη αιφνιδιαστική επίθεση είναι προβληματική. Συνεπώς, δεν της απομένει παρά να ενισχύσει τις πυρηνικές δυνατότητές της. Και απ΄ ό,τι φαίνεται έχει ήδη κάνει σημαντικά βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση.

Όμως το νέο δόγμα της ρωσικής ασφάλειας δεν περιορίζεται μόνο στα συμβατικά ή τα πυρηνικά όπλα. «Η εμπειρία από τον διαμελισμό της Σοβιετικής Ένωσης και της Γιουγκοσλαβίας, από τις “έγχρωμες επαναστάσεις” στη Γεωργία, την Ουκρανία, το Κιργιστάν και άλλες περιοχές του κόσμου», λέει ο πρόεδρος της Στρατιωτικής Ακαδημίας της Ρωσίας, «μας έχει πείσει ότι οι κυριότερες απειλές δεν εκδηλώνονται τόσο με στρατιωτικούς όσο με έμμεσους τρόπους. Η Ρωσία είναι αποφασισμένη να αντισταθεί».

Είναι προφανές ότι ο Ρώσος στρατηγός μιλά για τις ΗΠΑ. Και όπως έκανε ο πρόεδρος Πούτιν στο Μόναχο, ζητεί από την Αμερική (πιο πολύ από την Αμερική της Νάνσι Πελόζι παρά από την Αμερική του Τζορτζ Μπους) να επιλέξει: «Μας θέλετε ως συμμάχους ή ως αντιπάλους προς εξουδετέρωση;». Είναι μια ερώτηση μάλλον ρητορική, αφού ο στρατηγός Γκαρέεφ ήδη γνωρίζει πως η Μόσχα έχει αποφασίσει ότι το δεύτερο είναι το πιο πιθανό.