Ο πλούτος στα καινούργια τζάκια

Η ευημερία των ακριβών αυτοκινήτων και των πολυτελών ακινήτων που φυτρώνουν σαν τα μανιτάρια πλέον στα προάστια
των μεγάλων πόλεων και στις εξοχές της Ελλάδας δεν αγγίζει τη μεγάλη μερίδα του κόσμου
Με 4,2% ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ότι αναπτύχθηκε η ελληνική οικονομία το 2006, χαρίζοντας χαμόγελα ικανοποίησης στην κυβέρνηση. Ευχάριστο νέο αναμφίβολα, αλλά για κάποιους πολύ περισσότερο απ΄ ό,τι για άλλους.

Oπλούτος που παράγεται κάθε χρόνο στην ελληνική οικονομία συγκεντρώνεται τελευταίως όλο και περισσότερο στα υψηλότερα εισοδήματα. Μια νέα τάξη πραγμάτων καθιερώνεται με ταχύτατους ρυθμούς, με καινούργια τζάκια να επικρατούν και την πλειονότητα του κόσμου να συμμετέχει ελάχιστα στον νέο πλούτο και να γίνεται αναλογικά φτωχότερη.

Η ευημερία των ακριβών αυτοκινήτων και των πολυτελών ακινήτων που φυτρώνουν σαν τα μανιτάρια πλέον στα προάστια των μεγάλων πόλεων και τις εξοχές της Ελλάδας δεν αγγίζει τη μεγάλη μερίδα του κόσμου: όχι μόνο των φτωχών, αλλά και των μέχρι χθες μεσαίων εισοδημάτων.

Η πολιτική που εφάρμοσε η κυβέρνηση την τελευταία τριετία, όχι μόνο δεν έχει αμβλύνει την ανισοκατανομή αυτή, αλλά αντιθέτως την έχει οξύνει.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις τραπεζικού παράγοντα, οι εξελίξεις των τελευταίων ετών έχουν ωφελήσει κυρίως τις εξής κατηγορίες πληθυσμού: τους μετόχους των εταιρειών του χρηματιστηρίου, που είδαν την αξία των μετοχών τους και τα κέρδη τους να εκτινάσσονται στα ύψη, τους εφοπλιστές, τα υψηλόβαθμα στελέχη της ναυτιλίας και όσους συνεργάζονται μαζί τους (π.χ. οι δικηγόροι), τους μεγαλοϊδιοκτήτες ακινήτων και τους επιχειρηματίες της οικοδομής. Ενισχυμένο μερίδιο πλούτου εξασφάλισαν και όσοι επωφελήθηκαν από τη μοιρασιά των κοινοτικών κονδυλίων.

Οι πηγές του πλούτου. Χρηματιστήριο, ναυτιλία, ακίνητα και μεγάλα έργα είναι οι πηγές που χρηματοδοτούν τα Ηummer και τα Cayenne στους δρόμους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Μερικά στοιχεία στηρίζουν τη θεωρία του τραπεζικού παράγοντα:

1. Ο Γενικός Δείκτης του Χρηματιστηρίου υπερτριπλασιάστηκε τα τέσσερα τελευταία χρόνια. Από 1.500 μονάδες που ήταν τον Μάρτιο του 2003, έφτασε τις 4.700 μονάδες την περασμένη εβδομάδα. Αυτό σημαίνει ότι αντίστοιχα υπερτριπλασιάστηκε ο πλούτος των μετόχων, κυρίως δηλαδή των ιδιοκτητών των επιχειρήσεων και των θεσμικών επενδυτών, αφού οι μικροεπενδυτές, μετά τη βουτιά του 2000, απέχουν τα τελευταία χρόνια από το Χρηματιστήριο.

Η φορολογική πολιτική συμβάλλει στην επιδείνωση των ανισοτήτων

2. Μόνο κατά το έτος 2005, για το οποίο υπάρχουν συγκεντρωτικά στοιχεία, τα κέρδη των εισηγμένων εταιρειών αυξήθηκαν πάνω από 60%, ενώ ο κύκλος εργασιών τους αυξήθηκε κατά 17,5%.

3. Η αξία των ακινήτων υπερδιπλασιάστηκε την τελευταία δεκαετία. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται στην έκθεσή του ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, ο Δείκτης Τιμών Κατοικιών αυξήθηκε κατά 124%. Αντίστοιχα, αυξήθηκαν οι περιουσίες όσων είχαν ακίνητα προς εκμετάλλευση και τα κέρδη των κατασκευαστών. 4. Τα νοικοκυριά κατέφυγαν μαζικά στη λύσ» του δανεισμού, που για πολλούς έχει ήδη γίνει ή θα γίνει βρόχος τα επόμενα χρόνια. Από 40,2 δισ. ευρώ το 2003, τα υπόλοιπα των δανείων των νοικοκυριών φτάνουν τα 80,2 δισ. ευρώ το 2006. Τα κάνουν χειρότερα. Την ίδια ώρα η κυβέρνηση όχι μόνο δεν κρίνει απαραίτητη μια παρέμβαση που θα ευνοήσει τη διάχυση του πλούτου σε μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού, αλλά παίρνει μέτρα προς την αντίθετη κατεύθυνση. Έτσι κάνει τα εξής βήματα:

1. Μειώνει τον συντελεστή φορολόγησης των κερδών των Α.Ε. και ΕΠΕ σταδιακά σε μια τριετία από 35% σε 25%. Ο μειωμένος συντελεστής εφαρμόζεται και στα διανεμόμενα κέρδη. Έτσι, οι μεγαλομέτοχοι εταιρειών εξασφαλίζουν χαμηλότερο συντελεστή φορολόγησης των εισοδημάτων τους από πολλούς μισθωτούς που φορολογούνται με 40%. Υπολογίζεται ότι το όφελος για τις επιχειρήσεις από αυτό το μέτρο ήταν 2 δισ. ευρώ τουλάχιστον στα τρία τελευταία χρόνια.

2. Αυξάνει την έμμεση φορολογία, τον συντελεστή ΦΠΑ από το 18% στο 19%, αλλά και τους ειδικούς φόρους στα τσιγάρα, τα καύσιμα και την κινητή τηλεφωνία. Η έμμεση φορολογία θεωρείται πιο άδικη, αφού επιβαρύνει εξίσου όλους, ανεξαρτήτως του ύψους του εισοδήματος.

3. Με την αλλαγή στη φορολογία εισοδήματος που εφαρμόζεται από φέτος, ελάχιστα ωφελούνται τα μεσαία εισοδήματα, ενώ αρκετά περισσότερο τα πολύ υψηλά.

Όσον αφορά τη φοροδιαφυγή, που αποτελεί τη μεγάλη μάστιγα της ελληνικής οικονομίας, η κυβέρνηση περιορίζεται σε ευχολόγια.

Έτσι, η φορολογική πολιτική συμβάλλει στην επιδείνωση των ανισοτήτων, αντί στην άμβλυνσή τους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι φόροι που θα πληρώσουν οι μισθωτοί το 2007 θα είναι 112% υψηλότεροι από αυτούς των επιχειρήσεων, ενώ το 2004 ήταν 60% υψηλότεροι.

Η κυβέρνηση έβαλε μόλις πρόσφατα στην ατζέντα της το θέμα της φτώχειας, ανακοινώνοντας ότι σκοπεύει να διαθέσει περίπου 2 δισ. ευρώ σε μια πενταετία (όσα μοίρασε στις Α.Ε. τα προηγούμενα τρία χρόνια, μόνο και μόνο με τη μείωση της φορολογίας των κερδών). Την ίδια ώρα, όμως, προβλέπει αύξηση της ανισοκατανομής του εισοδήματος τα επόμενα χρόνια. Συγκεκριμένα, στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης 2006-2009, που κατέθεσε στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον Δεκέμβριο και το οποίο αξιολόγησε η Κομισιόν την περασμένη εβδομάδα, προβλέπει ότι οι αμοιβές των εργαζομένων ως ποσοστό του ΑΕΠ θα μειωθούν από 12,1% το 2005 στο 11,7% το 2009. Αντίστοιχα προφανώς εκτιμά ότι θα αυξηθεί η συμμετοχή των κερδών των επιχειρήσεων στο ΑΕΠ.


Το 50% των εργαζομένων είδε το εισόδημά του να μειώνεται

Το φαινόμενο της ανισότητας δεν είναι, βεβαίως, μόνο ελληνικό.

Είναι το καυτό θέμα της συζήτησης των οικονομολόγων διεθνώς, που βλέπουν πως «η φουσκοθαλασσιά των τελευταίων ετών στην παγκόσμια οικονομία ανέβασε τα κότερα και τσάκισε τις βάρκες», όπως χαρακτηριστικά έλεγε υψηλόβαθμο στέλεχος χρηματιστηριακή εταιρείας.

Υπολογίζεται ότι στην Ευρώπη το 50% των εργαζομένων είδε το πραγματικό του εισόδημα να μειώνεται τα τελευταία 4-5 χρόνια. Άλλοι πιστεύουν πως η βασική αιτία για την όξυνση των ανισοτήτων είναι η παγκοσμιοποίηση, άλλοι θεωρούν πιθανότερη αιτία την τεχνολογική εξέλιξη που αφήνει απ΄ έξω το μη ειδικευμένο προσωπικό και άλλοι βλέπουν την επικράτηση του χρηματιστηρίου και των αγορών να παίζει καθοριστικό ρόλο.

Πιθανότατα και οι τρεις αυτοί παράγοντες έχουν παίξει τον ρόλο τους.

Ο πρόεδρος της Αμερικανικής Κεντρικής Τράπεζας Μπεν Μπερνάνκε τόνισε την περασμένη εβδομάδα σε ομιλία του- που θεωρήθηκε σταθμόςότι τα τελευταία χρόνια η ανισότητα έχει αυξηθεί (το πλουσιότερο 10% του πληθυσμού των ΗΠΑ έχει αυξήσει το εισόδημά του κατά 34% τα τελευταία τριάντα χρόνια, ενώ το υπόλοιπο 90% μόνο κατά 4%). Και κατά την άποψή του η βασική αιτία είναι η τεχνολογική εξέλιξη. Ακραίες αντιδράσεις. Ο κ. Μπερνάνκε άφησε να εννοηθεί ότι κάτι πρέπει να γίνει ώστε να μην υπάρξουν ακραίες αντιδράσεις στο μέλλον. Είναι η μεγάλη πρόκληση για το Δημοκρατικό Κόμμα στις ΗΠΑ, αφού το κυβερνών κόμμα είναι πιθανότερο να αφήσει τα πράγματα να εξελιχθούν ως έχουν, καθώς βασίζεται στο αόρατο χέρι της αγοράς.

Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι έχει έρθει η ώρα να επανέλθει στο προσκήνιο η συζήτηση για τη σκοπιμότητα μιας παρεμβατικής πολιτικής, καθώς οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες δεν θα είναι για πολύ καιρό ανεκτές.