[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Τo Super Deal των εφημερίδων

Στη διαχρονική πορεία τους, από σχεδόν αμιγές λειτούργημα σε έντονα κερδοσκοπική επιχείρηση, οι εφημερίδες έχουν εντοπίσει (ή δημιουργήσει;) και αντιμετωπίσει αρκετούς μπαμπούλες, δηλαδή εχθρούς που με διαφορετικούς τρόπους θα αλλοίωναν ή κατέστρεφαν το πνεύμα της δημοσιογραφικής ακεραιότητας. Η ιστορία βρίθει από σχετικά παραδείγματα, είτε αυτά αφορούν ανταγωνιστικά μέσα ενημέρωσης (όπως παλαιότερα η τηλεόραση και, πιο πρόσφατα, το Ίντερνετ) είτε επικεντρώνονται σε νέες μορφές ιδιοκτησιακών καθεστώτων, λ.χ. οι αλυσίδες τίτλων που θα εξαφάνιζαν τη μοναδικότητα του κάθε εντύπου ή οι ευρύτεροι επιχειρηματικοί όμιλοι που θα ανακάτευαν την εφημερίδα με άλλους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας. Κλασικότερο δείγμα συνιστά η αντιμετώπιση του χρηματιστηρίου με την εισροή κεφαλαίων να αντισταθμίζεται- με το παραπάνω κατά ορισμένουςαπό την απώλεια ελευθερίας που προκύπτει από την πειθαρχία που επιβάλλει η κεφαλαιαγορά.

Η έσχατη εξέλιξη που διχάζει τον Τύπο στον δυτικό κόσμο είναι η πρόσφατη έλευση των εταιρειών Ιδιωτικών Μετοχικών Κεφαλαίων (private equity funds), που εξαγοράζουν συνήθως εισηγμένους ομίλους εφημερίδων και τους αποσύρουν από το χρηματιστήριο. Στην Αμερική, αυτό έχει ήδη συμβεί με ιστορικούς τίτλους όπως ο «Ρhiladelphia Ιnquirer» και η «Μinneapolis Star Τribune», ενώ φημολογείται εντονότατα ότι ακολουθεί η «Βoston Globe» και ο (αξίας 8 δισ. δολαρίων) κραταιός Όμιλος Τribune που εκδίδει τη «Chicago Τribune» και τους «Los Αngeles Τimes». Το φαινόμενο δείχνει να καταφθάνει και στην Ευρώπη, με αντίστοιχα σενάρια να ακούγονται για το συγκρότημα Ρearson που έχει ως ναυαρχίδες τούς «Financial Τimes» και τον «Εconomist».

ΟΣΟΙ ΕΚΔΟΤΕΣ

ήλπιζαν ότι οι ιδιώτες επενδυτές δεν θα τους πίεζαν για διεύρυνση δραστηριότητας στα Νέα Μέσα (αφού το ρευστό έρχεται ακόμα κυρίως από το έντυπο)
διαψεύστηκαν οικτρά

Θα περίμενε κανείς οι εκδότες να κρίνουν ως ιδιαίτερα θετικό το αναζωογονημένο ενδιαφέρον της αγοράς για τις εταιρείες τους. Άλλωστε, το πέρασμα σε ιδιωτικό έλεγχο σημαίνει ότι απαλλάσσονται από τον βραχνά της κεφαλαιαγοράς, με τη διαρκή (πιθανόν μυωπική) έμφασή της στα ανά τρίμηνο βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα. Ταυτόχρονα, οι ιδιώτες επενδυτές τείνουν να αποτιμούν τον κλάδο του Τύπου αρκετά υψηλότερα από το χρηματιστήριο, καθώς τους ενδιαφέρει περισσότερο η ρευστότητα από τους ρυθμούς ανάπτυξης- με δεδομένο ότι οι εφημερίδες προσφέρουν άφθονα το πρώτο αλλά διεθνώς υστερούν στο δεύτερο, πολλοί εκδότες σπεύδουν να διερευνήσουν τις δυνατότητες μιας χρυσής (για τους ίδιους) συμφωνίας. Ωστόσο, υπάρχουν και αρκετοί άνθρωποι του Τύπου που τονίζουν την αρνητική διάσταση των νέων επενδυτών, κυρίως την πρακτική να λειτουργούν τις εφημερίδες με προσανατολισμό στον υψηλότατο δανεισμό εκθέτοντάς τες σε καίριους δυνητικούς κινδύνους. Και το κυριότερο: υπογραμμίζουν την παντελή έλλειψη αφοσίωσης στον κλάδο- που αποδεικνύεται από τις αναδιαρθρώσεις και απολύσεις που έπονται τής κάθε εξαγοράς-, αφού σκοπός τους είναι η πώληση σε μερικά χρόνια με τίμημα τέτοιο που θα διασφαλίζει ότι η επένδυση έφερε παχυλές αποδόσεις.

Πολύ κακό για το τίποτα μπορεί να ισχυριστεί κανείς, αφού τόσο το χρηματιστήριο όσο και τα ιδιωτικά κεφάλαια αποτελούν τις διαφορετικές όψεις του ίδιου νομίσματος: το οριστικό πέρας της εξαίρεσης του κλάδου από τη σκληρή πραγματικότητα τού επιχειρείν και την (πλέον αναπόφευκτη και απαραίτητη) προσήλωση των εφημερίδων στα οικονομικά τους μεγέθη. Για παράδειγμα, όσοι εκδότες ήλπιζαν ότι οι ιδιώτες επενδυτές δεν θα τους πίεζαν για διεύρυνση δραστηριότητας στα Νέα Μέσα (αφού το ρευστό έρχεται ακόμα κυρίως από το έντυπο) διαψεύστηκαν οικτρά, καθώς οι επενδυτές γνωρίζουν ότι σε μια τριετία όποια εφημερίδα δεν έχει δυναμική και κερδοφόρα παρουσία στο Διαδίκτυο θα είναι αδύνατον να πουληθεί ακριβά. Και εάν όλα αυτά δεν διευκολύνουν τους ιδιοκτήτες εφημερίδων να λάβουν την απόφαση, δεδομένων των προβλέψεων για το επικείμενο τέλος της χρυσής εποχής των ιδιωτικών κεφαλαίων (που στηρίζονται σε άφθονη ρευστότητα και χαμηλά επιτόκια), η κατάσταση περιπλέκεται και γίνεται ακόμα πιεστικότερη. Πιθανότατα, οι εκδότες πρέπει να αποφασίσουν τώρα- την επόμενη φορά η προσφορά ενδέχεται να είναι χαμηλότερη.

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ένωσης Εφημερίδων και αντιπρόεδρος του ΙΑΒ Εurope- Πανευρωπαϊκού Οργανισμού για τη Διαδραστική Επικοινωνία.