Οι άλλοι πρωταγωνιστές «Ποτέ δεν ντράπηκα για τη δουλειά μου»

Ήταν οι μέρες που όλοι συζητούσαμε για τα σκουπίδια. Ο Κακλαμάνης αγκαζέ με τον Φασούλα είχαν βγει βόλτα στις χωματερές μήπως και βρουν λύση. Στο ραδιόφωνο άκουγα τα συνήθη τελεσίγραφα. «Έχει μείνει μόνο ένα κύτταρο στη χωματερή της Φυλής», «πρέπει επειγόντως να κάνουμε εργοστάσια ανακύκλωσης».
Ρεπορτάζ και σχόλια που επαναλαμβάνονται κάθε 15 ημέρες τα τελευταία 15 χρόνια. Κάπως έτσι καταλήξαμε, «τα σκουπίδια» μαζί με την «Ολυμπιακή» να είναι τα πιο σύντομα νεοελληνικά ανέκδοτα. Οι Έλληνες, λένε οι στατιστικές, παράγουν τα περισσότερα σκουπίδια στην Ευρώπη και ανακυκλώνουν τα λιγότερα. «Το υπόλοιπο ρεπορτάζ για τα σκουπίδια θα το ακούσω σε δεκαπέντε μέρες», σκέφθηκα και άλλαξα σταθμό.

Εγκατέλειψα την Αττική Οδό γελώντας σχεδόν, ώσπου το μάτι μου έπιασε στην άκρη του δρόμου μια πορτοκαλί σκιά. Στην άκρη του δρόμου μια γυναίκα σκούπιζε. Μπλουτζίν, αθλητικά παπούτσια, μαύρα μεγάλα γυαλιά, πιασμένα μαλλιά, καπέλο. Το πορτοκαλί γιλέκο της ήταν ανοιχτό, φύσαγε λίγο και μαζί με τη ρυθμική κίνηση της σκούπας ήταν σαν να χόρευε. Υπερβολές, το ξέρω, αλλά σας είπα, ήμουν ακόμα υπό την επήρεια της ιλαροτραγωδίας των σκουπιδιών. Σταμάτησα, της συστήθηκα και της ζήτησα να ανοίξω το μαγνητόφωνο. «Γιατί;» με ρώτησε, κοιτώντας με απορία. Καμία λαιμαργία για δημοσιότητα. «Όλοι σήμερα συζητούν για τα σκουπίδια», της είπα για δικαιολογία. Περάσαμε λίγα δευτερόλεπτα αμηχανίας, το σκέφθηκε και μου έδειξε ένα παγκάκι στον ήλιο. «Μισό λεπτό να πάρω τον καφέ μου», είπε και παραμέρισε την πορτοκαλί σακούλα του κάδου. Εκεί σε μια γωνία, μέσα σε μια άλλη μικρή σακούλα, είχε προφυλαγμένο, ένα μεγάλο πήλινο φλιτζάνι. «Δεν μπορώ τα πλαστικά», μου είπε ανάβοντας τσιγάρο. Και έμεινα εγώ να αναρωτιέμαι πώς θα αρχίσω την κουβέντα με μια γυναίκα που δεν ξέρω.

Πόσο χρόνων είστε; 41. Εδώ μένετε;Στου Παπάγου;

«Τις μέρες που έχει πάρα πολύ κρύο, ξυλιάζεις, δεν νιώθεις ούτε τα χέρια σου ούτε τα πόδια σου. Και όταν έχει καύσωνα, ο ήλιος δεν αντέχεται» λέει η Κατερίνα για τη δουλειά της, ωστόσο δεν είναι διατεθειμένη να την αφήσει για να κλειστεί σε ένα γραφείο

Όχι, στο Περιστέρι μένω. Ξεκινήσαμε από την Καισαριανή, η γιαγιά μου ήταν πρόσφυγας από τη Μικρά Ασία και επί χούντας μάς έδωσαν ένα σπίτι στα προσφυγικά στο Περιστέρι. Πόσο καιρό κάνετε αυτή τη δουλειά;

Έξι χρόνια. Πριν; Δούλευα σαν νοσοκόμα σε μια μονάδα τεχνητού νεφρού και όταν έκανα και το τέταρτο παιδί υπέβαλα τα χαρτιά μου στο ΑΣΕΠ και προσλήφθηκα σαν πολύτεκνη.

Είχατε επιχειρήσει ξανάνα πιάσετε δουλειά ως πολύτεκνη;

Όχι. Δεν ήθελα να σκεφθεί κανείς «την καημένη, έχει τέσσερα παιδιά, να τη βοηθήσουμε». Ήταν επιλογή μου να κάνω πολλά παιδιά και είχα αποφασίσει ότι μπορώ να το παλέψω. Αλλά αφού υπάρχει ο νόμος, γιατί να μην τον χρησιμοποιήσω;

Από πόσων ετών δουλεύετε;

Από μικρή. Έχω αλλάξει πολλές δουλειές. Γενικά πάντα υπήρχε ανάγκη να δουλεύω, αλλά κι ανάγκη να μην υπήρχε, είμαι της άποψης ότι ο άνθρωπος πρέπει να δουλεύει γιατί έτσι εξελίσσεται και παίρνει ερεθίσματα.

Σχολείο μέχρι πού πήγατε; Τέλειωσα το νυχτερινό γυμνάσιο. Έπρεπε όμως να δουλεύω γιατί η μαμά μου τα έβγαζε δύσκολα πέρα. Μετά πέτυχα στα ΤΕΙ στη Μαιευτική, αλλά δεν την τελείωσα.

Γιατί παρατήσατε τα ΤΕΙ; Ήθελα πολύ να σπουδάσω, αλλά για να κάνω αυτό με το επάγγελμα που είχα διαλέξει έπρεπε να λείπω από το πρωί μέχρι το βράδυ δυο με τρεις μέρες την εβδομάδα και δεν υπήρχε αυτή η δυνατότητα.

Μικρή δεν είσθε για να έχετε τέσσερα παιδιά; Πόσο χρόνων παντρευτήκατε;

22. Έρωτας; Μεγάλος. Γνωριστήκαμε στο νυχτερινό γυμνάσιο. Συζήσαμε, μετά γάμος, μετά παιδιά. Αλλά όσο τα παιδιά μεγάλωναν κάτι στράβωνε.

Ε,εντάξει,κράτησε αρκετά χρόνια. Όλα κάποια στιγμή στραβώνουν.

Δεν στράβωσε τώρα, είχε στραβώσει αρκετό καιρό. Αλλά στην αρχή το παλεύεις και λες δεν είναι δυνατό, δεν μπορεί, να προσπαθήσουμε λίγο ακόμη. Εγώ είχα δεθεί και από πολύ μικρή μαζί του.

Είστε φίλοι τώρα; Όχι. Είναι νωρίς φαντάζομαι. Ελπίζω κάποια στιγμή να είμαστε φίλοι αλλά όχι ακόμη.

Τα παιδιά τα βοηθάει; Ναι, οικονομικά. Γιατί αποφασίσατε να αφήσετε τη δουλειά της νοσοκόμας και ήρθατε να σκουπίζετε τους δρόμους;

Ήθελα να έχω μια σίγουρη δουλειά, να έχω τα ρεπό μου, τις αργίες μου και να μη με πετάξουν σαν λεμονόκουπα όταν δεν θα είμαι σε θέση να δουλεύω, είτε επειδή μεγάλωσα είτε επειδή αρρώστησα. Ήθελα αυτή τη σιγουριά. Είναι ωραία να νιώθεις μια σιγουριά.

Κάποια στιγμή θα πάρετε σύνταξη από εδώ;

Φαντάζομαι, ναι. Εδώ βέβαια υπάρχει ένα πρόβλημα. Εμάς δεν μας βάζουν βαρέα και ανθυγιεινά, κι αυτό είναι πολύ άδικο. Δουλεύουμε μέσα στα μικρόβια, κουβαλάμε βάρη και μας λένε «όχι, ούτε βαρέα ούτε ανθυγιεινά». Και υπάρχουν κίνδυνοι που δεν μπορείς να προβλέψεις: πας να πιάσεις ένα καλάθι που έχει σύριγγες- και τρυΔουλεύουμε πιέσαι ακόμη κι αν φοράς γάντια.

Τι ώρα πιάνετε δουλειά; Επτά το πρωί πρέπει να είμαι στο πόστο μου, μέχρι μία και μισή. Η καθαριότητα διαρκεί 6,5 ώρες.

Είστε πάντα στην ίδια περιοχή;

Κατά περιόδους αλλάζουμε περιοχές. Χρεώνεσαι κάποιους δρόμους τους οποίους οφείλεις μέσα σε μια εβδομάδα να τους έχεις καθαρίσει. Έχεις βέβαια την προσοχή σου σε κάποια πλατεία, σε κάποιο νοσοκομείο, από αυτά τα σημεία πρέπει να περνάς και μια και δυο φορές την ημέρα. Είναι μια δουλειά, όπως όλες οι δουλειές, έχει πολλά καλά και πολλά αρνητικά. Για πείτε μου μερικά καλά. Περπατάς πολύ, ακούς ραδιόφωνο, βλέπεις κόσμο, παρατηρείς, ακούς τα πουλιά, τα ζώα. Κάνεις μια μίνι καταγραφή της κοινωνίας. Και βλέπεις άμεσα το έργο σου. Δηλαδή, πάω σε έναν δρόμο που είναι χάλια και ύστερα από λίγο κοιτάω και λέω αυτό το έκανα εγ.

Και μερικά άσχημα; Τις μέρες που έχει πάρα πολύ κρύο, ξυλιάζεις, δεν νιώθεις ούτε τα χέρια σου ούτε τα πόδια σου. Δεν αρρωσταίνεις πάντως εύκολα, γιατί μέσα στα γραφεία ένας να αρρωστήσει θα τους κολλήσει όλους. Και όταν έχει καύσωνα, ο ήλιος δεν αντέχεται. Αφήστε που η έκθεση στον ήλιο, μπορεί να σου δημιουργήσει πανάδες στο δέρμα. Πρέπει συνέχεια να είσαι καλυμμένος με αντηλιακή. Δεν έχουμε τον ήλιο που είχαμε πριν από χρόνια.

Είμαστε βρώμικοι οι Έλληνες;

Δεν θέλω να μιλάω αρνητικά, αλλά νομίζω ότι είμαστε πολύ απρόσεκτοι. Άλλος αδειάζει το τασάκι του, άλλος πετάει το χαρτομάντιλο, πολλοί πετάνε το άδειο τους πακέτο και δεν το ρίχνουν στο πεζοδρόμιο, σημαδεύουν το πάρκο ή την πλατεία, λες και είναι ωραίο να κρυφτεί το πακέτο μέσα στα χόρτα. Βλέπεις όμως και ανθρώπους οι οποίοι κάνουν παράκαμψη για να πετάξουν ένα χαρτάκι στο καλαθάκι.

Οι νέοι είναι τουλάχιστον πιο προσεκτικοί;

Δεν θα το έλεγα. Υπάρχουν άνθρωποι όλων των ηλικιών που είναι πολύ ευγενικοί και κόσμιοι και υπάρχουν και κάποιοι οι οποίοι είναι αγενείς και αδιάφοροι για όλα.

Χρήσιμα πράγματα βρίσκετε στα σκουπίδια;

Θα έλεγα ότι βρίσκω περίεργα πράγματα. Υπάρχει ένα συγκεκριμένο καλαθάκι όπου δυο τρεις φορές την εβδομάδα βρίσκω ένα μπουκάλι Johnnie Walker 12άρι. Συνέχεια όμως, σταθερά. Αναρωτιέμαι ποιος μπορεί να είναι αυτός. Σε ένα άλλο καλάθι βρίσκω μια φορά τον μήνα συσκευασίες από κινητά τηλέφωνα. Ολόκληρο το κουτί, με τις εγγυήσεις, τις οδηγίες, πολλές φορές και με το hands free και το μόνο που λείπει είναι το τηλέφωνο. Είναι περίεργοι οι άνθρωποι. Υπάρχουν κάποιοι που σφηνώνουν στα καλαθάκια ολόκληρες σακούλες με σκουπίδια. Δεν καταλαβαίνω γιατί δεν τα πάνε στους κάδους και τα σφηνώνουν στα καλαθάκια. Αγανακτώ να τις βγάλω.

Άλλα απρόοπτα; Ε, στους δρόμους πάντα θα συναντήσεις και κανέναν «πυροβολημένο». Μια φορά είχε βγει στον δρόμο μια μετανάστρια πανικόβλητη και φώναζε. Κατάλαβα ότι ζητούσε βοήθεια, πάω μέσα, και τι να δω; Μια γιαγιά είχε πέσει κάτω από το κρεβάτι της και με εκλιπαρούσε να βοηθήσω να τη σηκώσουμε. Σε βλέπουν ότι φοράς ένα γιλέκο και καταλαβαίνουν ότι δεν είσαι άγνωστος ότι έχεις ένα ρόλο. Σε θεωρούν «κάποιον». Και εγώ το νιώθω ότι κάνω κάτι χρήσιμο για τον κόσμο. Είμαι ευχαριστημένη και αμείβομαι καλά σε σύγκριση με ό,τι υπάρχει στην πιάτσα.

Πόσο παίρνετε; Γύρω στα 1.200 ευρώ. Έχω κι ένα δάνειο και μου παρακρατείται ένα ποσό, οπότε παίρνω κάτι λιγότερο.

Θα θέλατε κάποια στιγμή να κάνετε δουλειά γραφείου;

Δεν είμαι καθόλου σίγουρη ότι θα με ενδιέφερε να αφήσω μια δουλειά στην οποία λειτουργώ μάλλον αυτόνομα και να μπω σε ένα γραφείο. Εκτός κι αν σε μερικά χρόνια νιώσω καταβεβλημένη, γιατί όσο να ΄ναι είναι μια σκληρή χειρωνακτική δουλειά. Ήδη οι ώμοι μου έπαθαν περιαρθρίτιδα από τη συνεχή κίνηση, άλλοι παθαίνουν τενοντίτιδα από την πίεση που ασκούν για να σηκώσουν το φαράσι. Όπως οι άλλοι παθαίνουν τενοντίτιδα στα computers. Ντρεπόσασταν όταν αρχίσατε αυτή τη δουλειά;

Ποτέ δεν ντράπηκα. Το μόνο που με στεναχωρεί είναι ότι πολλοί με κοιτάνε με απαξίωση. Και δεν έχω καταλάβει το γιατί. Ενώ το επάγγελμα του γιατρού ή της νοσοκόμας είναι πιο βρώμικο, γιατί έρχονται σε επαφή με πολύ περισσότερα μικρόβια, όλοι τους αντιμετωπίζουν με σεβασμό. Ακόμη κι αν μου πει κάποιος «εσύ καημένη, κουράζεσαι», αυτό που τονίζει είναι το «αχ, καημένη», δηλαδή «δεν σου άξιζε κάτι τέτοιο». Για μένα πάντως είναι η καλύτερη δουλειά που έχω κάνει ποτέ.


«Θέλω τα παιδιά να σπουδάσουν, αλλά τα πράγματα είναι δύσκολα»

Η Κατερίνα μόλις καθαρίσει τους δρόμους στου Παπάγου, τρέχει στο Περιστέρι. Εκεί την περιμένουν τα 4 αγόρια της.

Μίλησέ μου λίγο για την οικογένειά σου. Τα δύο μεγάλα αγόρια είναι 18 χρόνων, δίδυμα. Ο άλλος είναι 12 και ο μικρός 8. Τα παιδιά τι θέλουν να κάνουν; Οι μεγάλοι έδωσαν Πανελλαδικές, δεν πέρασαν και φέτος είμαστε στα φροντιστήρια.

Να πάνε πού; Ο Αλέξανδρος έχει ευφράδεια και θέλει να πάει στη δημοσιογραφία, να γίνει αθλητικογράφος. Ο άλλος, ο Ορέστης, θέλει Ιστορία- Αρχαιολογία.

Γιατί τους βγάλατε τέτοια ονόματα; Ήταν μόδα τότε. «Και καλά» δεν βγάζουμε τους γονείς και βγάζουμε αρχαία ονόματα. Στέφανος και Ιάσονας είναι οι δύο άλλοι γιοι μου. Στο Περιστέρι τι ώρα επιστρέφετε; Φεύγοντας από εδώ στη 1 και μισή, στο Περιστέρι είμαι στις 2 και τέταρτο. Καμιά φορά, ανάλογα με την κίνηση, μπορεί να φτάσω και στις τρεις. Συνήθως έχω μαγειρέψει αποβραδίς, οπότε με το που πάω καθόμαστε να φάμε και μετά τα δύο μεγάλα θα φύγουν για τα φροντιστήρια και εγώ θα κάτσω να διαβάσω τα δύο μικρά. Πέρα από τα παιδιά προλαβαίνεις να κάνεις κάτι άλλο;

Έχω φίλες, πήγαινα κολυμβητήριο, το ΄κοψα γιατί ήδη η πίεση ήταν τέτοια που ό,τι καλό εισέπραττα το έχανα μετά, με το άγχος που τραβούσα. Τα Σαββατοκύριακα θα τα αφιερώσω στη σχέση μου. Αν έχουμε τη δυνατότητα θα βγούμε, θα πάμε κάποιο θέατρο, κάποιο σινεμά. Υπάρχει αυτή η διάθεση, απλά περιορίζεται πάντα από τα οικονομικά και δεν φαντάζομαι να πρωτοτυπούμε, μάλλον κάπως έτσι είναι για όλους.

Τηλεόραση; Τηλεόραση δεν βλέπω πολύ. Συνήθως διαβάζω.

Τι διαβάζεις αυτή την εποχή; «Την Κόμη της Βερενίκης» του Γραμματικάκη. Τελείωσα το τελευταίο της Βαμβουνάκη «Ο παλιάτσος και η Άνιμα». Επίσης παίρνω πειρατικά DVD, γιατί δεν είναι εύκολο να πας να δεις τις καινούργιες ταινίες. Άντε να βολέψεις τα παιδιά, να πας να δεις ένα έργο, μετά δεν θα θες να πας να φας; Πολλά τα έξοδα.

Τα πειρατικά είναι φθηνότερα; Στα ΤΕΙ που ήταν η Σχολή μου τα έχουν 4 με 5 ευρώ. Τώρα είδα το «Βαβέλ», είδα το καινούργιο του Αλέν Ντελόν, τη «Βασίλισσα» του Φρίαρς. Είναι ένας καλός τρόπος να ψυχαγωγηθείς και να είσαι ενήμερος γύρω από το τι συμβαίνει. Μπορείς να πάρεις ένα DVD, να καλέσεις φίλους, να το δούμε όλοι μαζί και με τα λεφτά που θα δίναμε για τα εισιτήρια να φάμε κάτι και να συζητήσουμε για την ταινία.