Καραμπόλα επιθετικότητας

Η επιθετικότητα που επιδεικνύει η Τουρκία έναντι της Κύπρου με αφορμή την υπόθεση των πετρελαίων, σε μια άλλη χρονική συγκυρία θα μπορούσε να εκληφθεί ως ένα ακόμη κεφάλαιο στο Κυπριακό.
Τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, όμως, αποτελείόπως λέει κορυφαία διπλωματική πηγή- μια παράμετρο της γενικότερης «νευρικής κρίσης» στην οποία έχει περιέλθει η Τουρκία, θεωρώντας ότι περιβάλλεται από εχθρούς, οι οποίοι μάλιστα απειλούν την εδαφική της ακεραιότητα.

Η κύρια αιτία που η Άγκυρα βρίσκεται σε κατάσταση πανικού- λένε οι ίδιες πηγές- είναι οι συνέπειες από τις εξελίξεις στο Ιράκ και, για την ακρίβεια, το ενδεχόμενο δημιουργίας ανεξάρτητου κουρδικού κράτους, που θα περιλαμβάνει και το πλούσιο σε πετρέλαιο Κιρκούκ. Αυτόν τον πανικό της Τουρκίας η Ουάσιγκτον μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να τον καταστείλει. Ο στρατηγός Μπουγιούκανιτ και ο Αμπντουλάχ Γκιουλ μεταβαίνουν τα επόμενα 24ωρα στις ΗΠΑ σε μια προσπάθεια να αποσπάσουν τη συμπαράσταση του πάλαι ποτέ «Αμερικανού φίλου». Σε μια προσπάθεια μάλιστα να πιέσει πρόσωπα και πράγματα, ο Ταγίπ Ερντογάν έχει απειλήσει ευθέως με στρατιωτική επέμβαση σε περίπτωση που διαφανεί πως το Κιρκούκ περνά στα χέρια των Κούρδων.

Απόρρητη έκθεση. Καθοριστική για τη στάση της τουρκικής ηγεσίας- σύμφωνα με διπλωματικές πηγές στην Αθήνα- υπήρξε η απόρρητη έκθεση των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών, της διαβόητης ΜΙΤ, που παραδόθηκε στον πρόεδρο Σεζέρ και τον πρωθυπουργό Ερντογάν. Σε αυτήν αναφέρεται ότι το ΡΚΚ δρα ανεμπόδιστα στο Βόρειο Ιράκ, καθώς οι ιρακινές αρχές τού παρέχουν διευκολύνσεις και επιμελητειακή υποστήριξη. Επίσης, ότι το κενό εξουσίας στο Ιράκ διευκολύνει το ΡΚΚ να αποκτά βαρέα όπλα από τις αποθήκες του ιρακινού στρατού. Στην έκθεση προβλέπεται ακόμη ότι το 2007 το ΡΚΚ θα προσεγγίσει τον ευρύτερο πληθυσμό των Κούρδων της Τουρκίας με ποικίλα μέσα. Τέλος αναφέρεται ότι 200.000 Τουρκομάνοι εκδιώχθηκαν από το Κιρκούκ, ενώ εγκαθίστανται μαζικά εκεί Κούρδοι εν όψει δημοψηφίσματος.

Και από Ισραήλ. Η τουρκική πλευρά ανησυχεί και για έναν ακόμη λόγο: το Ισραήλ επιθυμεί διακαώς- σύμφωνα με διπλωματικές πήγες- τη δημιουργία κουρδικού κράτους που θα μπορούσε να γίνει πιόνι των ισραηλινών συμφερόντων στην περιοχή. Μάλιστα, σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές, αξιωματικοί του Ισραήλ εκπαιδεύουν Κούρδους στην περιοχή του Κιρκούκ, ενώ αξιωματούχοι του Ισραήλ βοηθούν στη δημιουργία δομών διοίκησης στον κουρδικό πληθυσμό.

Επιπλέον, όπως λέει διπλωματική πηγή, η Τουρκία, όπως ακριβώς και η Ελλάδα, είναι μια χώρα που δεν έχει πετρέλαιο και υποχρεώνεται να κάνει εισαγωγή, επιβαρύνοντας την οικονομία της με το αντίστοιχο κόστος. Όταν λοιπόν βλέπει τους «εχθρούς» της- Κούρδους, Κυπρίους ή και Έλληνες- να είναι έτοιμοι να αποκτήσουν πετρελαϊκή αυτοδυναμία, θεωρεί ότι δέχεται… πισώπλατο χτύπημα. Και γι΄ αυτό απαντά- καταλήγουν οι ίδιες πηγές- ως γνήσιος περιφερειακός ταραξίας: με απειλές, επίδειξη στρατιωτικής ισχύος, αμφισβήτηση του Διεθνούς Δικαίου κ.λπ.


Λεονταρισμοί χωρίς νομική βάση οι απειλές για το πετρέλαιο

Καμιά νομική βάση δεν έχουν οι απειλές της Τουρκίας σχετικά με την απόφαση της κυπριακής κυβέρνησης να προκηρύξει διεθνή διαγωνισμό για την εξόρυξη πετρελαίου. Πρόκειται για έναν ακόμη αντιπερισπασμό της γείτονος που, έχοντας ανοίξει πολλά μέτωπα, προσπαθεί να επανεπιβεβαιώσει τον περιφερειακό της ρόλο. Τo Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Πριν ακόμη κινηθεί η τουρκική κορβέτα στις νότιες ακτές της Κύπρου, το τουρκικό ΥΠΕΞ με μια σκληρή δήλωση είχε κάνει λόγο για «θεμιτά και έννομα δικαιώματα» στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά και για «δικαιώματα» του ψευδοκράτους στις θάλασσες που περιβάλλουν το νησί. Το πόσο δεν στέκει νομικά ο ισχυρισμός της Τουρκίας διαφάνηκε και από την ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η οποία ναι μεν κάλεσε τις δύο πλευρές να λύσουν το Κυπριακό, αλλά πουθενά δεν ανέφερε ότι η Κύπρος δεν έχει δικαίωμα εξόρυξης και εκμετάλλευσης πετρελαίου. Ακόμη και οι Βρετανοί επεσήμαναν ότι η Κύπρος έχει δικαίωμα να προχωρήσει σε οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας της.

Όπως σημείωναν διπλωματικοί κύκλοι, δικαιώματα στην εξόρυξη και εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της υφαλοκρηπίδας έχουν μόνο τα κυρίαρχα κράτη και νομική κυριαρχία επί του ψευδοκράτους έχει μόνο η Κυπριακή Δημοκρατία. Οι ίδιοι κύκλοι υπογράμμιζαν ότι «αν η Τουρκία θεωρεί πως έχει συμφέροντα στην υφαλοκρηπίδα της Κύπρου και αν θέλει να έχει δικαιώματα στη Βόρεια Κύπρο, θα πρέπει να κάνει οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας με την Κυπριακή Δημοκρατία».

Το ζήτημα, όμως, δεν αφορά καν την υφαλοκρηπίδα. Μάλιστα, άπτεται της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης. «Η υφαλοκρηπίδα καλύπτει τον βυθό και το υπέδαφος. Η αποκλειστική οικονομική ζώνη αφορά τη στήλη των υδάτων πάνω από τον βυθό», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο Ανδρέας Συρίγος, λέκτορας Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου στο Πάντειο. «Συνήθως εκεί που προκύπτει πρόβλημα είναι όταν υπάρχουν περιοχές στα όρια, όπου ο ένας μπορεί να επικαλεστεί ότι κι εκείνος έχει δική του υφαλοκρηπίδα. «Μακριά από την Τουρκία». Οι έρευνες γίνονται, όμως, μακριά από την Τουρκία, στη νότια πλευρά του νησιού, κι εκεί η Τουρκία δεν έχει λόγο- άρα και κανένα νομικό έρεισμα».

Μαζί του συμφωνεί και ο Φίλιππος Σαββίδης, επιστημονικός συνεργάτης του ΙΣΤΑΜΕ: «Έννομα συμφέροντα θα είχε η Τουρκία μόνο με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας- το οποίο δεν έχει, όμως, υπογράψει. Νομικά τα επιχειρήματα των Τούρκων είναι εντελώς ρηχά. Βέβαια, υπάρχει θέμα με τους Τουρκοκύπριους που είναι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας και δεν μπορούν να απολαύσουν τα οφέλη μιας θετικής εξέλιξης με το πετρέλαιο. Αλλά αυτό μπορεί να λυθεί μόνο με την επίλυση του Κυπριακού».

«Η υφαλοκρηπίδα είναι μία και δεν έχει χωριστεί ποτέ», επισημαίνει ο Κύπριος νομικός Αχιλλέας Αιμιλιανίδης, προσθέτοντας ότι η μόνη συζήτηση που είχε γίνει αφορούσε έρευνα και διάσωση και τις συμφωνίες που είχε συνάψει το ψευδοκράτος με την Τουρκία. Αυτές, όμως, δεν αναγνωρίζονται από κανέναν.

Η τουρκική πλευρά γνωρίζει ότι δεν έχει νομικά ερείσματα. Οι λόγοι των απειλών είναι πολιτικοί κι έχουν να κάνουν με την προβληματική φάση στην οποία βρίσκεται. «Φοβάται μην περιθωριοποιηθεί λόγω του Κουρδικού, του πυρηνικού Ιράν, των σκέψεων για επανάκαμψη της Συρίας στο πολιτικό παιχνίδι είτε με τις ΗΠΑ είτε με το Ισραήλ. Από ΄κεί που ήταν μια κεντρική χώρα για την Εγγύς και τη Μέση Ανατολή, τώρα αισθάνεται ότι δεν την υπολογίζουν», σύμφωνα με τον λέκτορα στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και διευθυντή Μέσης Ανατολής στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, Σωτήρη Ρούσσο.