Ναυάγιο Κεφαλογιάννη με τη ρύπανση

Ένας στόλος από πέντε απορρυπαντικά σκάφη «θυσιάστηκε» από τον υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας Μανώλη Κεφαλογιάννη στον… βωμό της ναυπήγησης ενός 50μετρου απορρυπαντικού. Τελικά, ούτε στόλος υπάρχει ούτε το υπερσύγχρονο σκάφος κατασκευάστηκε, ενώ κινδυνεύουμε να χάσουμε και την κοινοτική χρηματοδότηση (!).

Το ΥΕΝ διαθέτει ένα στόλο από έξι απορρυπαντικά σκάφη (ένα 20μετρο, δύο τύπου καταμαράν λίγο μεγαλύτερα από 20 μέτρα και τρία 30μετρα) ηλικίας από 6 έως 17 χρόνων. Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματικούς του Λιμενικού, «τα 30μετρα είναι πρακτικώς άχρηστα και δεν έχουν χρησιμοποιηθεί ποτέ σε επιχείρηση απορρύπανσης, αφού δεν είναι ευέλικτα για να ποντίσουν πλωτά φράγματα και χρησιμοποιούνται κυρίως ως περιπολικά σκάφη».

Τα υπόλοιπα τρία είναι ελλιμενισμένα στον Πειραιά, στο Πέραμα και το Λαύριο. Εξαιτίας όμως της χαμηλής ταχύτητας με την οποία κινούνται (από 8 έως 10 κόμβους), αν προκληθεί ρύπανση για παράδειγμα στη Ρόδο θα φθάσουν ύστερα από μία ημέρα. «Αν διαθέταμε περισσότερα σκάφη σε διάφορα λιμάνια θα μπορούσαμε να είμαστε πιο αποτελεσματικοί», λέει αξιωματικός του Λιμενικού. Την ύπαρξη ενός… ετοιμοπόλεμου απορρυπαντικού στόλου επιβάλλει και η σχεδιαζόμενη κατασκευή τού πετρελαιαγωγού ΜπουργκάςΑλεξανδρούπολης που εγκυμονεί και σοβαρούς περιβαλλοντικούς κινδύνους για το Αιγαίο, αφού θα μπαίνουν στο Αρχιπέλαγος τάνκερ μεγάλης χωρητικότητας, 250.000-300.000 τόνων. Ο αντίλογος από το ΥΕΝ είναι ότι «σε περίπτωση ρύπανσης ποτέ δεν μπορεί να είσαι 100% αποτελεσματικός», φέρνοντας ως παράδειγμα το πλοίο “Πρεστίζ” που προκάλεσε τεράστια οικολογική ζημιά στις ακτές της Ισπανίας. Επίσης, όπως λένε αξιωματικοί στη Διεύθυνση Προστασίας Θαλασσίου Περιβάλλοντος, «αυτή τη στιγμή είναι μισθωμένα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ασφάλειας (ΕΜSΑ) τρία μεγάλα απορρυπαντικά σκάφη έτοιμα να επέμβουν». Το θέμα ωστόσο είναι ποτέ θα φθάσουν στα ελληνικά χωρικά ύδατα σε περίπτωση ρύπανσης από τη Δυτική Μεσόγειο (με ορμητήριο τη Μάλτα) ή τη Βαλτική και τον Ατλαντικό όπου περιπολούν.

Την ύπαρξη ενός ετοιμοπόλεμου απορρυπαντικού στόλου επιβάλλει και η σχεδιαζόμενη κατασκευή του πετρελαιαγωγού ΜπουργκάςΑλεξανδρούπολης

Ιδιωτικές εταιρείες. Στο μεταξύ το έλλειμμα καλύπτουν ιδιωτικές εταιρείες, αφού σύμφωνα με τον νόμο «ο ρυπαίνων πληρώνει», ενώ οι ιδιωτικές εταιρείες κάνουν χρυσές δουλειές. Για παράδειγμα, η «ταρίφα» (με βάση το κοστολόγιο του Λιμενικού) είναι για τα παράκτια σκάφη 639 ευρώ την ώρα, ενώ για τα ανοιχτής θαλάσσης φθάνει τα 1.893 ευρώ την ώρα. Στην πράξη όμως τα χρήματα που παίρνουν είναι πολύ περισσότερα.

Έτσι, το ερώτημα που τίθεται είναι μέχρις ότου βρεθεί ο υπαίτιος της ρύπανσης τι γίνεται και ποιος πληρώνει. Ενδεικτικό είναι ότι για το μαύρισμα των ακτών του Σαρωνικού τον περασμένο Αύγουστο ο υπαίτιος δεν έχει βρεθεί ακόμη, όπως και η πρόσφατη ρύπανση στον Κόλπο Αλιβερίου όταν έσπασε αγωγός της ΔΕΗ και διέρρευσαν πετρελαιοειδή στη θάλασσα. Η αλήθεια πάντως είναι, όπως συζητιέται στους κύκλους των λιμενικών, ότι «το Λιμενικό δεν θέλει να κάνει τον σκουπιδιάρη των θαλασσών γι΄ αυτό και πάντα θέλει να υπάρχουν ιδιωτικές εταιρείες που θα αναλαμβάνουν τις… βρώμικες δουλειές».

Ο άκαρπος διαγωνισμός. Σύμφωνα με πληροφορίες, το 2003 στο πλαίσιο του προγράμματος «Οδικοί Άξονες, Λιμάνια, Αστική Ανάπτυξη» (Ασφάλεια Ναυσιπλοΐας- Έρευνα και Διάσωση στη Θάλασσα) του Γ΄ ΚΠΣ είχε εγκριθεί η χρηματοδότηση προμήθειας από το ΥΕΝ πέντε σύγχρονων απορρυπαντικών σκαφών, αξίας 8,1 εκατ. ευρώ (50% από την Ευρωπαϊκή Ένωση και 50% κρατική συμμετοχή). Τα πάντα ήταν έτοιμα, αλλά ο διαγωνισμός που επρόκειτο να διεξαχθεί τον Απρίλιο του 2004 δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Ο υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας Μανώλης Κεφαλογιάννης έδωσε εντολή να προχωρήσουν στη σχεδίαση και κατασκευή ενός σύγχρονου απορρυπαντικού σκάφους- «για την καταπολέμηση της ρύπανσης της θάλασσας μακράν των ακτών», σύμφωνα με την εντολή του- το οποίο θα μπορεί να αναλάβει και δευτερεύουσες αποστολές.

Όπως λένε στελέχη εταιρειών καθαρισμού, «η Τουρκία κατασκευάζει τέτοια σκάφη και στην περίπτωση που προκαλείτο ρύπανση κοντά στις τουρκικές ακτές, η ύπαρξη ενός πλοίου αυτού του τύπου θα ήταν μεγάλο ατού αφού η Τουρκία διεκδικεί την έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο».

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η αλλαγή πλεύσης έγινε έπειτα από εισήγηση πρώην συμβούλου του υπουργού χωρίς να ζητηθεί η γνώμη των ελληνικών ναυπηγείων και να ληφθούν υπόψη οι επισημάνσεις των υπηρεσιών. Οι προδιαγραφές που τέθηκαν ανέβαζαν το κόστος της ναυπήγησης τουλάχιστον σε 30 εκατ. ευρώ. Η χρηματοδότηση ωστόσο παρέμενε στο αρχικό ποσό των 8,1 εκατ. ευρώ.


Καμιά προσφορά στον διαγωνισμό

Πέρασε ένας χρόνος για να ετοιμαστούν οι νέες προδιαγραφές, αλλά στον διαγωνισμό που διεξήχθη τον περασμένο Αύγουστο δεν εμφανίστηκε κανείς και δεν υποβλήθηκε καμία προσφορά. «Κανένας κατασκευαστής δεν ήθελε να μπλέξει αφού τα λεφτά που είχαν βγει δεν έφταναν», λένε άνθρωποι που γνωρίζουν καλά την υπόθεση, «και από το ΥΕΝ λόγω… γοήτρου δεν μπορούσαν να κάνουν πίσω και να γυρίσουν στα πέντε σκάφη».

Έτσι, ο κ. Κεφαλογιάννης στην προσπάθεια να «μπαλώσει» το θέμα αποφάσισε τον ίδιο μήνα, να ζητήσει από την αρμόδια αρχή την απένταξη του συγκεκριμένου έργου επειδή «δεν κρίνεται πλέον αναγκαία η προμήθειά του από το ΥΕΝ» και «τη μεταφορά του ποσού των 8,1 εκατ. ευρώ στην κατασκευή ενός περιπολικού σκάφους, στο πλαίσιο του ίδιου προγράμματος, συνολικού προϋπολογισμού 23,5 εκατ. ευρώ».

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, «οι προδιαγραφές γι΄ αυτό το σκάφος έχουν ολοκληρωθεί από το 2005, η Επιτροπή έχει συσταθεί από τον Μάιο του ίδιου έτους, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει συνεδριάσει αφού ο υπουργός δεν την έχει συγκαλέσει σε συνεδρίαση…».


Οι τρεις φάσεις της γκάφας

Τον Μάρτιο του 2003 εγκρίνεται η χρηματοδότηση από το ΥΕΝ πέντε σύγχρονων απορρυπαντικών πλοίων αξίας 8,1 εκατομμυρίων ευρώ 2 Αλλαγή πλεύσης. Ο υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας κ. Μανώλης Κεφαλογιάννης δίνει εντολή να προχωρήσουν στη σχεδίαση και κατασκευή ενός μεγάλου απορρυπαντικού σκάφους 3 Κανείς δεν ενδιαφέρθηκε να αναλάβει τη ναυπήγηση του σκάφους και ο κ. Κεφαλογιάννης ζητάει την «απένταξη του συγκεκριμένου έργου επειδή δεν κρίνεται πλέον αναγκαία η προμήθειά του από το ΥΕΝ»
Χάνονται οι πόροι

Η επικεφαλής της Επιτροπής Ναυτιλίας του ΠΑΣΟΚ, βουλευτής Χίου Ελπίδα Τσουρή, θα καταθέσει σχετική ερώτηση στη Βουλή για τις πρακτικές του υπουργού Εμπορικής Ναυτιλίας.

«Γεγονότα και πρακτικές αυτού του είδους επιβεβαιώνουν τη γενικότερη έλλειψη σαφών προτεραιοτήτων και ολοκληρωμένης στοχευμένης ναυτιλιακής πολιτικής», λέει στα «ΝΕΑ» η κ. Τσουρή. «Η συγκυριακή, αποσπασματική και τελείως αναποτελεσματική αντιμετώπιση των θεμάτων από τον υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας κ. Μανώλη Κεφαλογιάννη, είναι αναμενόμενο να έχει αρνητικές επιπτώσεις σε κρίσιμους τομείς, όπως είναι η απώλεια σημαντικών πόρων (πάνω από 30 εκατομμύρια ευρώ θα χαθούν), η προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος και η έρευνα και διάσωση στη θάλασσα».