[ Διαστάσεις ] Εις πάσαν κακότητα

Ο Χέοψ ήταν ο δεύτερος φαραώ της 4ης δυναστείας. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, στα 50 χρόνια της βασιλείας του οδήγησε την Αίγυπτο «εις πάσαν κακότητα». Έκλεισε τα ιερά, απαγόρευσε τις θυσίες και υποχρέωσε τους Αιγύπτιους να εργάζονται γι΄ αυτόν.

Με την Πυραμίδα του Χέοπος, το ένα από τα Επτά Θαύματα, παρομοιάζει ο ιστορικός Ντάνιελ Κοτσιουμπίνσκι τα σχέδια ανέγερσης της Gazprom City στην Αγία Πετρούπολη. Ο Ρώσος «φαραώ» σχεδιάζει να μεταφέρει την έδρα του ενεργειακού γίγαντα από το Ομσκ της μακρινής Σιβηρίας σε έναν ουρανοξύστη ύψους 320 μέτρων που θα ανεγερθεί δίπλα στον ποταμό Νέβα, στην καρδιά της παλιάς πόλης. Με τον τρόπο αυτό θέλει να στείλει το μήνυμα τόσο στους Ρώσους όσο και στους υπόλοιπους Ευρωπαίους ότι εκείνος, ανοιγοκλείνοντας τη στρόφιγγα από τη γενέτειρά του, είναι σε θέση να καθορίζει το μέλλον τους.

Και ο πρόεδρος Πούτιν κάνει βέβαια τη δουλειά του. Όπως τη δουλειά τους έκαναν μεγάλα ονόματα της αρχιτεκτονικής (Ρεμ Κούλχαας, Ζαν Νουβέλ, Ντάνιελ Λίμπεσκιντ) που έλαβαν μέρος στο διαγωνισμό, αγνοώντας τον πολιτικό του χαρακτήρα. Το γραφείο που κέρδισε, το RΜJΜ London Limited, χαρακτήρισε «θλιβερό γκρουπούσκουλο» όσους αντιτίθενται στο σχέδιο- κι ας περιλαμβάνονται σ΄ αυτούς ο πρόεδρος της Ένωσης Διατήρησης των Ρωσικών Μνημείων, ο πρόεδρος της Ένωσης Αρχιτεκτόνων και ο διευθυντής του Ερμιτάζ. Διαδηλώσεις με συνθήματα όπως «ένας ουρανοξύστης για κάθε ηλίθιο» δεν μπορούν βέβαια να σταμα τήσουν ένα τόσο μεγαλεπήβολο πρόγραμμα. Η Ρωσία πρέπει να αποκτήσει το δικό της τοτέμ, όπως συμβαίνει με τόσες και τόσες χώρες, σε βορρά και νότο, δύση και ανατολή. Ένα τοτέμ για να τυπώνεται στις καρτ-ποστάλ και να φαίνεται από ψηλά τη νύχτα.

Το πρόβλημα με αυτά τα τοτέμ, γράφει ο Ισπανός αρχιτέκτονας Ραφαέλ Αργκουγιόλ στην Ελ Παΐς, είναι ότι σπανίως ταιριάζουν με το περιβάλλον στο οποίο φυτεύονται. Τα περισσότερα διεθνή αρχιτεκτονικά γραφεία αντιμετωπίζουν το αστικό τοπίο με την ίδια περιφρόνηση που οι γιγαντιαίες πολυεθνικές αντιμετωπίζουν το οικονομικό τοπίο. Υπάρχει άλλωστε μια συμμετρία στη συμπεριφορά τους. Όπως οι πολυεθνικές μετακινούν εργοστάσια και θέσεις εργασίας χωρίς να λαμβάνουν υπόψη αυτό που ο Γκράχαμ Γκρην μελαγχολικά αποκαλούσε «ανθρώπινο παράγοντα», έτσι και τα αρχιτεκτονικά γραφεία προσαρμόζουν τις κατασκευές τους στους συμβολισμούς που απαιτούν οι ισχυροί, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις που θα έχουν στους κατοίκους. Αναζητώντας το μέγιστο κέρδος από το θέαμα και την παγκοσμιοποίηση, η σύγχρονη αρχιτεκτονική έχει χάσει εκείνη τη συνεί δηση της ανθρώπινης διάστασης για την οποία μιλούσε τον 15ο αιώνα ο μεγάλος Ιταλός Ουμανιστής, ο Λεόν Μπατίστα Αλμπέρτι.

Ίσως εκείνοι οι διαδηλωτές στην Αγία Πετρούπολη να είναι πράγματι ένα «θλιβερό γκρουπούσκουλο», μια χούφτα φτωχοδιάβολοι. Αντίθετα όμως με τους αρχιτέκτονες της αυλής, εκείνοι δεν δέχθηκαν να πουλήσουν την ψυχή τους.