[ Πρόσωπα ] ΕΜΜΑΝΥΕΛ ΤΟΝΤ Ένας πολιτικός προφήτης

Όσοι καταδυναστεύονται από την προοπτική μιας μονομαχίας Σεγκό – Σαρκό για τη γαλλική προεδρία, διαβάζουν με πάθος τις αναλύσεις του Εμμανυέλ Τοντ.

Το γεγονός ότι ο Γάλλος ιστορικός και δημοσιολόγος χαρακτηρίζει τον Νικολά Σαρκοζύ και τη Σεγκολέν Ρουαγιάλ «υποψηφίους του κενού», έχει κάνει φανατικούς αναγνώστες του πολιτικούς όπως ο πρωθυπουργός Βιλπέν, ο σοσιαλιστής Φαμπιούς, ο φιλελεύθερος Φρανσουά Μπερού, που πολύ θα ήθελαν να γίνουν «χαλίφηδες στη θέση του χαλίφη» (ή της… χαλίφισσας). Αλλά δεν είναι μόνον αυτοί. Στη Γαλλία, βεβαιώνει η «Λε Μοντ», οι αναλύσεις του Τοντ επέχουν θέση «χρησμών» μεταξύ των πολιτικών και των δημοσιογράφων. Τις προάλλες ο Βιλπέν τον κάλεσε να εκθέσει τις θέσεις του στη διάσκεψη για την απασχόληση. Και άκουσε πως «ένα σημαντικό τμήμα των Γάλλων αρνείται τις οικονομικές επιλογές των ηγετών επειδή οι ελεύθερες ανταλλαγές καταστρέφουν τη ζωή του μισού πληθυσμού».

Ο Τοντ έγινε ένα είδος πολιτικού προφήτη το φθινόπωρο του 1994, όταν δημοσίευσε ένα μνημόνιο προς στους διανοούμενους του τότε Ιδρύματος Σαιντ-Σιμόν με τίτλο «Στις ρίζες της πολιτικής αναταραχής», το οποίο χρησίμευσε ως θεωρητική βάση στην προεδρική εκστρατεία του Ζακ Σιράκ περί «κοινωνικής ρήξης». Τώρα προλέγει την απόρριψη του δημοκρατικού συστήματος μπροστά σε μια παγκοσμιοποίηση, η οποία επιβάλλει τους κανόνες της. «Ειλικρινά, ο Σαρκοζύ και η Ρουαγιάλ το έχουν καταλάβει αυτό;» ρωτάει.

Πενήντα πέντε χρόνων, ο Τοντ είναι γόνος μιας πολύ γοητευτικής οικογένειας- εγγονός του συγγραφέα Πωλ Νι ζάν και γιος του δημοσιογράφου Ολιβιέ Τοντ -, από την οποία πήρε μαθήματα κουλτούρας και εκλεκτισμού. Όμως, όταν το Μάη του ΄68 εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα, η οικογένεια δεν αντέδρασε καθόλου, παρόλο που τριάντα χρόνια νωρίτερα ο παππούς Νιζάν είχε αποχωρήσει με πολύ θόρυβο από το κόμμα αυτό μετά την υπογραφή του γερμανο-σοβιετικού συμφώνου μη επίθεσης. Ο πατέρας του, του προσέφερε απλώς δύο βιβλία, του Μάο και του Στάλιν, «για να κρίνει από μόνος του τη βλακεία τους». Ένας από τους καθοδηγητές του νεαρού Εμμανυέλ, τον συμβούλευσε ευγενικά να επιστρέψει στις σπουδές του και αυτό ήταν το τέλος της στράτευσης…

Σπούδασε ιστορία, ανθρωπολογία και μαθηματικά στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών του Παρισιού και μετά στο Κέμπριτζ, στην Αγγλία. Το πρώτο βιβλίο του, «Η τελική πτώση», στο οποίο προέβλεπε την κατάρρευση του σοβιετικού συστήματος, έγινε μπεστ σέλερ. «Έμεινα στην αριστερά», λέει σήμερα στη «Λε Μοντ». «Επιχείρησα το 1974 να ενταχθώ στο Σοσιαλιστικό Κόμμα, αλλά τους έβρισκα υπερβολικά φλύαρους». Δεν μετανιώνει καθόλου που το 1992 τάχθηκε εναντίον της Συνθήκης του Μάαστριχτ και μετά, το 2005, υπέρ του ευρωπαϊκού συντάγματος. Όπως συνοψίζει ο πατέρας του, ο Εμμανυέλ Τοντ «είναι ένα προϊόν του αγγλικού εμπειρισμού και της γαλλικής κλίσης προς τη θεωρητικοποίηση. Συχνά τον βρίσκω υπερβολικά αντι-Σεγκολέν, αλλά με καταπλήσσει!».