ιδέεs

ρε-ZOOM-έ
Η συνάντηση νέων και νεότερωνποιητών από τις βαλκανικές χώρες, η οποία έγινε πριν από τρεις βδομάδες στην ΄Εδεσσα, ήταν τόσο πετυχημένη ώστε αποφασίστηκε να καθιερωθεί ως θεσμός, με την ανά διετία πραγματοποίησή της. Όταν λέω ότι ήταν πετυχημένη, εννοώ ότι και ποίηση υψηλής ποιότητας παρουσιάστηκε, και άμεση, ενθουσιώδης μάλιστα υποστήριξη από τη δημοτική Αρχή υπήρξε, και η ανταπόκριση του κοινού της μικρής αυτής πόλης ήταν εντυπωσιακή, τόσο σε όγκο όσο και από άποψη αισθητικής προσληπτικότητας.

Η εμπειρία της ΄Εδεσσας με έκανε να σκεφτώ για άλλη μια φορά πόσο πιο ανήσυχη, πόσο πιο δεκτική σε ρηξικέλευθες πρωτοβουλίες είναι συχνά η λεγόμενη επαρχία σε σύγκριση με τα μεγάλα αστικά κέντρα της Ελλάδας, όπου συναντάει κανείς τις πιο επιθετικές και χυδαίες μορφές επαρχιωτισμού. Πόλεις της περιφέρειας όπως η ΄Εδεσσα μπορούν να εξελιχτούν σε πολιτισμικές εστίες του βαλκανικού, ίσως και ενός ακόμη ευρύτερου χώρου ευκολότερα από ό, τι η Θεσσαλονίκη ή και η Αθήνα, με τη χαώδη σπασμωδικότητα του τρόπου ζωής, το διοικητικό αλαλούμ και τη ματαιόσπουδη πολυπραγμοσύνη τους.

Ο Κερτ Βόννεγκατ, συγγραφέας εκείνου του καταπληκτικού μυθιστορήματος Σφαγείο Νο 5 (1969), είναι στον λογοτεχνικό κόσμο περίπου ό, τι ο Διογένης ανάμεσα στους φιλόσοφους. Υπερβολικά «λαϊκός» για την ακαδημαϊκή κριτική(αφ΄ ενός επειδή χρησιμοποιεί στα μυθιστορήματά του στοιχεία επιστημονικής φαντασίας, αφ΄ ετέρου επειδή τα διανοήματά του είναι σε απαράδεκτο βαθμό ξεκάθαρα), υπερβολικά τσουχτερός και πεσιμιστής για να είναι πραγματικά αγαπητός στο πλατύ κοινό(ιδιαίτερα στη χώρα του, τις ΗΠΑ, στις οποίες σέρνει τα εξ αμάξης), ο Βόννεγκατ θαρρείς ότι αντλεί την ενέργειά του από την ίδια τη γραμματολογική ανεστιότητά του, από το γεγονός ότι καμιά υπηρεσία της λογοτεχνικής επικράτειας δεν του βγάζει ταυτότητα.

Και τι ενέργεια! Με περασμένα τα ογδόντα, γράφει με το νεύρο και την αιχμηρότητα- ενός εξεγερμένου νέου, θα λέγαμε, αν η πείρα δεν έδινε στο πάθος του μια άλλης τάξεως πειστικότητα. Το ΄Ενας άνθρωπος χωρίς πατρίδα (Πατάκης, Αθήνα 2006, πρόλογος Σώτη Τριανταφύλλου, μετάφραση Θανάσης Γιαννακόπουλος, 206 σελίδες) δεν είναι σε καμιά περίπτωση η λογοτεχνική διαθήκη του. Είναι μάλλον ένα είδος στάσιμου, όπου ο συγγραφέας σχολιάζει άμεσα τη ζωή του και τον κόσμο. Αυτός ο άνθρωπος, που έζησε ως αιχμάλωτος πολέμου τον φοβερό βομβαρδισμό της Δρέσδης με τους 135.000 νεκρούς σε μια νύχτα(το Σφαγείο Νο 5 είναι εμπνευσμένο από αυτό το βίωμα), βλέπει εξήντα χρόνια μετά ότι «ο πλανήτης προσπαθεί να απαλλαγεί από εμάς, αλλά νομίζω ότι είναι πλέον πολύ αργά» και κάνει την οδυνηρά εύστοχη παρατήρηση ότι πολύ λίγοι σήμερα ονειρεύονται έναν κόσμο για τα εγγόνια τους. Ωστόσο, το ΄Ενας άνθρωπος χωρίς πατρίδα δεν είναι καταθλιπτικό βιβλίο. Απεναντίας, είναι ένα δροσερό, σπιρτόζικο βιβλίο, καρπός ενός θαλερού πνεύματος που δεν χρειάζεται επιχειρήματα για να αγαπάει τη ζωή.