Η σταυροφορία του Βενέδικτου

Με τις απερίφραστες επικρίσεις του κατά του Ισλάμ, ο Πάπας Βενέδικτος
αλλάζει τον διάλογο ανάμεσα στον μουσουλμανικό κόσμο και τη Δύση. Περίπου
τέσσερις αιώνες μετά την ήττα τους στις πύλες της Βιέννης, πολλοί μουσουλμάνοι
αισθάνονται έτοιμοι για ένα «ξεκαθάρισμα λογαριασμών».

Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ’. Φέρει τη φήμη σκληροτράχηλου διανοούμενου που συνηθίζει να μιλάει με κοφτερά λόγια, χωρίς να φοβάται την αντιπαράθεση των θρησκειών

Για τον περιοδεύοντα ποντίφικα, το ταξίδι στην Τουρκία δεν ήταν για διακοπές.
Οι πολίτες αυτής της μουσουλμανικής χώρας δεν έτρεφαν αισθήματα αγάπης για τον
πάπα. Στην Ανατολή, η ιρανική κυβέρνηση υποδαύλιζε τα αντιδυτικά αισθήματα. Τα
μέσα ενημέρωσης μετέδιδαν ότι ένας δολοφόνος που είχε αποδράσει, απειλούσε να
σκοτώσει τον Πάπα όταν θα έφτανε στην Τουρκία. Ωστόσο, ο Πάπας έδειχνε
ανεπηρέαστος. «Η αγάπη είναι ισχυρότερη από τον κίνδυνο», έλεγε. «Είμαι στα
χέρια του Θεού». Πήγε, όπως το είχε σχεδιάσει, στην Άγκυρα και στην
Κωνσταντινούπολη μιλώντας για τα κοινά σημεία των μεγάλων θρησκειών του
κόσμου. Προέτρεψε χριστιανούς και μουσουλμάνους, «να αναζητήσουν δεσμούς
φιλίας». Δεν έφυγε στεφανωμένος με λουλούδια, αλλά έθεσε τις βάσεις για μια
προσέγγιση ανάμεσα στην Αγία Έδρα και το Ισλάμ. Ήταν ενωτικός, όχι διχαστικός.

Τα φίδια: «Ο Πάπας και ο Πατριάρχης στο Φανάρι. Πού είναι το τουρκικό έθνος; Δεν θέλουμε τον Πάπα στην Τουρκία». Συνθήματα σε πλακάτ διαδηλωτή στην Κωνσταντινούπολη

Το σπαθί. Αυτά συνέβαιναν το 1979 και ο Πάπας ήταν ο Ιωάννης Παύλος. Ο
Πάπας Βενέδικτος όμως που θα επισκεφθεί την Τουρκία την Τρίτη, δεν θα είναι
ενδεδυμένος τον μανδύα της αδελφοσύνης όπως ο προκάτοχός του πριν από 27
χρόνια. Αντίθετα ο Βενέδικτος, 79 ετών, θα φέρει μαζί του μια διαφορετική
φήμη: ενός σκληροτράχηλου διανοούμενου που συνηθίζει να μιλάει με κοφτερά
λόγια χωρίς να φοβάται την αντιπαράθεση των θρησκειών. Όταν μιλάει, γράφει το
περιοδικό «Τάιμ», όλος ο κόσμος ακούει. Γι’ αυτό, ό,τι και αν συμβεί στην
τετραήμερη επίσκεψή του σε τρεις τουρκικές πόλεις, μπορεί να αποβεί
καθοριστικό.

Μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις των ισλαμιστών στην Αμερική και την Ευρώπη, η
στάση του Πάπα Ράτσινγκερ έναντι του Ισλάμ έχει σκληρύνει. Στις 12 Σεπτεμβρίου
2006, μία ημέρα μετά τη μαύρη επέτειο, ξεσήκωσε θύελλα μιλώντας στο
Πανεπιστήμιο του Ρέγκενσμπουργκ. Για να δείξει τη σχέση του Ισλάμ με τη βία
δανείστηκε τα λόγια του Βυζαντινού αυτοκράτορα Μανουήλ Β’ Παλαιολόγου, που
είχε επικρίνει τους μουσουλμάνους ότι «διαδίδουν την πίστη τους με το σπαθί».
Έλεγε ο αυτοκράτορας: «Δείξτε μου τι καινούργιο έφερε ο Μωάμεθ και θα βρείτε
σε αυτό μόνο κακά και απάνθρωπα πράγματα».

Η αντίδραση σε αυτή την ομιλία του Πάπα ήταν έντονη. Μουσουλμάνοι έκαψαν
ομοιώματά του, επιτέθηκαν σε εκκλησίες στη Μέση Ανατολή και δολοφόνησαν μια
μοναχή στη Σομαλία. Ο Πάπας εξέδωσε κάποιες απολογητικές ανακοινώσεις, αλλά
ποτέ δεν ανασκεύασε το βασικό του επιχείρημα ότι το Ισλάμ συνδέεται με τη βία.

Τώρα όλος ο κόσμος αναρωτιέται: Εκείνη η ομιλία του Πάπα έγινε άραγε κατά
λάθος; Ή μήπως ήταν σκόπιμη; Δεν έχει πια πολλή σημασία. Το ζήτημα είναι τι θα
κάνει από εδώ και πέρα. Πηγές του Βατικανού λένε ότι ο Πάπας θα αποφύγει να
επαναλάβει πράγματα που θα θυμίζουν την ομιλία του στο Ρέγκενσμπουργκ.
Αντίθετα, ο Τόμας Ρις του Θεολογικού Κέντρου Γούντστοκ στην Ουάσιγκτον
πιστεύει ότι θα ζητήσει από τους μουσουλμάνους κληρικούς να καταδικάσουν με
περισσότερη σαφήνεια την τρομοκρατία. Όταν ξεπεραστεί αυτό, τα υπόλοιπα θα
έρθουν πιο εύκολα. «Γιατί ο Πάπας και οι μουσουλμάνοι έχουν παρόμοιες απόψεις
σε άλλα ζητήματα, όπως οι αμβλώσεις», λέει ο Ρις. «Συμφωνούν για τον
καταναλωτισμό, την ηδονιστική κουλτούρα, το σεξ και τη βία, τα δικαιώματα των
Παλαιστινίων». Εκείνο που χαλάει τη συνταγή είναι ότι όταν ο Πάπας μιλάει για
Ισλάμ και τρομοκρατία, οι μουσουλμάνοι τον βλέπουν σαν σύμμαχο του Μπους σε
ακόμη μία μεγάλη σταυροφορία.

Μια πορεία συγκρούσεων

* 589-632 μ.Χ. Το Κοράνι αποκαλύπτεται στον Μωάμεθ, με αναφορές σε
ιουδαιοχριστιανικά κείμενα.

* 711-718 μ.Χ. Οι Άραβες κατακτούν την Ισπανία, που γίνεται εμπορικό
και πολιτισμικό κέντρο.

* 1096-1291 μ.Χ. Δυτικές σταυροφορίες εναντίον του Ισλάμ.

* 1453 μ.Χ. Άλωση του Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους, πρωτεύουσας
της Ορθοδοξίας.

* 1492 μ.Χ. Ο βασιλιάς Φερδινάνδος εκδιώκει τους Μαυριτανούς από την
Ισπανία.

* 1683 μ.Χ. Η αποτυχία της οθωμανικής πολιορκίας της Βιέννης σημαδεύει
το τέλος της ισλαμικής επέκτασης.

* 1965 μ.Χ. Με την εγκύκλιο Nostra Aetate, το Βατικανό καλεί σε διάλογο
των θρησκειών.

* 2001 μ.Χ. Ο Ιωάννης Παύλος είναι ο πρώτος Πάπας που επισκέπτεται
τέμενος, στη Δαμασκό.

* 2006 μ.Χ. Ο Πάπας Βενέδικτος συνδέει το Ισλάμ με τη βία.

Πού έχει δίκιο ο Πάπας…

Ρίτσαρντ Τζον Νόιχαους

Με την καταδίκη της χρήσης βίας εν ονόματι του Θεού, ο Βενέδικτος καλεί τους
μουσουλμάνους να αντιμετωπίσουν μια σκληρή αλήθεια, γράφει στο περιοδικό «Τάμ»
ο αιδεσιμώτατος Ρίτσαρντ Τζον Νόιχαους, διευθυντής του περιοδικού «First
Things». Οι οπαδοί του ιερού πολέμου πιστεύουν ότι ήρθε η ώρα να επαναλάβουν
τις κατακτήσεις τους. Μέσα από την τρομοκρατία και τη μαζική μετανάστευση
μουσουλμάνων στην Ευρώπη, πιέζουν για να αντιστρέψουν τη στρατιωτική έκβαση
του 1683 (ήττα στη Βιέννη). Αυτό το νόημα είχε η ομιλία του Πάπα στο
Ρέγκενσμπουργκ. Εξ ονόματος της Καθολικής Εκκλησίας που περιλαμβάνει τους
περισσότερους από 2 δισεκατομμύρια χριστιανούς στον κόσμο, ο Βενέδικτος λέει
ότι στα ζητήματα της θρησκείας η βία είναι ο εχθρός του ορθού λόγου.
Προκαλώντας τους ηγέτες των μουσουλμάνων, που ξεπερνούν το ένα δισεκατομμύριο,
τους ζητάει να προσχωρήσουν σε αυτή την άποψη.

… και πού έχει άδικο

Ταρίκ Ραμαντάν

Στο Ρέγκενσμπουργκ, ο Πάπας επιχείρησε να παρουσιάσει μια ευρωπαϊκή ταυτότητα
που είναι χριστιανική ως προς το θρήσκευμα και ελληνική ως προς την ορθολογική
φιλοσοφία, υποστηρίζει ο Ταρίκ Ραμαντάν, συγγραφέας και ερευνητής στο
Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Είπε ότι το Ισλάμ δεν έχει καμία σχέση με τον ορθό
λόγο και συνεπώς δεν μπορεί να είναι ευρωπαϊκό. Όταν ήταν ακόμη καρδινάλιος,
είχε διατυπώσει την αντίθεσή του στην ένταξη της Τουρκίας στην Ευρώπη για
παρόμοιους λόγους. Οι Δυτικοί έχουν την τάση να αγνοούν τον σημαντικό ρόλο που
έπαιξαν οι μουσουλμάνοι στην εξέλιξη της δυτικής σκέψης. Αυτοί που «ξεχνούν»
την αποφασιστική συμβολή ορθολογιστών μουσουλμάνων διανοητών όπως ο Αλ-Φαραμπί
(10ος αιώνας), ο Αβικένας (11ος αιώνας), ο Αβερόης (12ος αιώνας), ο Αλ-Γκαζαλί
(12ος αιώνας), ο Ας-Σατίμπι (13ος αιώνας) και ο Ιμπν Χαλντούν (14ος αιώνας),
οικοδομούν μια Ευρώπη που τρέφει αυταπάτες για τον εαυτό της.