Οι χαμηλόμισθοι πληρώνουν ακριβότερα τους έμμεσους φόρους

Θύματα της υψηλής έμμεσης φορολογίας είναι οι χαμηλόμισθοι, καθώς οι έμμεσοι
φόροι, όπως ο ΦΠΑ, οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης και τα διάφορα τέλη που
επιβάλλονται στις συναλλαγές, αφαιρούν έως και το 15% του εισοδήματός τους.
Δεν συμβαίνει, όμως, το ίδιο με τους έχοντες, οι οποίοι δίνουν – μέσω της
έμμεσης φορολογίας – στην Εφορία το 10% των αποδοχών τους. Και αν για τον
υψηλόμισθο η αφαίρεση του 10% από το – ούτως ή άλλως υψηλό – εισόδημά του δεν
σημαίνει χαμηλότερο επίπεδο διαβίωσης, για τον χαμηλά αμειβόμενο η αφαίρεση
του 15% των όσων κερδίζει μπορεί να είναι καθοριστική για το επίπεδο ζωής του.

Η αδικία του ελληνικού φορολογικού συστήματος με την υψηλή έμμεση φορολογία, η
οποία μάλιστα αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια με τις φορολογικές
ρυθμίσεις και παρεμβάσεις της κυβέρνησης, αποκαλύπτεται από τον υπολογισμό
όλων των φόρων και τελών που πληρώνει ένας υψηλόμισθος και ένας χαμηλόμισθος
φορολογούμενος. Έτσι, ένας μισθωτός με ετήσιες αποδοχές, για παράδειγμα,
15.000 ευρώ χάνει κάθε χρόνο από έμμεσους φόρους το 15% του εισοδήματός του.
Την ίδια ώρα, ένας καλά αμειβόμενος μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 75.000 ευρώ
συνεισφέρει στο δημόσιο ταμείο, μέσω της έμμεσης φορολογίας, μόνο το 10% του
εισοδήματός του. Και αυτό δεν είναι τυχαίο.

Από τη φύση τους οι έμμεσοι φόροι είναι άδικοι εις βάρος των χαμηλών
εισοδηματικών στρωμάτων, αφού επιβάλλονται σε όλους, ανεξαιρέτως της
εισοδηματικής τους κατάστασης, με τον ίδιο φορολογικό συντελεστή. Έτσι, 19%
ΦΠΑ πληρώνει ένας ευκατάστατος, 19% ΦΠΑ πληρώνει για τα προϊόντα και τις
υπηρεσίες που καταναλώνει και ο φορολογούμενος με χαμηλό εισόδημα.

Μάλιστα, αυτή η φορολογική και οικονομική αδικία ουσιαστικά δεν αίρεται, ακόμη
και όταν συνυπολογίζεται στη συνολική φορολογική επιβάρυνση των δύο
αντιπροσωπευτικών φορολογουμένων που αναλύονται από την «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο άμεσος
φόρος της φορολογίας εισοδήματος. Με τον συνυπολογισμό του άμεσου φόρου, ο
μισθωτός των 15.000 ευρώ συνεισφέρει συνολικά στο δημόσιο ταμείο το 18,9% του
εισοδήματός του. Ο υψηλόμισθος δίνει στην Εφορία το 27% των ετήσιων αποδοχών
του, αλλά αυτή η διαφορά δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να δικαιολογήσει την
αδικία της έμμεσης φορολογίας εις βάρος του χαμηλόμισθου.

Και αυτό διότι ενώ ο πρώτος έχει περίπου εξαπλάσιο εισόδημα από τον
χαμηλόμισθο, δίνει ουσιαστικά στην Εφορία το ένα από τα τέσσερα ευρώ που
κερδίζει. Ο χαμηλόμισθος συνεισφέρει το ένα στα πέντε. Πρόκειται για μία
αμελητέα διαφορά, μπροστά στο χάσμα που χωρίζει τα δύο εισοδήματα, και το
οποίο ουσιαστικά δεν μειώνεται μετά τη φορολόγησή των εισοδημάτων, όπως θα
έπρεπε να συμβαίνει αν το φορολογικό σύστημα ασκούσε αποτελεσματικά τον
αναδιανεμητικό ρόλο του.

Όλο και χειρότερα

Δεν είναι τυχαίο ότι, με βάση επίσημα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, τα
έσοδα από την κατεξοχήν κοινωνικά άδικη έμμεση φορολογία είναι αναλογικά
περισσότερα από τα αντίστοιχα που συνεισφέρει η έμμεση. Σύμφωνα με στοιχεία
που περιλαμβάνονται στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού που κατέθεσε την
Τρίτη στη Βουλή η κυβέρνηση, φέτος υπολογίζεται ότι από τα 100 ευρώ που
εισπράττει φέτος το Δημόσιο, προέρχονται από την αντικειμενικά πιο δίκαιη
άμεση φορολογία τα 41,4 ευρώ ενώ τα υπόλοιπα 58,6 ευρώ εισπράττονται από
έμμεσους φόρους. Μάλιστα, τα τελευταία δύο χρόνια, λόγω της φορολογικής
πολιτικής της κυβέρνησης (αύξηση συντελεστών ΦΠΑ, αύξηση Ειδικών Φόρων
Κατανάλωσης σε καύσιμα, τσιγάρα, ποτά, αύξηση τέλους συνδρομητών κινητής
τηλεφωνίας κ.λπ.), επήλθε επιδείνωση αυτής της σχέσης εις βάρος των άμεσων
φόρων φόρων. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2005 εισπράχθηκε από άμεσους φόρους
το 43,6% των φορολογικών εσόδων και από έμμεσους φόρους το 56,4%.

Για να γίνει αντιληπτό το πόσο άδικο είναι το ελληνικό φορολογικό σύστημα
αρκεί να σημειωθεί ότι σε χώρες όπως η Δανία, η Γερμανία και η Αυστρία η σχέση
αυτή είναι αντίστροφη και οι άμεσοι φόροι αντιπροσωπεύουν έως και το 65% των
συνολικών φορολογικών εσόδων.

Η φοροδιαφυγή

Η άδικη σχέση άμεσων – έμμεσων φόρων που παρατηρείται στην Ελλάδα συνδέεται
και με μια ενδογενή αδυναμία του ελληνικού φορολογικού συστήματος. Την
αδυναμία των ελληνικών φορολογικών αρχών να αντιμετωπίσουν τη φοροδιαφυγή, η
οποία υπολογίζεται ότι φθάνει σε επίπεδα εξαιρετικά υψηλά για τα δεδομένα των
ανεπτυγμένων οικονομικά χωρών. Υπολογίζεται ότι το 40% του εισοδήματος που
αποκτάται στην οικονομία δεν φορολογείται. Το πρόβλημα αυτό αντιμετωπίζεται
ουσιαστικά με την αύξηση των έμμεσων φόρων (στην κατανάλωση, τις μεταβιβάσεις
ακινήτων, τους φόρους συναλλαγών κ.λπ.), προκειμένου να εξασφαλιστούν τα
δημόσια έσοδα.

Ποιος πληρώνει τι

Παρά το γεγονός ότι ο υψηλόμισθος του παραδείγματός μας δαπανά πολύ
περισσότερα κάθε μήνα σε σχέση με τον χαμηλόμισθο, καταβάλλει αναλογικά πολύ
λιγότερους έμμεσους φόρους. Συγκεκριμένα, πληρώνει 400 ευρώ για τρόφιμα, 600
ευρώ σε εστιατόρια και διασκέδαση εκτός σπιτιού, 500 ευρώ σε αγορές ρούχων,
500 ευρώ σε ταξίδια και διακοπές, 200 ευρώ σε ασφαλιστικά προγράμματα, 55 ευρώ
για συνδρομητική τηλεόραση, 150 ευρώ σε πάρκινγκ, 125 ευρώ για ασφάλεια
αυτοκινήτου και δόση 1.865 ευρώ για το στεγαστικό του δάνειο.

Το σύνολο των εξόδων του είναι 5.051 ευρώ τον μήνα, και 60.615 ευρώ τον χρόνο.
Του περισσεύουν μάλιστα και 15.000 ευρώ, τα οποία και επενδύει σε μετοχές και
προθεσμιακές καταθέσεις. Πολυτέλειες αδιανόητες για τον εργαζόμενο των 15.000
ευρώ, τα οποία του φτάνουν ίσα ίσα για να καλύψει τα ετήσια έξοδά του. Παρά το
εισοδηματικό αυτό χάσμα, ο χαμηλά αμειβόμενος καταβάλλει σε έμμεσους φόρους το
ποσό των 2.204 ευρώ τον χρόνο ή το 15% του εισοδήματός του, έναντι 7.487 ευρώ
που δίνει ο υψηλόμισθος, ποσό που αντιστοιχεί μόνο στο… 10% των απολαβών
του.