Οι έξι αναμετρήσεις πίσω από την ψηφοφορία

Λίγες ώρες απομένουν μέχρι να αρχίσει στις ΗΠΑ το άτυπο δημοψήφισμα για τον
πρόεδρο Μπους στο οποίο έχει εξελιχθεί η εκλογική διαδικασία για την ανανέωση
του Κογκρέσου. Ρόλο-κλειδί στη διαμόρφωση του αποτελέσματος θα παίξει
αναμφισβήτητα το Ιράκ. Υπάρχουν όμως πολλές οπτικές γωνίες από τις οποίες
μπορεί να παρακολουθήσει κανείς τις κρίσιμες αυτές εκλογές – όσοι και οι
παράγοντες που μπορεί να γείρουν την πλάστιγγα.

1. Η θρησκευτική ψήφος

Στις προεδρικές εκλογές του 2004 η ψήφος των Αμερικανών που εκκλησιάζονται
τακτικά και εκφράζουν συντηρητικές χριστιανικές πεποιθήσεις, τίμησε με ποσοστό
έως και 67% το κόμμα του Τζορτζ Μπους. Το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί στην
πρόθεση ψήφου στο 50% και ο λόγος είναι διπλός: αφενός, τα σεξουαλικά σκάνδαλα
τύπου Μαρκ Φόλεϊ (του Ρεπουμπλικανού βουλευτή που παραιτήθηκε όταν
αποκαλύφθηκαν μηνύματα σεξουαλικού περιεχομένου που έστελνε σε ανήλικους
ασκουμένους) και Τεντ Χάγκαρντ (του ευαγγελικού ιεροκήρυκα, τακτικού
συνομιλητή του Αμερικανού προέδρου, που ομολόγησε πως είναι «ένοχος
σεξουαλικής ανηθικότητας, απατεώνας και ψεύτης»)· και αφετέρου, το γεγονός ότι
κάποιοι Δημοκρατικοί υποψήφιοι φλερτάρουν πλέον ανοιχτά με τους θρησκευόμενους
ψηφοφόρους. Ένα παράδειγμα: ο Δημοκρατικός βουλευτής και υποψήφιος
γερουσιαστής του Τενεσί Χάρολντ Φορντ ολοκλήρωσε την προεκλογική του
εκστρατεία με ένα «πρόγευμα προσευχής» – κατά το «γεύμα εργασίας»…

Ο Οκτώβριος ήταν για τους Αμερικανούς στρατιώτες που εδρεύουν στο Ιράκ ο
φονικότερος μήνας των τελευταίων δύο ετών και ελάχιστοι αναλυτές πιστεύουν πως
η πρόσφατη καταδίκη του Σαντάμ Χουσεΐν σε θάνατο δι’ απαγχονισμού μπορεί να
απαλύνει την οργή πολλών Αμερικανών για τα παιδιά τους που χάνονται εξαιτίας
του πολέμου που έκανε ο Τζορτζ Μπους. Στις περιοχές που μαστίζονται από
οικονομική δυσπραγία – όπως η κοιλάδα του ποταμού Οχάιο – οι απερχόμενοι
Ρεπουμπλικανοί καλούνται να πορευτούν με δύο «βαρίδια στους αστραγάλους».
«Μάχες» σώμα με σώμα όμως δίνονται και σε οικονομικά ανθηρές περιοχές,
αλλοτινά ρεπουμπλικανικά προπύργια. Όπως σημειώνουν οι «New York Times», τα
αποτελέσματα αυτών των εκλογών θα δείξουν κατά πόσο μπορεί το Ιράκ να
υπερισχύσει ενός αξιώματος της πολιτικής: δύσκολα νικά κανείς την οικονομική
ευεξία.

3. Η ψήφος των γυναικών

Θα μπορούσε να πει κανείς πως είναι η ψήφος που θα κρίνει το αποτέλεσμα: οι
γυναίκες αποτελούν το 52% των Αμερικανών ψηφοφόρων. Ο Μπους λοιπόν δεν
καυχιέται τυχαία πως το αρχικό του δεύτερου ονόματός του, το W, σημαίνει
Women, δηλαδή γυναίκες. Παρότι εκ φύσεως πιο συντηρητικές όμως, οι τελευταίες
δείχνουν να στρέφουν ολοένα και περισσότερο την πλάτη τους στο Ρεπουμπλικανικό
Κόμμα. Προ τετραετίας, είχαν μοιράσει σχεδόν ισότιμα την εμπιστοσύνη τους στα
δύο κόμματα· δημοσκόπηση που πραγματοποίησε το Pew Center στις αρχές Οκτωβρίου
ωστόσο έδειξε πως το 55% των γυναικών προτιμά τους Δημοκρατικούς και μόλις το
34% τάσσεται υπέρ των Ρεπουμπλικανών. Στην εξέλιξη αυτή μεγάλο ρόλο
διαδραμάτισε τόσο ο πόλεμος στο Ιράκ όσο και τα απανωτά σκάνδαλα που έχουν
πλήξει τελευταία το κόμμα του Αμερικανού προέδρου.

4. Η ψήφος μαύρων και ισπανόφωνων

Οι ισπανόφωνοι αποτελούν, με 14%, τη μεγαλύτερη μειονότητα στις ΗΠΑ, κατά
κανόνα όμως δεν συμμετέχουν ιδιαίτερα στην εκλογική διαδικασία. Ίσως φέτος να
κάνουν την εξαίρεση: την περασμένη άνοιξη, πραγματοποίησαν τις μαζικότερες
διαδηλώσεις διαμαρτυρίας στην πρόσφατη ιστορία των ΗΠΑ, διεκδικώντας τη
νομιμοποίηση των λαθρομεταναστών. Το 2004, οι «Λατίνος» είχαν ψηφίσει σε
ποσοστό 40-45% υπέρ του Μπους, γοητευμένοι κυρίως με την εικόνα του ως
υπερασπιστή των οικογενειακών αξιών. Τώρα όμως οι Δημοκρατικοί τούς δελεάζουν
με την υπόσχεση μιας συνολικής μεταρρύθμισης της νομοθεσίας περί μετανάστευσης
– μεταρρύθμιση που και ο Μπους ήθελε, οι δεξιότεροι των δεξιών Ρεπουμπλικανών
όμως την μπλοκάρισαν. Σε ό,τι αφορά τους Αφροαμερικανούς, το 13% του
πληθυσμού, η εικόνα είναι ξεκάθαρη: εννιά στους δέκα θα ψηφίσουν, όπως
συνήθως, Δημοκρατικούς. Η ανεπάρκεια που επέδειξε η κυβέρνηση την επαύριον του
κυκλώνα Κατρίνα τούς έχει στιγματίσει στα μάτια του μαύρου πληθυσμού
ανεπανόρθωτα.

5. Η επιρροή του Ίντερνετ

Το κίνημα που έχει γίνει γνωστό ως netroots – ένα αμάλγαμα μπλόγκερ και
ανθρώπων που χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο προκειμένου να μαζέψουν χρήματα υπέρ
του τάδε ή του δείνα υποψηφίου – αποκτά με κάθε εκλογικό κύκλο ολοένα και
περισσότερη δύναμη – έπαιξε μάλιστα αρκετά σημαντικό ρόλο στις εκλογές για την
ανάδειξη των Δημοκρατικών υποψηφίων. Έχει όμως τη δύναμη να επηρεάσει την
ισορροπία δυνάμεων στο Κογκρέσο; Αντί πρόβλεψης, οι ειδικοί εφιστούν την
προσοχή στη μάχη για τη βουλευτική έδρα της Όγδοης Περιφέρειας της
Πενσυλβάνιας, όπου ο Δημοκρατικός Πάτρικ Μέρφι (πρώην αλεξιπτωτιστής που
υπηρέτησε στο Ιράκ και επιφανές τέκνο του κινήματος netroots) προσπαθεί να
νικήσει τον Ρεπουμπλικανό Μάικλ Φιτζπάτρικ. Παράλληλα, επισημαίνουν με νόημα
ότι από τη στιγμή που το βιντεάκι το οποίο απεικόνιζε τον απερχόμενο
Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή της Βιρτζίνιας Τζορτζ Άλεν να αποκαλεί έναν
συνεργάτη του αντιπάλου του «μακάκο» έφτασε στον δημοφιλή δικτυακό τόπο
YouTube, ο Άλεν είδε τον «περίπατό» του προς το Κογκρέσο να γίνεται δρόμος
μετ’ εμποδίων.

6. Η σημασία της γκάφας

Ακόμα ένα ερώτημα: μπορεί μια προεκλογική γκάφα να οδηγήσει στην ήττα; Σε
αυτές τις εκλογές, οι στατιστικολόγοι θα έχουν την ευκαιρία να συλλέξουν πολλά
ενδιαφέροντα στοιχεία. Η γκάφα του Δημοκρατικού γερουσιαστή Τζον Κέρι (φωτό),
που προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα ομάδα μαθητών πως όσοι δεν μελετούν
συνήθως «καταλήγουν στο Ιράκ», μπορεί σύμφωνα με τους αναλυτές να επηρεάσει τα
αποτελέσματα στις περιοχές όπου η λαϊκή υποστήριξη στον πόλεμο είναι
μεγαλύτερη – παρότι ο πρώην υποψήφιος για την προεδρία δεν κρίνεται στις
κάλπες. Από την άλλη πλευρά, η γκάφα του ραδιοφωνικού παραγωγού Ρας Λίμπαου,
που έκανε «πλάκα» με τα συμπτώματα τα οποία προκαλεί στον γνωστό ηθοποιό Μάικλ
Φοξ το Πάρκινσον, μπορεί να επηρεάσει τη μάχη για τη Γερουσία στο Μιζούρι,
γέρνοντας την πλάστιγγα υπέρ του Δημοκρατικού υποψηφίου (τον οποίο στηρίζει ο
Φοξ) αλλά και της έρευνας σε εμβρυϊκά βλαστοκύτταρα (την οποία καλούνται να
κρίνουν οι ψηφοφόροι και επίσης στηρίζει ο Φοξ, μιας και μπορεί να κρύβει το
κλειδί της θεραπείας πολλών ασθενειών).