Η εξίσωση της δυστυχίας

Σε κεντρική πλατεία της Αθήνας υπάρχει μια στοά που ενώνει έναν πολυσύχναστο
δρόμο με την ίδια την πλατεία. Μετά τα μεσάνυχτα, κατά μήκος της στοάς, άλλοτε
δυο – τρεις, άλλοτε πέντε – έξι, ο καθένας μονάχος του (το πολύ ανά δύο)
ετοιμάζει το «υλικό» για τη σύριγγα. Σπάνια αντιλαμβάνονται την ύπαρξη ενός
περαστικού ή μιας παρέας, αλλά και αν τους αντιληφθούν, δεν καθυστερούν ούτε
δευτερόλεπτο με το να τους δώσουν κάποια σημασία. Σκέφτεται κανείς πως
αποκλείεται να μην αισθάνθηκαν τρόμο, όταν θα τους περιέγραψε κάποιος για
πρώτη φορά την εικόνα αυτή στο σπίτι τους ή σε μια καφετέρια. Να ένιωσαν,
δηλαδή, αντίθετα, μια τόσο έντονη περιέργεια ώστε να αδημονούσαν για το πότε
θα γνωρίζανε από κοντά την περιοχή αυτή ή μιαν αντίστοιχή της. Πολύ
περισσότερο αν τους έλεγε κανείς πως για κάνα δυο ώρες θα κείτονταν
αναίσθητοι, στο μέσον της στοάς, ώσπου να ξημερώσει και αφού «συνέρθουν», να
φύγουν – για πού άραγε;

Έτσι, λοιπόν, τις προάλλες, θ’ άκουγε κανείς δυο νεαρούς, ανάμεσα στα είκοσι
δύο με είκοσι πέντε, σε απόσταση μισού μέτρου μεταξύ τους, τον μικρότερο όρθιο
να λέει: «Ανάθεμα στον πούστη που ανακάλυψε τα ναρκωτικά», ενώ τον δεύτερο,
σκυφτό, να του απευθύνεται, χωρίς όμως να γυρίσει προς το μέρος του, έτσι που
να μοιάζει ότι μονολογεί, να συμπληρώνει: «Τώρα είπες μια πολύ μεγάλη
αλήθεια». Θα μαθαίναμε ν’ ακούμε τους άλλους σαν προφήτες αν σκεφτόμασταν τι
θα μας έκανε η ζωή να εκστομίσουμε, κάποια στιγμή, που τώρα μας φαίνεται
αδιανόητο για τον εαυτό μας.

Δεν αισθάνεται κανείς άνετα όταν δείχνει στους άλλους πόσο δυστυχής είναι.
Υποχρεώνεται, συνήθως, να το κάνει, όταν μια αντίστοιχη με τη δική του
δυστυχία θα μπορούσε να την ομολογήσει ο καθένας, κάποια στιγμή, για τον εαυτό
του. Όταν πρόκειται, δηλαδή, για μια δυστυχία «φυσιολογική», αλλά ποτέ όταν
αφορά μια δυστυχία για την οποία έχουμε «φταίξει» εμείς οι ίδιοι. Μια δυστυχία
που τη χρεωνόμαστε απολύτως εμείς θα την «εκθέσουμε», και μάλιστα σε άπλετη
θέα, όταν γνωρίζουμε πολύ καλά ότι δεν πρόκειται να ενδιαφερθεί κανείς για να
τη μετριάσει ή να την εξαλείψει. Όταν η «έκθεσή» της μας στερεώνει στη
βεβαιότητά μας ότι δεν μπορούμε να περιμένουμε τίποτε και από κανέναν. Αν
ακούμε συνέχεια γύρω μας ανθρώπους ή τον εαυτό μας τον ίδιο, που τους
αντιλαμβανόμαστε γεμάτους προβλήματα, ν’ απαντάνε στην ερώτηση «Τι νέα;»,
«Πολύ καλά, θαυμάσια, περίφημα», είναι γιατί, όποια δυστυχία κι αν μας
ταλανίζει, στην πραγματικότητα δεν θέλουμε να παραδεχτούμε πως αν την
ομολογούσαμε κανείς δεν θα ενδιαφερόταν άμεσα, παρηγορητικά.

Τα ναρκωτικά δεν είναι παρά το άλλο όνομα της έλλειψης ενδιαφέροντος και της
απόρριψης που θα μπορούσε να αισθανθεί κανείς σε σχέση με το περιβάλλον του.
Και μόνο μια απόρριψη που δεν είναι αναστρέψιμη, κάνει τον άνθρωπο που την
υφίσταται να θέλει να την μεταβάλει σε ολοκληρωτική, προκαλώντας τους άλλους
με την έσχατη εξαθλίωσή του. Όσο φαίνεται λυσσάει για όλο και περισσότερα
εύσημα ένας άνθρωπος που διακρίθηκε και χειροκροτήθηκε – με την ίδια φαίνεται
ηδονή επιδεινώνει κανείς τις προϋποθέσεις της καταστροφής του. Φαίνεται πως η
απόλυτη δυστυχία εξισώνεται με ό,τι θεωρείται ευτυχία όσον αφορά τους τρόπους
που μεθοδεύεται ασύνειδα το σκαρφάλωμα στη μια και το κατρακύλισμα στην άλλη.
Γι’ αυτό, συχνά, μια απόσταση αναπνοής χωρίζει το να σε «θαυμάζουν» από το να
σε «οικτίρουν».

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».