Έκθεση πολλών αστέρων

Το πιο πρόσφατο μεγάλο απόκτημα της Εθνικής Πινακοθήκης είναι η «Παραλία» του μεγάλου Λατιναμερικάνου ζωγράφου Φερνάντο Μποτέρο, που εκτίθεται απέναντι στην κινηματογραφική γιγαντοαφίσα του Φάνη Κουζούνη, με το πρόσωπο της Ειρήνης Παπά στην «Ηλέκτρα» του Μιχάλη Κακογιάννη, που έγινε ταχύτατα σε ένα εργαστήριο ειδικά για την Πινακοθήκη, ενώπιον κοινού. Κάτω, ένα από τα δέκα πολύτιμα λάδια του Κωνσταντίνου Παρθένη που ήρθαν στην Πινακοθήκη αντί φόρου κληρονομιάς!

Έναν ανεκτίμητο θησαυρό αποτελούν τα 2.300 έργα τέχνης που δωρήθηκαν,
αγοράστηκαν ή κληροδοτήθηκαν τα τελευταία 14 χρόνια στην Εθνική Πινακοθήκη.
Εκατόν σαράντα από αυτά τα άγνωστα στην πλειονότητά τους έργα ανθολογούνται
στην έκθεση «Τα νέα αποκτήματα 1992 – 2006».

Δύο πολύτιμοι πίνακες του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, ο «Άγιος Πέτρος» που
αγοράστηκε έναντι 1,2 εκατ. δολαρίων και «Η Ταφή του Χριστού» που αγοράστηκε
έναντι 750.000 δολαρίων με πόρους της Εθνικής Πινακοθήκης, τα έσοδα από την
πώληση ενός CD του Βαγγέλη Παπαθανασίου και τη συμμετοχή τεσσάρων ΔΕΚΟ, είναι
δύο μόνο από τα επώνυμα νέα αποκτήματα τα τελευταία χρόνια. Το κεφάλι του
Απόλλωνα του Μπουρντέλ, χυτευμένο σε μπρούντζο τον περασμένο αιώνα, αγοράστηκε
με τα έσοδα του κληροδοτήματος Αλέξανδρου Σούτζου έναντι 130.000 ευρώ, ενώ η
Εθνική Τράπεζα είχε τη γενναιοδωρία να δωρίσει στην Πινακοθήκη τον «Άνθρωπο
που βαδίζει» του Αύγουστου Ροντέν, αφού το αγόρασε σε τιμή προσφοράς προς την
Ελλάδα 240.000 ευρώ.

Όμως οι κύριοι χορηγοί έργων είναι οι ίδιοι οι καλλιτέχνες. Υπάρχουν
κληροδοτήματα που συνοδεύονται από ακίνητη περιουσία, όπως τα γλυπτά των
Χρήστου Καπράλου, Μπέλλας Ραφτοπούλου, Φρόσως Μενεγάκη, δωρεές όπως τα 60
γλυπτά που δώρισε ο Βασίλης Αβραμίδης ή τα 10 έργα του ζωγράφου Νίκου
Νικολάου, που θα δούμε για πρώτη φορά σε ειδική αίθουσα. Δέκα έργα του
Κωνσταντίνου Παρθένη πέρασαν στην Πινακοθήκη μετά τον διακανονισμό που έγινε
αντί φόρου κληρονομιάς με τους κληρονόμους του ζωγράφου, και θα παρουσιασθούν
τρία από αυτά.

Από δωρεές και λίγες αγορές προέρχονται έργα των Νικηφόρου Λύτρα, Νικολάου
Γύζη, Νικολάου Ξυδιά, Δημήτρη Γαλάνη, Γιώργου Ιακωβίδη, Κωνσταντίνου Μαλέα,
Μιχάλη Οικονόμου, Σοφίας Λασκαρίδου και Γιώργου Μπουζιάνη, Φώτη Κόντογλου κ.ά.

Όμως η συντριπτική πλειονότητα είναι δωρεές εν ζωή από καλλιτέχνες. Από τα
«Αιολικά σινιάλα» του Τάκι ώς τις μεγάλες δωρεές του Παναγιώτη Τέτση και τα
ευάριθμα έργα που παραχώρησαν οι Δημήτρης Μυταράς, Αλέκος Φασιανός και πλήθος
άλλων (Μπότσογλου, Μπουτέας, Κοκκινίδης, Τζων Χριστοφόρου, Μ. Κατζουράκης,
Δανιήλ, Θόδωρος, Μποκόρος, Μανουσάκης, Ρόρρης, Μπήτσικας, Φιλοπούλου, Αγγελή
κ.ά.)

Στη θητεία σας τα πήγατε πολύ καλά με την προσέλκυση μεγάλων δωρεών και την
απόκτηση λίγων αλλά πολύ καλών κομματιών. Ποια όμως είναι η συλλεκτική
πολιτική της Πινακοθήκης; ρωτάμε τη διευθύντρια Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα.

«Ένα ζωντανό μουσείο πρέπει να εκπροσωπεί όλες τις τάσεις. Δεν πιστεύω στους
διαχωρισμούς, αλλά στον διαρκή εμπλουτισμό που πρέπει να φθάνει μέχρι σήμερα.
Όμως μια πολιτική ορίζεται από τα διαθέσιμα χρήματα. Έχουμε ένα κληροδότημα
του Αλέξανδρου Σούτζου, το ετήσιο εισόδημα του οποίου ανέρχεται σε 300.000
ευρώ. Με αυτά μπορούμε να αγοράζουμε μόνο έργα καλλιτεχνών που έχουν πεθάνει
εδώ και τουλάχιστον 30 χρόνια, με σκοπό να καλύπτουμε τα κενά της συλλογής.
Όμως οι τιμές έχουν ανέβει πολύ και ευτυχώς που υπάρχουν οι χορηγοί και
δωρητές».

Είναι σωστό να μην υπάρχει κανένα κονδύλι για την απόκτηση έργων σύγχρονης
τέχνης;

«Πολύ θα ήθελα να έχει η Πινακοθήκη μια επιχορήγηση από το υπουργείο
Πολιτισμού για τον εμπλουτισμό των συλλογών. Αγοράζουμε κάποια έργα ή
προσφέρουμε τα έξοδα για τα υλικά κατασκευής ενός έργου όπως έγινε πρόσφατα
για το πορτρέτο του Γιάννη Μόραλη, έργο του Γιάννη Παππά, και μας χαρίζουν
κάποια. Σημειώστε ότι οποιαδήποτε πρόταση δωρεάς πρέπει να εγκριθεί από ειδική
επιτροπή και γίνεται αποδεκτή μόνον εάν συνάδει με τους σκοπούς της Πινακοθήκης».

Έκπληξη τα αφαιρετικά έργα

«Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο των νέων αποκτημάτων που καθρεφτίζεται και στην
έκθεση είναι η πολυσυλλεκτικότητα: περιέχει από ζωγραφική του 19ου αιώνα μέχρι
όλες τις τάσεις ώς σήμερα», παρατηρεί η επιμελήτρια – ιστορικός της τέχνης
Λίνα Τσίκουτα. «Η έκπληξη είναι τα αφαιρετικά έργα, η γεωμετρική τέχνη, τα
περιβάλλοντα, οι εγκαταστάσεις».

INFO

«Νέα αποκτήματα 1992 – 2006», στην Εθνική Πινακοθήκη (Βασ. Κωνσταντίνου, τηλ.
210-7235.937), από 8 Νοεμβρίου έως 8 Δεκεμβρίου.