Μπίζνες υψηλού ρίσκου με δημόσιο χρήμα

Ξαφνικά οι μεγάλες επιχειρήσεις και κυρίως τράπεζες του δημόσιου τομέα
έχουν γίνει ξεφτέρια της επενδυτικής στρατηγικής και αναλαμβάνουν ρίσκο που
δεν θα έπαιρνε ούτε ο Τζορτζ Σόρος.

Αυτό είναι το γενικό συμπέρασμα μιας σειράς από πρωτοβουλίες που έχουν
αναληφθεί το τελευταίο διάστημα. Μετά την αμφιλεγόμενη επέκταση της Εθνικής
στην Τουρκία και τη σφόδρα επικρινόμενη εξαγορά της Γερμανός από την Cosmote,
διαπιστώσαμε τελευταία ότι στον στίβο του επιχειρείν έχει ριχθεί με θάρρος η
μέχρι χθες άκρως προβληματική ΑΤΕ. Οι πληροφορίες, μάλιστα, αναφέρουν ότι στον
ίδιο δρόμο των τολμηρών τοποθετήσεων βρίσκεται και άλλη μια μεγάλη δημόσια
τράπεζα, το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο.

Αυστηροί κανόνες. Το πρόβλημα είναι ότι όλες αυτές οι τοποθετήσεις
αφορούν σε ένα μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό χρήματα ή συμφέροντα του ελληνικού
Δημοσίου και επομένως αυτοί που τις κάνουν είναι υποχρεωμένοι να προσέχουν
διπλά. Ακόμη όμως κι αν δεν μιλάμε για δημόσιο χρήμα, αλλά για χρήμα του
πελάτη μιας τράπεζας, οι κανόνες για την τοποθέτησή του είναι αυστηροί. Εξ ου
και ο ρόλος της Τραπέζης της Ελλάδος.

Δικαίως, επομένως, δημιουργείται πλήθος ερωτημάτων, ενίοτε και υποψιών για τις
συγκεκριμένες κινήσεις των δημοσίων επιχειρήσεων. Η περίπτωση της ΑΤΕ είναι
από αυτή την άποψη χαρακτηριστική. Τοποθέτησε 736 εκατ. ευρώ ή το 65% των
ιδίων κεφαλαίων της σε προϊόντα με ρίσκο, hedge funds και δομημένα προϊόντα,
συνδεδεμένα με αυξήσεις επιτοκίων. Ορισμένα από αυτά είναι δεσμευμένα έως και
το 2015 με ρήτρες που είναι δύσκολο να σπάσουν. Η ίδια η Τράπεζα υποστηρίζει
ότι το 91% των τοποθετήσεων αυτών είναι εγγυημένου κεφαλαίου. Γεγονός
παραμένει ότι η Τράπεζα της Ελλάδος θορυβήθηκε, ο κ. Ν. Γκαργκάνας χαρακτήρισε
τις τοποθετήσεις αυτές υψηλού ρίσκου και επεσήμανε ότι η ΑΤΕ δεν έχει τον
κατάλληλο μηχανισμό παρακολούθησης των επενδύσεων αυτών. Μα είναι συνήθης
πρακτική των τραπεζών να τοποθετούν διαθέσιμα σε παρόμοια επενδυτικά σχήματα,
αντέτεινε η Αγροτική Τράπεζα.

Η Ealy. Αυτό όμως που σίγουρα δεν είναι συνήθης πρακτική είναι να
χρησιμοποιούνται μεσάζοντες για τέτοιου είδους τοποθετήσεις με προμήθειες,
μάλιστα, υψηλότατες. Η αποκάλυψη της συμμετοχής μιας εταιρείας – αγνώστων
λοιπόν στοιχείων – ονόματι Ealy, η οποία εισέπραξε το 1% της τοποθέτησης
κεφαλαίων της ΑΤΕ ύψους 95,2 εκατ. ευρώ σε επενδυτικά κεφάλαια του οίκου
Carlyle άφησε άφωνη την ελληνική τραπεζική αγορά.

«Μεγάλα ”σπίτια”, όπως η Carlyle, κάνουν μόνα τους το μάρκετινγκ των
επενδυτικών τους προϊόντων», έλεγε στέλεχος ιδιωτικής τράπεζας. «Η Carlyle
έχει desk στην Ευρωπαϊκή Ένωση, άνθρωποί της είναι παρόντες σε παρουσιάσεις
που γίνονται και δεν χρειάζεται μεσάζοντα».

«Εμείς δεν χρησιμοποιούμε ποτέ μεσάζοντα», έλεγε άλλο στέλεχος μεγάλης
τράπεζας. «Δεν υπάρχει τέτοια πρακτική. Η έννοια του μεσάζοντα είναι ύποπτη.
Όταν πληρώνει ο πελάτης είναι ακόμη πιο ύποπτο».

Το επιχείρημα άρα της ΑΤΕ ότι δεν πλήρωσε η ίδια τον μεσάζοντα αλλά κάποιος
άλλος, οπότε το θέμα δεν την αφορά, δεν λύνει τις απορίες και δεν σβήνει τις
υποψίες.

Καταγγελία ΠΑΣΟΚ για επένδυση υψηλού ρίσκου και από το Ταμιευτήριο

Το ρίσκο για επενδύσεις από εταιρείες που μέχρι χθες λειτουργούσαν σε ένα
προστατευόμενο και επιδοτούμενο από το Δημόσιο περιβάλλον είναι ιδιαίτερα
υψηλό. Δεν αμφισβητεί κανείς ότι οι επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα οφείλουν
να ακολουθήσουν τις τάσεις τής εποχής και να επενδύσουν αποδοτικά τα κεφάλαιά
τους. Ακόμη και κάποιες λάθος επενδυτικές αποφάσεις, που μπορεί να οδηγήσουν
σε ζημίες, μπορούν να συγχωρηθούν, αν η έκταση των ζημιών δεν είναι μεγάλη και
βεβαίως αν δεν υπάρχει ύποπτο κίνητρο. Το ρίσκο εμπεριέχει και την πιθανότητα
αποτυχίας. Αλλά σε όλα υπάρχει μέτρο. Αν για παράδειγμα, ισχύει η πληροφορία,
όπως υποστηρίζουν στελέχη του ΠΑΣΟΚ, ότι το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο ζήλεψε τη
δόξα τής ΑΤΕ και επένδυσε 3 δισ. ευρώ σε hedge funds και παράγωγα,
δημιουργούνται εύλογες απορίες. Γιατί αν η ΑΤΕ δεν διαθέτει μηχανισμό
παρακολούθησης των επενδύσεων, όπως της καταλογίζει η Τράπεζα της Ελλάδος,
πολύ περισσότερο δεν τον διαθέτει το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο.