Ανάπτυξη με ημερομηνία λήξης

Μια μικρή φράση στην ενδιάμεση έκθεση για τη νομισματική πολιτική της Τραπέζης
της Ελλάδος κρύβει ένα μεγάλο πρόβλημα για την ελληνική οικονομία, που μπορεί
να εξελιχθεί σε κρίση. «Κατά την περίοδο μετά την υιοθέτηση του ευρώ από την
Ελλάδα, το 2001, στην άνοδο του ΑΕΠ συνέβαλε κυρίως (σχεδόν κατά 2/3) η αύξηση
της ιδιωτικής κατανάλωσης, και σε μικρότερο βαθμό η αύξηση των επιχειρηματικών
επενδύσεων». Η ίδια τάση, αναφέρει σε άλλο σημείο η έκθεση, συνεχίσθηκε και το
2006.

Πήλινα πόδια

Επιβεβαιώνεται, λοιπόν, ότι, παρά τα μεγάλα λόγια περί διαρθρωτικών αλλαγών
και μεγάλων επιτυχιών της ελληνικής οικονομίας, η ανάπτυξη βασίζεται σε πήλινα
πόδια. Κατά τα 2/3 προέρχεται από την ιδιωτική κατανάλωση, η οποία με τη σειρά
της, όπως η ίδια η τράπεζα επισημαίνει, τροφοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από τον
δανεισμό. Η ραγδαία πτώση των επιτοκίων, μετά την είσοδο της χώρας στη ζώνη
του ευρώ συνέβαλε σ’ αυτή την εξέλιξη, ενώ ακόμη και σήμερα, μετά την κατά
1,25 μονάδες αύξηση των επιτοκίων τον τελευταίο χρόνο, τα επιτόκια παραμένουν
σε σχετικά χαμηλά επίπεδα για τα ελληνικά δεδομένα των προηγούμενων χρόνων.
Έτσι, ο δανεισμός, από 13,7% του ΑΕΠ που αντιπροσώπευε το 2000, έχει φτάσει
στο 38,3% του ΑΕΠ και συνεχίζει να αυξάνεται. Το υπόλοιπο 1/3 της ανάπτυξης
προέρχεται από επενδύσεις, αλλά κι αυτές τροφοδοτούνται ως ένα βαθμό από τις
επενδύσεις σε κατοικίες και, βεβαίως, από τις δημόσιες επενδύσεις.

Εγκυμονεί κινδύνους

Τα στοιχεία αυτά καμία αισιοδοξία δεν δημιουργούν για το μέλλον της ελληνικής
οικονομίας. Η ανάπτυξη αυτού του είδους, όχι μόνο δεν αποτελεί στέρεη βάση για
την εξασφάλιση της απασχόλησης και τη δημιουργία πρόσθετου πλούτου και
ευημερίας για τους πολίτες, αλλά εγκυμονεί κινδύνους για υποχώρηση της
οικονομικής δραστηριότητας, για ανεργία και για ύφεση.

Η άνοδος των επιτοκίων, όπως η ίδια η τράπεζα επισημαίνει, αλλά και η
εξάντληση των αναγκών δανεισμού των ελληνικών νοικοκυριών, θα οδηγήσουν αργά ή
γρήγορα σε υποχώρηση της πιστωτικής επέκτασης και αυτό είναι μάλιστα επιθυμητή
εξέλιξη γιατί διαφορετικά θα δημιουργηθεί σοβαρό πρόβλημα υπερχρέωσης. Έτσι,
όμως, μοιραία θα υποχωρήσει και η ιδιωτική κατανάλωση, οπότε η ανάπτυξη θα
μείνει χωρίς τροφοδότρια δύναμη.

Βαριά άρρωστη

Για να συνεχίσει η ελληνική οικονομία να παράγει πλούτο και θέσεις εργασίας,
χρειάζεται επενδύσεις και εξαγωγές, οι οποίες να υποκαταστήσουν σταδιακά τη
συμβολή της κατανάλωσης στην ανάπτυξη. Όμως, όπως δείχνουν τα στοιχεία της
τράπεζας, η Ελλάδα είναι τελευταία μεταξύ των «25» της Ευρωπαϊκής Ένωσης τόσο
στις άμεσες ξένες επενδύσεις, όσο και στις εξαγωγές ως ποσοστό του ΑΕΠ της. Με
άλλα λόγια, η οικονομία της είναι βαριά άρρωστη, με χρόνια ασθένεια, για την
οποία τρία χρόνια δήθεν διαρθρωτικών αλλαγών δεν έκαναν απολύτως τίποτα.