ΝΤΑΝΙΕΛ ΛΕΒΙΤΙΝ «Η μουσική μας “κολλάει” όπως το σεξ και το φαγητό»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
«Για να γίνει μια μελωδία επιτυχία συνήθως πρέπει να έχει τη σωστή ισορροπία |
Όσοι ακούν μουσική στο ραδιόφωνο χωρίς να δίνουν πολλή σημασία και καταλήγουν
να σιγοτραγουδούν ή να χτυπούν ρυθμικά τα πόδια στον σκοπό που άκουσαν το ίδιο
πρωί, ίσως να έχουν αναρωτηθεί. Πώς γίνεται ένα τραγούδι να εισβάλλει τόσο
εύκολα στη συνείδησή μας; Και τι το κάνει να «κολλάει» στη μνήμη μας;
Τις ίδιες ερωτήσεις θέτουν όλο και περισσότεροι νευροεπιστήμονες και
ψυχολόγοι. Πρόσφατα, ερευνητές στο Νευρολογικό Ινστιτούτο του Μόντρεαλ
«σκανάρισαν» τους εγκεφάλους των μουσικών και ανακάλυψαν ότι τα «ρίγη» που
αισθάνονται όταν ακούν μουσική προέρχονται από τη δραστηριότητα σε ορισμένα
τμήματα του εγκεφάλου. «Η μουσική διεγείρει τις ίδιες νευρωνικές δομές με τις
δραστηριότητες που σχετίζονται με την ευχαρίστηση και την επιβράβευση: το
φαγητό, το σεξ, το να κερδίσει κανείς πολλά χρήματα» εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο
Ντάνιελ Λεβίτιν, καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου ΜακΓκίλ στον
Καναδά, από τους κορυφαίους διεθνώς ειδικούς στη γνωστική μουσική αντίληψη.
Όλη η ζωή του Λεβίτιν έχει στραφεί γύρω από τη μουσική, αν και από εντελώς
διαφορετικές αφετηρίες. Σπούδασε ηλεκτρολόγος μηχανικός στο ΜΙΤ, μουσική στο
Μουσικό Κολέγιο του Μπέρκλεϊ και γνωστική ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο του
Στάνφορντ. Γνωστός παραγωγός δίσκων, έχει δουλέψει με τον Στίβι Γουόντερ, τον
Κρις Άιζακ, τους Grateful Dead, ενώ έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 100
συνεντεύξεις με καλλιτέχνες και παραγωγούς για περιοδικά όπως το «Billboard»
και το «Grammy». Ως ψυχολόγος ασχολείται με τον απόλυτο μουσικό τόνο, τη σχέση
της μουσικής με τη μνήμη και τη μουσική δημιουργικότητα.
«Ο απόλυτος τόνος είναι η ικανότητα κάποιου να ξεχωρίζει τις νότες, όπως όλοι
οι άλλοι άνθρωποι ξεχωρίζουν τα χρώματα. Τέτοιοι άνθρωποι μπορούν να ονομάσουν
ή να παραγάγουν έναν μουσικό τόνο από μνήμης. Είναι σημαντικό γιατί οι
περισσότεροι δεν τον έχουν», λέει ο Λεβίτιν.
Όσο για τους λόγους που ένα τραγούδι ή μια μελωδία έχει τη δύναμη να μας
θυμίσει μια εικόνα ή κατάσταση, εξηγεί: «Αυτό έχει να κάνει με τη μοναδικότητα
μιας νύξης μνήμης. Αν, για παράδειγμα, συναντάς ένα δέντρο ή ένα κτίριο κάθε
μέρα και είναι το ίδιο από τότε που ήσουν 14 ετών δεν είναι μια μοναδική νύξη
για τη μνήμη, γιατί έχει συνδεθεί με διαφορετικές εποχές της ζωής σου.
Αντίθετα, έχουμε την τάση να ακούμε μουσική έντονα για μικρές χρονικές
περιόδους και έτσι τη συνδέουμε με μοναδικό τρόπο με ένα συγκεκριμένο
καλοκαίρι, δραστηριότητα ή άνθρωπο».
Τελικά, τι μας λέει η μουσική για τον εγκέφαλο; «Ότι η μουσική είναι ένα
παράθυρο σε χιλιάδες νευρογνωστικές διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων της
μνήμης, της προσοχής, της κατηγοριοποίησης, του συναισθήματος, της μάθησης».
Είναι φυσιολογικό σε άλλους να αρέσει ο Μπετόβεν και σε άλλους η Σακίρα ή και
τα δύο είδη μουσικής, λέει ο Λεβίτιν. «Οι προτιμήσεις αρχίζουν να
σχηματίζονται όταν βρισκόμαστε στη μήτρα και επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από
το είδος της μουσικής στο οποίο εκτιθέμεθα όταν είμαστε μικροί. Μέχρι την
ηλικία των 18 το μουσικό γούστο έχει σχηματιστεί».
Το ότι κάποια τραγούδια καταφέρνουν να μένουν στη συνείδησή μας, ενώ άλλα όχι,
είναι απλή διαδικασία, επισημαίνει ο Λεβίτιν. «Μερικές φορές ο εγκέφαλος κατά
κάποιον τρόπο κολλάει σε μια θηλιά, κάτι σαν επιμονή και κάπως έτσι κολλάει το
τραγούδι». Και βέβαια, υπάρχουν άνθρωποι στους οποίους δεν αρέσει καθόλου η
μουσική: «Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτοί οι άνθρωποι πάσχουν από
συναισθηματικές διαταραχές, αλλά εκτιμάται ότι σε περισσότερους από το 10% του
πληθυσμού απλά δεν αρέσει η μουσική».
Για προσέλκυση ερωτικών συντρόφων…
Ο Ντάνιελ Λεβίτιν έχει δουλέψει ως «χρυσό αυτί» σε δισκογραφικές εταιρείες και
εταιρείες παραγωγής συστημάτων ήχου για πολλά χρόνια. Τι σημαίνει, όμως, να
είσαι το «χρυσό αυτί»; «Είναι η ικανότητα να ακούς, να μπορείς να ξεχωρίσεις.
Ίσως να είχα γενετική προδιάθεση για κάτι τέτοιο, δεν ξέρω. Αλλά δούλεψα πολύ
σκληρά για να το αναπτύξω», λέει για το χάρισμά του. Πάντως, το γεγονός ότι η
μουσική είναι οικουμενική και συναντάται σε όλες τις κουλτούρες εδώ και
χιλιάδες χρόνια μάλλον δείχνει, σύμφωνα με πολλούς επιστήμονες, ότι είναι μια
έμφυτη ανθρώπινη ροπή. «Μία θεωρία λέει ότι η μουσική έγινε για την
επικοινωνία. Μια άλλη ότι ήταν μια τυχαία ανακάλυψη που προέκυψε όταν ήδη
είχαμε τη γλώσσα. Και μια τρίτη ότι η μουσική εξελίχθηκε γιατί οι άνθρωποι
ήθελαν να προσελκύσουν ερωτικούς συντρόφους, δείχνοντας ότι διαθέτουν
σεξουαλική, σωματική και γνωστική φόρμα και ευελιξία. Ως τρόπος δηλαδή των
αρσενικών να προσελκύσουν τα θηλυκά».
INFO
Daniel Levitin, «This is your Brain on Music», Εκδ. Dutton, τιμή (Amazon): 22 ευρώ.
Google news
