Ναι στα βιβλία, όχι στα θρανία

Ο Άντριαν Μπόσαρντ είναι 17 ετών και την περασμένη εβδομάδα πέρασε τη
νυχτερινή βάρδια σε ένα συνεργείο σιδηροδρόμων. Ο Άντριαν Μπόσαρντ δεν είναι
εργάτης. Είναι μαθητής ενός πρωτοποριακού ελβετικού σχολείου.

Αντικείμενο του ενδιαφέροντος του Άντριαν την περασμένη εβδομάδα ήταν ένας
εργάτης της νυχτερινής βάρδιας. Ο μαθητής τον συνόδεψε από τη στιγμή που βγήκε
από το σπίτι του, το βράδυ, μέχρι τα χαράματα, όταν τελείωσε τη δουλειά.

Πώς ζει ένας εργάτης της νυχτερινής βάρδιας; Πώς είναι τα οικονομικά του; Πώς
νιώθει που όταν εκείνος ξυπνάει οι άλλοι κοιμούνται ακόμη; Πώς είναι οι
οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις του; Πολλά ερωτήματα για μια
έρευνα-ρεπορτάζ σαν κι αυτή που ο Άντριαν θα πρέπει να παραδώσει στην
καθηγήτριά του μέχρι τον Δεκέμβριο. Εκτός αυτού θα πρέπει να διαλέξει ένα από
τα βιβλία «Ο μεγάλος ψεύτης» του Γκίντερ Βάλραφ ή «Η χαμένη τιμή της Καταρίνα
Μπλουμ» του Χάινριχ Μπελ, να το διαβάσει και να μιλήσει γι’ αυτό μπροστά στους
συμμαθητές του. Το πώς θα οργανώσει αυτή την εργασία είναι δική του δουλειά. Ο
Άντριαν δεν έχει παραδόσεις, ωρολόγια προγράμματα, σχεδόν δεν έχει ούτε
καθηγητές. Μόνο μία φορά την εβδομάδα συναντάται με την καθηγήτριά του (αν και
μπορεί να επικοινωνεί μαζί της με e-mail).

Ο Άντριαν είναι ένας από τους 200 μαθητές της πέμπτης τάξης του γυμνασίου
Kantonschule Zurcher Oberland, ενός σχολείου περιωπής σε ένα μεσοαστικό
προάστιο της Ζυρίχης, όπου δεν θα συναντήσει κανείς κανέναν μετανάστη. Το
σχολείο παίρνει μέρος στο πρόγραμμα SLS ή «σχολεία χωρίς καθηγητές», όπως το
βάφτισαν τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης. Αυτό το πρόγραμμα αυτοδιδασκαλίας που
ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια ως πιλοτικό, σήμερα έχει γίνει υποχρεωτικό για
όλους τους μαθητές της πέμπτης τάξης. Παρά τα εξαιρετικά αποτελέσματά του, το
πρόγραμμα δεν έχει πάψει να αμφισβητείται από καθηγητές, ακόμη και από
μαθητές. Το παράδοξο είναι πως αυτό το πρόγραμμα γεννήθηκε από την ανάγκη των
τοπικών αρχών να περικόψουν τις δαπάνες για τα σχολεία λόγω οικονομικής
στενότητας.

Πώς λειτουργεί

Το πείραμα. Βιβλία ναι, θρανία όχι. Αυτό το μήνυμα περνάει με το διαφημιστικό του φυλλάδιο το ΚΖΟ, ένα γυμνάσιο της Ζυρίχης που πειραματίζεται με το σχολείο χωρίς καθηγητές. Κάτω, η ιστοσελίδα του σχολείου

ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΞΑΜΗΝΟ της πέμπτης τάξης, τα μισά μαθήματα γίνονται
κανονικά. Αλλά στα Γερμανικά, στα Μαθηματικά, στα Γαλλικά, στα Αγγλικά, στη
Γυμναστική και στα ειδικά μαθήματα, αγόρια και κορίτσια αναλαμβάνουν εργασίες
και αποστολές. Μπορούν να εργαστούν μόνοι ή ομαδικά, στο σπίτι ή στο σχολείο,
που παραμένει ανοιχτό μέχρι τις εξίμισι το απόγευμα και είναι πλήρως
εξοπλισμένο με κομπιούτερ και άλλα ηλεκτρονικά μέσα διδασκαλίας. Μία φορά την
εβδομάδα, στη λεγόμενη ώρα της σύσκεψης, μπορούν να συζητήσουν ή να εκφράσουν
τις απορίες τους στον καθηγητή. Ανά πάσα στιγμή, μπορούν να επικοινωνήσουν
μαζί του με e-mail. Οι εξετάσεις γίνονται στο τέλος του εξαμήνου.

Ενθαρρύνεται η ανάπτυξη της προσωπικότητας

Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ του σχολείου Ντίτερ Σίντλερ είναι πολύ ικανοποιημένος από
την εφαρμογή του προγράμματος. «Το σύστημα ενθαρρύνει την ανάπτυξη της
προσωπικότητας», λέει ο Σίντλερ στην «Κοριέρε ντέλα Σέρα», «βοηθάει τους
μαθητές να γίνονται υπεύθυνοι άνθρωποι και ασφαλώς επιβραβεύει τους
καλύτερους, με την έννοια ότι όποιος έχει όρεξη για δουλειά, βρίσκει ένα
επιπλέον κίνητρο». Όμως δεν λείπουν και οι αρνητικές πλευρές. «Οι πιο αδύναμοι
μαθητές παραπονούνται πως το πρόγραμμα τους φορτώνει με ακόμη περισσότερες
δυσκολίες», παραδέχεται ο Σίντλερ.

Όσο για τους καθηγητές που διαφωνούν με το πρόγραμμα, ελπίζουν ότι η διάρκειά
του δεν θα ξεπεράσει το ένα εξάμηνο. «Πρέπει να προσέξουμε», λέει ο Μπρούνο
Καπέλι, καθηγητής Φυσικής. «Υπάρχει κίνδυνος να μεγαλώσει ακόμη περισσότερο το
χάσμα ανάμεσα στους ικανούς και στους πιο αδύναμους μαθητές».

LINK: * www.kzo.ch/