Από τη ΝΑSΑ στην… κουζίνα

«Είναι πολύ πιο εύκολο να προλάβεις τις καρδιακές παθήσεις τρώγοντας αγνά,
παραδοσιακά φαγητά, παρά να προσπαθήσεις να φτιάξεις μια τεχνητή καρδιά που
λειτουργεί με πλουτώνιο».

Ο Σωτήρης Κιτριλάκης (δεύτερος από δεξιά) και επισκέπτες της αγροτουριστικής μονάδας του «αναβιώνουν» το έθιμο του ελληνικού χριστουγεννιάτικου τραπεζιού τον Ιούνιο που πέρασε

Ο Σωτήρης Κιτριλάκης, ο Έλληνας επιστήμονας της NASA ο οποίος συμμετείχε στο
πυρηνικό πρόγραμμα των δορυφόρων των ΗΠΑ στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και
στις έρευνες για την ανάπτυξη της πρώτης τεχνητής καρδιάς με πυρηνική
ενέργεια, θεωρεί τη σημερινή ενασχόλησή του με τον αγροτουρισμό και τα
παραδοσιακά προϊόντα της ελληνικής υπαίθρου «φυσιολογική εξέλιξη. Αρκεί να
έχεις ανοιχτούς ορίζοντες και οι συνθήκες της ζωής θα σε οδηγήσουν».

Ήταν το 1949 όταν πήρε υποτροφία από το Κολλέγιο Αθηνών όπου μαθήτευε για να
πάει έναν χρόνο σε Γυμνάσιο στις ΗΠΑ. «Μου άρεσε η Αμερική, ζήτησα… παράταση
στην υποτροφία για ακόμα έναν χρόνο και έτσι τελείωσα το Γυμνάσιο εκεί. Ήμουν
ο πρώτος μαθητής στο Κολλέγιο που ελάμβανε την υποτροφία American Field
Studies».

Αυτή δεν θα ήταν η μοναδική πρωτιά του Σωτήρη Κιτριλάκη…

Οι δορυφόροι

«Μετά μπήκα στο ΜΙΤ, στο Τμήμα Χημικών Μηχανικών και επί προεδρίας του
Αϊζενχάουερ ακόμη, το 1958 αν θυμάμαι καλά, η ομάδα μου ήταν η πρώτη που
ασχολήθηκε με την εφαρμογή πυρηνικής ενέργειας σε δορυφόρους, στα πλαίσια
ερευνητικού προγράμματος της NASA. Θυμάμαι ότι όταν εκτοξεύθηκαν οι πρώτοι
δορυφόροι το 1963 ο Αϊζενχάουερ μας είχε μνημονεύσει στον λόγο του.

Έπειτα, στα μέσα περίπου της δεκαετίας του 1960, εκλήθην να συμμετάσχω στο
πρόγραμμα της πρώτης τεχνητής καρδιάς, η οποία τότε εμελετείτο να λειτουργεί
με πυρηνική ενέργεια. Το πρόβλημα που αντιμετώπισαν τότε οι ερευνητές ήταν η
επαφή του αίματος με ανόργανα στοιχεία, όπως το πλαστικό αλλά και τα
ραδιοϊσότοπα».

Ο κ. Κιτριλάκης και οι συνάδελφοί του αποφάσισαν να συστήσουν εταιρεία με
αντικείμενο την ανάπτυξη ιατρικών μηχανημάτων, όπως η συσκευή που οξυγονώνει
το αίμα κατά τη διάρκεια επέμβασης στην καρδιά, καθώς και με συστήματα
υποβοήθησης της αναπνοής. «Αυτό έγινε στις αρχές της δεκαετίας του 1970 και οι
πηγές χρηματοδότησης ήταν κυρίως το εθνικό σύστημα υγείας των ΗΠΑ αλλά και
μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες, εκ των οποίων μία εξαγόρασε την εταιρεία μας.
Τότε συνειδητοποίησα ότι μου είχε λείψει πολύ η Ελλάδα – έλειπα περίπου 20
χρόνια – και έτσι πήρα την απόφαση να χτίσω μια θερινή κατοικία για να μπορώ
να έρχομαι τα καλοκαίρια».

Στη Ζάκυνθο

Ο κ. Κιτριλάκης ήρθε στην Ελλάδα μαζί με τη σύζυγό του για να ψάξουν ένα ήσυχο
μέρος για το εξοχικό τους. Τελικά κατέληξαν στη Ζάκυνθο – αρχές της δεκαετίας
του 1980. «Όταν κατοικήσαμε στο σπίτι, άρχισα να ανακαλύπτω τα τρόφιμα της
ελληνικής υπαίθρου από τους γείτονες. Όλοι τους είχαν περιβόλια και
μοιράζονταν μαζί μας τα προϊόντα τους. Είχα εντυπωσιαστεί σε τέτοιο βαθμό, που
όταν πήγαινα στις ΗΠΑ, κουβαλούσα τρόφιμα σε βαλίτσες. Οι συνεργάτες μου ήταν
κατενθουσιασμένοι με τα ελληνικά φαγητά. Και μου πρότειναν να ιδρύσουμε μια
νέα εταιρεία για να εισάγουμε παραδοσιακά ελληνικά προϊόντα».

Έτσι και έγινε. «Σαν καλαμπούρι», λέει ο κ. Κιτριλάκης. «Δεν το περιμέναμε ότι
θα έπιανε, αλλά η εταιρεία πολύ γρήγορα συνεργαζόταν με καταστήματα από όλες
τις ΗΠΑ. Ήταν βέβαια η κατάλληλη εποχή, στις αρχές της δεκαετίας του 1980». Το
1995, ο κ. Κιτριλάκης και οι συνεργάτες του πούλησαν και αυτήν την εταιρεία.

«Οι προηγούμενες γενιές έχουν πολλά να μας πουν»

«Να κοιτάμε μπροστά και να εστιάζουμε στις τεχνολογίες, όμως να μην αγνοούμε την παράδοση», λέει ο κ. Σωτήρης Κιτριλάκης, ο Έλληνας επιστήμονας που συμμετείχε στο πρόγραμμα δορυφόρων της NASA

Ο ΕΛΛΗΝΑΣ που συμμετείχε στην κούρσα του Διαστήματος δημιούργησε στη
Ζάκυνθο μία πρότυπη μονάδα αγροτουρισμού. «Με προβλημάτιζε το γεγονός ότι τα
προϊόντα της ελληνικής υπαίθρου είχαν μπει σε τροχιά έκλειψης. Σκέφτηκα ότι
έπρεπε να κάνω κάτι για να διαφυλάξω την παράδοση». Στις εγκαταστάσεις, τις
οποίες προς το παρόν επισκέπτονται μόνο Αμερικανοί, Αυστραλοί και Καναδοί –
«δυστυχώς, οι Έλληνες δεν ενδιαφέρονται τόσο» – ο κ. Κιτριλάκης και
μαγείρισσες της Ζακύνθου δείχνουν στους επισκέπτες πώς παρασκευάζονται τα
παραδοσιακά ελληνικά φαγητά. «Πρέπει κανείς να κοιτάζει και προς τα πίσω, όχι
μόνο μπροστά: η εξέλιξη των ανθρώπων, η ζωή που έχουν κάνει οι προηγούμενες
γενιές έχουν πολλά να μας πουν. Αν εστιάζουμε μόνο στο μέλλον, και θα
επαναλάβουμε λάθη του παρελθόντος και θα χάσουμε μια κληρονομιά που έχει
αξιόλογα κομμάτια. Δεν θέλω να πω ότι πρέπει να μείνουμε στάσιμοι. Απλώς να
προχωρούμε μπροστά κρατώντας επαφή με το παρελθόν».

Οι νέοι τρώνε από τα «έτοιμα»

ΣΟΥΒΛΑΚΙΑ, ΠΙΤΣΕΣ, σάντουιτς αποτελούν το σχεδόν καθημερινό μενού για τους
Έλληνες κάτω των 24 ετών. Ένας στους τρεις τρώει σε εστιατόρια γρήγορου
φαγητού μία ή περισσότερες φορές την εβδομάδα και ένας στους πέντε παραγγέλνει
φαγητό απ’ έξω με την ίδια συχνότητα.

Αυτό δείχνει η πανελλήνια έρευνα διατροφικών συνηθειών του ιδρύματος
«Αριστείδης Δασκαλόπουλος» που έγινε σε δείγμα 1.300 ατόμων άνω των 15 ετών.
Από τα αποτελέσματα ωστόσο προκύπτει ότι όσο μεγαλώνουν οι Έλληνες αλλάζουν
διατροφικές συνήθειες και επισκέπτονται όλο και λιγότερο τα καταστήματα φαστ
φουντ. Ενδεικτικό είναι ότι ενώ ένας στους τέσσερις νέους κάτω των 24 ετών δεν
επισκέπτεται καθόλου τα ταχυφαγεία, το ποσοστό αυξάνει με την ηλικία και στους
Έλληνες άνω των 55 ετών ξεπερνάει το 80%.

Πρώτα τα σουβλάκια

Όσο για τα φαγητά που προτιμούν οι Έλληνες στα γρήγορα εστιατόρια, τα
σουβλάκια είναι πρώτα με ποσοστό 72,3% και ακολουθούν τα σάντουιτς, τα
μπέργκερ και οι πίτσες πεϊνιρλί (20-23%). Αντίθετα, στις παραγγελίες απ’ έξω
«πρωταθλήτρια» στις προτιμήσεις είναι η πίτσα (68,3%) και ακολουθούν τα
σουβλάκια, τα ψητά, οι μακαρονάδες. Πάντως και στις δύο περιπτώσεις, η
συνήθεια των νέων να τρώνε έξω – σε φαστ φουντ – και να παραγγέλνουν απ’ έξω
είναι μεγαλύτερη στα αστικά κέντρα σε σύγκριση με τις αγροτικές περιοχές. Στις
αγροτικές περιοχές δηλαδή μόλις 6,8% των ερωτώμενων τα επισκέπτεται 1 ή
περισσότερες φορές την εβδομάδα. Κι αυτό διότι στις μεγαλουπόλεις, εκτιμούν οι
ερευνητές, υπάρχουν περισσότερα ταχυφαγεία και οι κάτοικοι έχουν διαφορετικές
διατροφικές συνήθειες.