Ο πόλεμος του «χόμπιτ»

Ο σκελετός ενός ανθρωποειδούς που επονομάστηκε «χόμπιτ» και είχε βρεθεί σε
σπηλιά σε απομακρυσμένο νησί της Ινδονησίας δεν προέρχεται από ένα ξεχωριστό
είδος ανθρώπου, αλλά ανήκει σε κάποιο πρόγονο των πυγμαίων που ζουν ακόμη
σήμερα στην περιοχή αυτή, ανακοίνωσαν επιστήμονες.

Προϊόν της φαντασίας; Το «χόμπιτ» ίσως δεν ήταν άλλο είδος ανθρώπου, αλλά μάλλον μια γυναίκα που έπασχε από μικροεγκεφαλία, μια κατάσταση στην οποία το κρανίο και ο εγκέφαλος είναι αφύσικα μικροί

Το 2004 ερευνητές είχαν συμπεράνει πως τα λείψανα που είχαν βρεθεί στο νησί
Φλόρες προέρχονταν από ένα νέο είδος ανθρώπου, τον «Homo floresiensis», που
είχε ύψος γύρω στο ένα μέτρο και εγκέφαλο μεγέθους γκρέιπφρουτ – ένα τρίτο
εκείνου ενός σύγχρονου ανθρώπου. Αλλά σε άρθρο που δημοσιεύεται αυτή την
εβδομάδα στην επιθεώρηση «Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών», μια ομάδα
με επικεφαλής τον καθηγητή Ρόμπερτ Έκχαρντ του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της
Πενσιλβάνια, αμφισβητεί το συμπέρασμα αυτό. H διεθνής αυτή ερευνητική ομάδα
υπογραμμίζει πως έχει βρεθεί μόνον ένας σχετικά πλήρης σκελετός, ο οποίος
είναι ταξινομημένος ως «LB1» (από τα αρχικά του ονόματος της σπηλιάς Λιανγκ
Μπούα, στην οποία ανακαλύφθηκε), και πως ανήκε πιθανόν σ’ ένα πρωτόγονο
άνθρωπο, μάλλον γυναίκα, που έπασχε από μικροεγκεφαλία, μια κατάσταση στην
οποία το κρανίο και ο εγκέφαλος είναι αφύσικα μικροί. Στην σπηλιά έχουν βρεθεί
τμήματα και άλλων σκελετών, αλλά κανένα άλλο κρανίο.

Το σφάλμα

«Ο LB1 δεν είναι ένα φυσιολογικό μέλος ενός νέου είδους, αλλά ένα αφύσικο
μέλος του δικού μας», δήλωσε ο Έκχαρντ. Και δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να
μαρτυρεί πως υπήρξε κάποιο μικροσκοπικό είδος ανθρώπων που κυνηγούσε ποντίκια
πυγμαίους και κυνηγιόταν από γιγάντιους δράκους του Κομόντο. Σύμφωνα με την
επιστημονική ομάδα του, σημαντικά στοιχεία φανερώνουν ότι η εκτίμηση του 2004
ήταν εσφαλμένη.

H θεωρία που διατυπώθηκε το 2004 ανέφερε πως πρώιμοι πρόγονοι του ανθρώπου
ταξίδεψαν στο νησί πριν από 840.000 χρόνια, εξελίχθηκαν σ’ ένα νέο είδος και
στη συνέχεια υπήρξε μετανάστευση ανθρώπων στο νησί, με αποτέλεσμα το νέο είδος
να εξαφανιστεί πριν από περίπου 15.000 χρόνια. H ομάδα του Έκχαρντ επισήμανε
πως αυτό είναι εσφαλμένο επειδή πυγμαίοι ελέφαντες έφτασαν στο νησί δύο φορές
και, στη διάρκεια περιόδων που η στάθμη της θάλασσας ήταν χαμηλή, μικρή
απόσταση χώριζε το Φλόρες από τα άλλα νησιά στην περιοχή. Το γεγονός αυτό
«καθιστούσε όχι μόνο δυνατές, αλλά και πιθανές τις επανειλημμένες εισροές
ύστερων ανθρώπων», υποστηρίζει η ομάδα.

Οι συγκρίσεις

H κυριότερη επίκριση που διατυπώνεται εις βάρος της προηγούμενης επιστημονικής
ομάδας είναι ότι χρησιμοποίησε μια ευρωκεντρική προσέγγιση – συνέκρινε δηλαδή
τα χαρακτηριστικά του προσώπου του LB1 με εκείνα του Homo sapiens από την
Ευρώπη, για να αποφανθεί αν τα χαρακτηριστικά του σκελετού του LB1 ήταν
πράγματι τόσο ασυνήθιστα ώστε να δικαιολογούν την ταξινόμησή του ως χωριστού
είδους. «Ο LB1 φαίνεται διαφορετικός αν οι ερευνητές σκεφτούν με βάση τα
ευρωπαϊκά χαρακτηριστικά, επειδή είναι δείγμα ενός πληθυσμού που δεν είναι
ευρωπαϊκός, αλλά αυστραλομελανησιακός, και επιπλέον επειδή πρόκειται για τον
σκελετό ατόμου με αναπτυξιακή διαταραχή, αφού πάσχει από μικροεγκεφαλία»,
τόνισε ο καθηγητής Έκχαρντ.

ΕΠΙΜΕΝΟΥΝ ΣΤΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥΣ

Επιχειρήματα που δεν στέκουν

H σύγκριση. Επιστήμονας κρατά αντίγραφο του κρανίου του «χόμπιτ»

ΠΑΝΤΩΣ H επιστημονική ομάδα που είχε δημοσιεύσει τα πορίσματά της το
2004 στην επιθεώρηση Nature επιμένει. «Στη νέα έρευνα δεν υπάρχει τίποτε
αποκαλυπτικό. Αυτά που δημοσίευσαν δεν μου αλλάζουν τη γνώμη», λέει ο
καθηγητής Ρίτσαρντ Ρόμπερτς του Πανεπιστημίου του Ουόλονγκονγκ, ένας απ’
αυτούς που είχαν ανακαλύψει τον σκελετό LB1. «Κανένα από τα επιχειρήματά τους
δεν στέκει», δήλωσε ο καθηγητής Πίτερ Μπράουν του Πανεπιστημίου της Νέας
Αγγλίας, άλλο κορυφαίο μέλος της προηγούμενης ομάδας. «Τους ζητήσαμε να μας
δείξουν οποιονδήποτε σύγχρονο σκελετό που να έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με το
“χόμπιτ”, αλλά δεν το έκαναν».

H συζήτηση προβλέπεται να συνεχιστεί. Μια άλλη έρευνα πρόκειται να δημοσιευτεί
σύντομα από την «Επιθεώρηση της Ανθρώπινης Εξέλιξης» (Journal of Human
Evolution), η οποία υποστηρίζει την άποψη ότι ο σκελετός LB1 του «χόμπιτ»
ανήκει πράγματι σε ένα νέο ανθρώπινο είδος. Παράλληλα έγινε γνωστό πως μια
ομάδα επιστημόνων του Πανεπιστημίου Στόνι Μπρουκ της Νέας Υόρκης μελέτησε
λεπτομερώς τον σκελετό και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μπορεί τελικά να μην
ανήκει σε γυναίκα…