Δρόμοι

Εάν…

…ο Μελ Γκίμπσον είχε συλληφθεί για οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ στο
Τενεσί, αντί για την Καλιφόρνια, τα πράγματα μπορεί να είχαν άλλη έκβαση για
τον ίδιο. Τον περασμένο Ιανουάριο, ένας «νόμος ντροπής» για την οδήγηση υπό
την επήρεια αλκοόλ ή απαγορευμένων ουσιών τέθηκε σε ισχύ σε αυτή τη νότια
Πολιτεία των ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον νόμο, ο Γκίμπσον κάλλιστα θα μπορούσε να είχε
βρεθεί στη δυσάρεστη θέση να μαζεύει σκουπίδια από τους δρόμους της Πολιτείας,
φορώντας μία πορτοκαλί φόρμα με τις λέξεις «μεθυσμένος οδηγός» σταμπαρισμένες
στο στέρνο.

Σε μία κοινωνία, όπου με την πραγματοποίηση μιας πράξης που κάποτε θεωρείτο
ντροπιαστική μπορεί κάποιος να κερδίσει μερικά λεπτά διασημότητας στο ριάλιτι
τηλεπαιχνίδι «Αμερικανικό είδωλο», μοιάζει παράταιρο που η «τιμωρία της
ντροπής» – ή «δημόσια τιμωρία», ή ακόμα και «δημιουργική τιμωρία» όπως
ονομάζεται αλλιώς – εφαρμόζεται πάλι στις ΗΠΑ. Πρόκειται για τη… νέα ντροπή.

Το Τενεσί…

…θεωρείται η καρδιά αυτής της νέας δικαστικής και σωφρονιστικής τάσης,
καθότι εκεί συντάχθηκε η νέα νομοθεσία που υιοθέτησε ολόκληρη Πολιτεία, αλλά
και επειδή εκεί δικάζουν ουκ ολίγοι δικαστές που πιστεύουν ότι η ντροπή, ο
εξευτελισμός των παραβατικών, είναι ο τρόπος με τον οποίο καλύτερα
εκπληρώνεται η γενική πρόληψη του σωφρονισμού – τουτέστιν, η αποτροπή άλλων
από παραβατικές συμπεριφορές. Σε αυτούς τους δικαστές περιλαμβάνεται ο Τζέιμς
Μακένζι, ο οποίος τιμωρεί όσους καταδικάζονται για κλοπή αντικειμένων από
μαγαζιά να στέκονται έξω από αυτά φέροντας πινακίδες που αναγράφουν, «Εγώ
είμαι κλέφτης και με έχει στείλει εδώ ο δικαστής Μακένζι». Επίσης,
περιλαμβάνεται ο Τζόου Μπράουν, ο οποίος ξεκίνησε στο Μέμφις καταδικάζοντας
παραβατικούς σε «τιμωρίες ντροπής» και εξελίχθηκε σε οικοδεσπότη τηλεοπτικού
σόου που προβάλλεται σε παναμερικανικό δίκτυο!

H «νέα ντροπή»…

…έχει πολλές εκφάνσεις: ορισμένες φορές οι καταδικασθέντες για κάποια
(πάντοτε μικρής ποινικής σημασίας) παράβαση πρέπει να φέρουν γύρω από τον
λαιμό τους μικρές επιγραφές από χαρτόνι που έχουν κατασκευάσει οι ίδιοι, στις
οποίες θα αναφέρεται η αξιόποινη πράξη τους. Άλλοι πρέπει να κάνουν ομιλίες
ενώπιον εκείνων που έθιξε η πράξη τους ζητώντας δημοσίως συγγνώμη, ενώ σε
άλλες περιπτώσεις πρέπει να τοποθετούν πινακίδες έξω από τα σπίτια τους, στις
οποίες θα αυτοχαρακτηρίζονται ως «βίαιοι κακοποιοί».

Παρ’ ότι…

…όπως ορισμένοι έχουν παρατηρήσει, οι τιμωρίες της ντροπής συχνά
παρατηρούνται σε καταπιεστικά καθεστώτα, το σημαντικότερο πρόβλημα αυτού του
είδους των τιμωριών είναι πως δεν ασχολούνται με τα κοινωνικά προβλήματα που
εξ αρχής ωθούν τους ανθρώπους να διαπράττουν παραβάσεις – ακόμα και μικρής
ποινικής σημασίας. Και όπως κάποιοι επικριτές αυτών των τιμωριών επισημαίνουν,
είναι λανθασμένο να πιστεύει κάποιος πως η δημόσια διαπόμπευση μπορεί να
αναπληρώσει την κοινωνική αδικία, ενώ μερικές φορές η διαπόμπευση αυτή μπορεί
να εξελιχθεί σε άλλου τύπου Κολοσσαίο.