[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

H ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας, ιδιαίτερα τώρα που
μαίνεται η κρίση στη Μέση Ανατολή, φωτίζει τα όρια της ελληνικής εξωτερικής
πολιτικής. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ελλάδα απέκτησε ουσιαστικά εξωτερική
πολιτική μετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα/Ένωση, ιδιαίτερα μετά
την «ωρίμασή» της ως πλήρες μέλος. Πριν από την ένταξη, η χώρα δεν είχε
εξωτερική πολιτική. Είχε, όπως προσφυώς έχει διατυπωθεί, «εθνικά θέματα» ή
«εθνικά δίκαια» να διεκπεραιώσει. Δηλαδή η χώρα είχε συρρικνώσει την άσκηση
πολιτικής στην προώθηση των κεντρικών θεμάτων που άμεσα την απασχολούσαν
(ελληνοτουρκικές σχέσεις, Κυπριακό κ.λπ.), τα οποία εντελώς αυθαίρετα και ως
μοναδικότητα στην υφήλιο τα βάπτισε «εθνικά θέματα», λες και όλα τα άλλα, όπως
π.χ. αυτά της Παιδείας ή της προστασίας του περιβάλλοντος, της διοίκησης
κ.λπ., είναι… αντεθνικά. Με την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα/Ένωση, η
Ελλάδα υποχρεώθηκε να αναπτύξει (εξωτερική) πολιτική για το σύνολο των θεμάτων
της παγκόσμιας agenda – από τις σχέσεις Ανατολής – Δύσης, τη Μέση Ανατολή,
μέχρι την κατάσταση στο Ανατολικό Τιμόρ κ.λπ. Επίσης υποχρεώθηκε να διευρύνει
το θεματικό – εκτός από το γεωγραφικό – περιεχόμενο της πολιτικής της. Να
ασχοληθεί με τη διεθνή οικονομική διπλωματία, το διεθνές εμπόριο, τα θέματα
προστασίας του περιβάλλοντος κ.λπ. Κοντολογίς, η Ελλάδα απέκτησε εξωτερική
πολιτική με περιεχόμενο και στόχους όπως υπονοεί η φράση. H συμμετοχή όμως
στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διδάξει – και πρέπει να έχει διδάξει – ότι η άσκηση
πολιτικής, ιδιαίτερα εξωτερικής πολιτικής, σημαίνει και συνεπάγεται
διαπραγματεύσεις, κάποια όρια και συμβιβασμούς. H εσωτερική λογική της Ένωσης
στηρίζεται στην έννοια των συμβιβασμών. Ουσιαστικά η Ένωση είναι ένα
καθημερινό σύστημα διαπραγματεύσεων για την επίτευξη συμβιβασμών. Διαφορετικά
δεν υπάρχει πολιτική. Αυτή η απλή αρχή δεν γίνεται, όπως αναφέραμε, αποδεκτή
από ορισμένους στη χώρα αυτή. Επιμένουν στην έννοια της «αδιαπραγμάτευτης
χώρας», της χώρας που δεν πρέπει να κάνει συμβιβασμούς σε τίποτα. Βεβαίως, η
ιστορική εμπειρία διδάσκει ότι όταν κάποιος δεν μπορεί να κάνει τους
αναγκαίους μικρούς συμβιβασμούς, θα αναγκασθεί κάποια στιγμή να κάνει τους
μεγάλους και οδυνηρούς. Και αυτό έχει συμβεί πολλές φορές στην ελληνική
περίπτωση…

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος του
Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.