Οι HΠA περιμένουν στη… γωνία

Μια νέα εποχή, με μεγάλη αβεβαιότητα και πολλά ερωτήματα, ανοίγει για την
Κούβα μετά την – προσωρινή, έστω – αποχώρηση του Φιντέλ Κάστρο από την
εξουσία. H αμερικανική κυβέρνηση, πάντως, έσπευσε να ανακοινώσει ότι δεν
πρόκειται να αλλάξει πολιτική απέναντι στο νησί. Με άλλα λόγια, ούτε σκέψη για
αναθεώρηση του εμπάργκο.

Αριστερά: Ένα άδειο, ψεύτικο φέρετρο ετοίμασαν χθες οι αντικαθεστωτικοί του Μαϊάμι για τον Φιντέλ Κάστρο. Πάνω: Υποστηρικτές του Φιντέλ και του Ραούλ Κάστρο που εργάζονται στα τελωνεία της Αβάνας…

«Πιστεύουμε πως ο λαός της Κούβας διψά για δημοκρατία και, αν είχε την
ευκαιρία, θα επέλεγε μια δημοκρατική κυβέρνηση», δήλωσε ο εκπρόσωπος του
αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, Σιν ΜακΚόρμακ, ενώ ο εκπρόσωπος του Λευκού
Οίκου τόνισε ότι η προσπάθεια του Ραούλ Κάστρο να επιβληθεί στον κουβανικό λαό
δεν διαφέρει από εκείνη του αδελφού του.

H Ουάσιγκτον έχει διορίσει τον Ρεπουμπλικανό Κάλεμπ ΜακΚάρι ως «συντονιστή
μετάβασης» στην Κούβα, κύριο έργο του οποίου είναι να επιταχύνει την κατάλυση
της «τυραννίας του Κάστρο». Πριν από έναν μήνα, έκθεση της Επιτροπής Βοήθειας
για μια Ελεύθερη Κούβα ανέφερε ότι η αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να είναι
έτοιμη να στηρίξει μια μεταβατική κυβέρνηση στην Κούβα μόλις τελειώσει η
διακυβέρνηση του Κάστρο και να στείλει συμβούλους στο νησί σε διάστημα λίγων
εβδομάδων.

«Παγωμένο»

Εκπρόσωπος της αμερικανικής κυβέρνησης, όμως, δήλωσε ότι η ασθένεια του Κάστρο
δεν θα οδηγήσει αυτή τη στιγμή σε ενεργοποίηση αυτού του σχεδίου.

Στα 47 χρόνια της διακυβέρνησής του, ο Κάστρο έχει δει να περνούν από τον
Λευκό Οίκο δέκα Αμερικανοί πρόεδροι. Έχει επιζήσει μιας εισβολής, ενός
ναυτικού αποκλεισμού, αρκετών δολοφονικών επιθέσεων εναντίον του και πολλών
δεκαετιών διπλωματικής απομόνωσης και οικονομικών κυρώσεων. Ο σημερινός
Αμερικανός πρόεδρος, που περιόρισε ακόμη περισσότερο τα ταξίδια και τα
εμβάσματα που στέλνουν οι Κουβανοαμερικανοί στις οικογένειές τους, έχει
χαρακτηρίσει τον Κάστρο «τύραννο» και «υπόλειμμα μιας άλλης εποχής». Ακόμη
όμως κι αν το «υπόλειμμα» αυτό αποχωρεί σήμερα οριστικά από την εξουσία, αυτό
θα οφείλεται στους νόμους της φύσης και όχι στις προσπάθειες του Λευκού Οίκου.

Οι αντιδράσεις

Οι αναλυτές από την πλευρά τους μόνο υποθέσεις, και μάλιστα με ιδιαίτερη
επιφύλαξη, μπορούν να κάνουν για τις αντιδράσεις του λαού της Κούβας. Θα βγουν
στους δρόμους κλαίγοντας από χαρά ή θα παγώσουν από τον φόβο και μια αίσθηση
ορφάνιας; Δύο στους τρεις Κουβανούς γεννήθηκαν μετά την επανάσταση του 1959
και δεν γνωρίζουν άλλο πολιτικό σύστημα από τον κουβανικό κομμουνισμό. Από τις
κορυφαίες μορφές των διαφωνούντων με το καθεστώς, ο Οσβάλντο Πάγια πιστεύει
ότι οι περισσότεροι Κουβανοί, κουρασμένοι από την οικονομική δυσπραγία, τις
απαγορεύσεις στην ιδιωτική πρωτοβουλία και τις διώξεις, δεν θα δεχθούν διάδοχη
κομμουνιστική κατάσταση. «H κυβερνώσα ολιγαρχία πρέπει να αποφασίσει αν θα
προσκολληθεί στην εξουσία και τα προνόμιά της ή θα προσφέρει ίσες ευκαιρίες σε
όλους τους Κουβανούς», τόνισε ο Πάγια.

Ο ΔΙΑΔΟΧΟΣ

Πιο σκληροπυρηνικός και λιγότερο χαρισματικός

Ραούλ Κάστρο: ο Κουβανός ηγέτης παρέδωσε στον αδελφό του και υπουργό Άμυνας της χώρας τα ηνία της εξουσίας

HTAN 1959 και ο Φιντέλ Κάστρο κρατούσε το τιμόνι της Κούβας μόλις 3
εβδομάδες. Απευθυνόμενος σε υποστηρικτές του ονόμασε από τότε ως διάδοχό του
τον αδελφό του Ραούλ: «Πίσω από εμένα, υπάρχουν άλλοι ακόμη πιο
σκληροπυρηνικοί», τόνισε. Και λιγότερο χαρισματικοί όμως…

Ο 75χρονος Ραούλ, νεώτερος κατά πέντε χρόνια από τον αδελφό του, είναι ο
υπουργός Άμυνας της Κούβας και ο πρώτος αντιπρόεδρος του Συμβουλίου του
Κράτους, του ανώτατου διοικητικού σώματος της χώρας, άρα και ο νόμιμος
διάδοχος του προέδρου σε περίπτωση «απουσίας, ασθένειας ή θανάτου». Ως
επικεφαλής των Ενόπλων Δυνάμεων της Κούβας είχε ενεργό στρατιωτική ανάμειξη
στην Αγκόλα και την Αιθιοπία κατά τη δεκαετία του 1970 ενώ πρωταγωνίστησε και
στις προσπάθειες ανόρθωσης της οικονομίας της χώρας, μετά την κατάρρευση της
Σοβιετικής Ένωσης το 1991.

Σε μια από τις σπάνιες συνεντεύξεις του, το 2001, ενθάρρυνε τις Ηνωμένες
Πολιτείες να ομαλοποιήσουν τις σχέσεις τους με την Κούβα όσο ο αδελφός του
είναι εν ζωή «γιατί αργότερα θα είναι πιο δύσκολο». Άφησε έτσι να εννοηθεί ότι
ο ίδιος είναι περισσότερο άκαμπτος ως προς τις θέσεις του. Μάλιστα, το 1960,
στη διάρκεια μιας συγκέντρωσης χαρακτήρισε την αμερικανική πρεσβεία ως «σπηλιά
κατασκόπων». Ωστόσο υπήρξαν και στιγμές που έδειχνε πιο συμφιλιωτική διάθεση.
Το 1964, για παράδειγμα, είχε εμφανιστεί πρόθυμος για συνομιλίες με τους
Αμερικανούς «ακόμη και στη Σελήνη».

Ο Ραούλ ήταν μέλος της Κομμουνιστικής Νεολαίας ακόμη και πριν από την
επανάσταση. Αν και συμμετείχε στις συγκεντρώσεις με ομιλητή τον πρόεδρο αδελφό
του, ο Κουβανός υπουργός Άμυνας ήταν στην ουσία η δύναμη πίσω από τον Φιντέλ:
πιο κοντός από εκείνον, ντυμένος με την πράσινη στρατιωτική στολή του,
ανεμίζοντας μια μικρή σημαία της Κούβας, ο Ραούλ Κάστρο ήταν συνήθως ο
επικεφαλής των διαδηλώσεων.

«Όσο ο Φιντέλ είναι ζωντανός, δεν θα υπάρξουν σημαντικές αλλαγές»

«ΕΔΩ KAI 47 χρόνια, ο Φιντέλ Κάστρο έχει επιβάλει στην Κούβα μια σκληρή
στρατιωτική δικτατορία. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που χιλιάδες άνθρωποι
δραπέτευσαν από αυτό το αφόρητο καθεστώς. Ο Κάστρο ενσαρκώνει τρόπον τινά
ταυτόχρονα έναν Λαβρέντι Μπέρια (τον επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών του
Στάλιν) και έναν Δον Κιχώτη: τον Μπέρια επειδή εγκαθίδρυσε μια μοναδική
πολιτική αστυνομία και τον Δον Κιχώτη επειδή θέλησε να περάσει την εικόνα ενός
σοσιαλισμού που δεν υπήρξε ποτέ».

Ο Γάλλος δημοσιογράφος και συγγραφέας που διατυπώνει τις απόψεις αυτές στην
ιστοσελίδα του «Nouvel Observateur», έχει ασχοληθεί επί μακρόν με το
«φαινόμενο Κάστρο». Έχει εκδώσει μάλιστα και μια βιογραφία του Κουβανού ηγέτη,
με τίτλο «Ο Άγνωστος Κάστρο» (Εκδόσεις Κριτική).

Ο Σερζ Ραφί θεωρεί την «προσωρινή» απομάκρυνση του Φιντέλ από την εξουσία
«γεγονός πολύ σημαντικό στην ιστορία της Κούβας». Ο Κάστρο ανέκαθεν έλεγε πως
μόνο νεκρός θα εγκατέλειπε την εξουσία. «Και σήμερα παραχωρεί όλη την εξουσία
στον αδελφό του!». Τι σημαίνει όμως αυτό για το νησί και τους κατοίκους του;
Τι ρόλο θα παίξει ο Ραούλ Κάστρο;

«Ο Ραούλ Κάστρο», λέει ο Ραφί στον «Nouvel Observateur», «είναι παρών στο
πλευρό του αδελφού του από την αρχή, πολύ πριν από την επανάσταση του 1959.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1950, είναι πράκτορας της Κομιντέρν. Είχε
ανέκαθεν μια εικόνα πιο σκληρή και αυστηρή από εκείνη του αδελφού του. Αυτός
“σοβιετικοποίησε” τη χώρα επιβάλλοντας για παράδειγμα το σύστημα των κολχόζ».
Παρόλα αυτά, επισημαίνει ο Γάλλος συγγραφέας και δημοσιογράφος, κάποια στιγμή,
τη δεκαετία του 1980, ο Ραούλ έδειξε να υποστηρίζει την εφαρμογή μιας
περεστρόικα στην Κούβα. H τάση αυτή όμως πνίγηκε εν τη γενέσει της και ο Ραούλ
συμπαρατάχθηκε πλήρως με τις θέσεις του Φιντέλ.

«Ο Ραούλ», λέει ο Ραφί, «γνωρίζει πως η περίοδος είναι μεταβατική. Όσο ο
Φιντέλ είναι ζωντανός, δεν θα υπάρξουν σημαντικές αλλαγές. Προς το παρόν, ο
Ραούλ είναι εκεί για να προστατεύσει τα μυστικά του αδελφού του. Θα ενσαρκώσει
τον ρόλο του προστάτη του καστρικού θρύλου. Ο Φιντέλ πάντα φοβόταν ένα τέλος α
λα ρουμανικά στην Κούβα, μήπως έχει τη μοίρα του Τσαουσέσκου».