Πέφτει (τ)ο Kάστρο της Kούβας

«Μερόνυχτα συνεχούς εργασίας, σχεδόν χωρίς ύπνο, είχαν ως αποτέλεσμα η
υγεία μου, που αντιστάθηκε σε όλες τις δοκιμασίες, να καμφθεί. Αυτό μου
προκάλεσε οξεία εντερική κρίση…» ήταν η σχετικά σύντομη ανακοίνωση που
αναγνώστηκε στην κρατική τηλεόραση της Κούβας για την κατάσταση της υγείας τού
άλλοτε πανίσχυρου άνδρα της χώρας Φιντέλ Κάστρο.

Ταυτόχρονα ενημέρωνε ότι «προσωρινά» την εξουσία αναλαμβάνει ο αδελφός του
Ραούλ. Ο ίδιος ο πρόεδρος δεν εμφανίστηκε.

Το μόνο που πρόσθεσε ο γραμματέας του Κάστρο και στενός συνεργάτης του Κάρλος
Μανουέλ Βαλενσιάγκα ήταν ότι ο πρόεδρος υποβλήθηκε σε εγχείρηση και θα
χρειαστεί να ξεκουραστεί αρκετές εβδομάδες. Τίποτα περισσότερο. Όμως αυτό δεν
αιφνιδίασε: η κατάσταση της υγείας του προέδρου αποτελούσε πάντοτε κρατικό
μυστικό, αν εξαιρέσει κανείς τις φορές που τον πρόδωσε δημόσια, σε
συγκεντρώσεις. Έτσι και χθες, καμία άλλη πληροφορία δεν δόθηκε για την ακριβή
αιτία της επιδείνωσης της υγείας του καθώς και την εγχείρηση. Ούτε πού
χειρουργήθηκε έγινε γνωστό, ούτε το πότε. Και ασφαλώς δεν υπήρξε καμία επίσημη
ενημέρωση για τη μετεγχειρητική κατάστασή του. Ορισμένοι μάλιστα προχώρησαν
ακόμη περισσότερο χθες, θέτοντας υπό εξέταση κι ένα άλλο ενδεχόμενο: το να μην
είναι πλέον εν ζωή.

Πιο σοβαρά

Παρά τη μυστικοπάθεια όμως που κάλυπτε στο παρελθόν όλες τις περιπτώσεις κατά
τις οποίες η υγεία του Φιντέλ Κάστρο κλονιζόταν, όλα δείχνουν ότι αυτή τη φορά
τα πράγματα είναι διαφορετικά – πιο σοβαρά. Κι αυτό το επιβεβαιώνει η απόφασή
του να μεταβιβάσει, έστω και προσωρινά, την εξουσία στον υπουργό Άμυνας της
χώρας και αδελφό του, Ραούλ Κάστρο, μια ηγετική φυσιογνωμία, η οποία αν και
λιγότερο χαρισματική, εγγυάται ομαλή μετάβαση στη μετά Κάστρο εποχή, αν αυτό
τελικά συμβεί. Ποτέ μέχρι σήμερα, στα 47 χρόνια που κυβερνά ο Φιντέλ την Κούβα
δεν είχε μεταβιβάσει για οποιονδήποτε λόγο την εξουσία του. Αντιστάθηκε
σθεναρά σε όλες τις αμερικανικές προσπάθειες να απολέσει με τον έναν ή τον
άλλο τρόπο την εξουσία, ενώ παράλληλα κατόρθωσε να κρατήσει το καθεστώς εν
ισχύι την ώρα που σε άλλες χώρες κατέρρεε. Και ο Ραούλ όμως έχει πυκνώσει
τελευταία τις δημόσιες εμφανίσεις του – γεγονός που δεν πέρασε απαρατήρητο.

Αντιδράσεις

Όσο κι αν ήταν κάποιοι προετοιμασμένοι, η είδηση για την κατάσταση της υγείας
του Κουβανού ηγέτη – μόλις δύο εβδομάδες πριν συμπληρώσει τα 80 του χρόνια –
«πάγωσε» τους συμπατριώτες του, αλλά προκάλεσε εκρήξεις ενθουσιασμού στους
εχθρούς του στο εξωτερικό. Περίπου το 70% των Κουβανών έχει γεννηθεί μετά την
Επανάσταση του Κάστρο το 1959 και δεν έχει γνωρίσει άλλο ηγέτη, ούτε άλλο
πολιτικό σύστημα. Έτσι, η αγωνία που εξέφρασαν χθες, καθώς και οι
συγκεντρώσεις πολιτών που εύχονταν για τη μακροημέρευση του προέδρου τους,
ήταν αναμενόμενες. Την ίδια ώρα όμως, στο Μαϊάμι των Ηνωμένων Πολιτειών οι
δρόμοι γέμισαν από δεκάδες αντικαθεστωτικούς Κουβανούς, οι οποίοι φώναζαν
ενθουσιασμένοι υπέρ της… «Ελεύθερης Κούβας».

Ο Λευκός Οίκος

«Δεν μπορούμε να κάνουμε υποθέσεις για την υγεία του Κάστρο, όμως συνεχίζουμε
να εργαζόμαστε για την ημέρα που η Κούβα θα ελευθερωθεί» δήλωσε ο εκπρόσωπος
του Λευκού Οίκου Πίτερ Γουάτκινς.

Αυτή ήταν η πρώτη επίσημη αντίδραση του Λευκού Οίκου μόλις έγινε γνωστή η
είδηση περί της υγείας του Κάστρο. Λίγες ώρες νωρίτερα όμως είχε μιλήσει στο
Μαϊάμι ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος για τον Κουβανό ομόλογό του: «Αν ο Φιντέλ
ήταν να πεθάνει από φυσικά αίτια, έχουμε ήδη προετοιμάσει ένα σχέδιο για να
βοηθήσουμε τους πολίτες της Κούβας να κατανοήσουν ότι υπάρχει καλύτερο σύστημα
από εκείνο που βιώνουν. Κανείς δεν ξέρει πότε θα πεθάνει ο Κάστρο. Πιστεύω πως
αυτό είναι δουλειά του Κυρίου». Διαμετρικά αντίθετη ήταν η αντίδραση του
στενότερου συμμάχου του Κάστρο στο εξωτερικό, του προέδρου της Βενεζουέλας
Ούγκο Τσάβες: «Ευχόμαστε στον πρόεδρο Φιντέλ Κάστρο να αναρρώσει γρήγορα. Ζήτω
ο Φιντέλ Κάστρο!».

«Έχω έναν γείτονα που προσπαθεί να με σκοτώσει κάθε μέρα»

5 Μαρτίου 1960. «Παρέλαση» για τη νίκη της Κουβανικής Επανάστασης. Πρώτοι από αριστερά στην πρώτη γραμμή ο Φιντέλ Κάστρο και τρίτος ο Τσε Γκεβάρα

«EIMAI στ’ αλήθεια ευτυχής που φτάνω τα 80. Ποτέ δεν το περίμενα αυτό,
όπως δεν περίμενα να έχω έναν γείτονα – τη μεγαλύτερη δύναμη του κόσμου – που
προσπαθεί να με σκοτώσει κάθε μέρα» τόνισε σε μια από τις τελευταίες δημόσιες
εμφανίσεις του ο Φιντέλ Κάστρο, πριν γίνει γνωστή η κατάσταση της υγείας του.

Αντιφατική προσωπικότητα, ο Φιντέλ Κάστρο καταδικάζεται από τους επικριτές του
ως απολυταρχικός δικτάτορας, ενώ προκαλεί θαυμασμό στους λαούς πολλών
αναπτυσσομένων κρατών για τη δωρεάν εκπαίδευση και υγεία που προσφέρει στον
λαό του και τη μηδενική ανοχή του προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ως επίσημη ημερομηνία γέννησης του Φιντέλ Κάστρο αναφέρεται η 13η Αυγούστου
του 1926. Ο Κάστρο παρακολούθησε ρωμαιοκαθολικά σχολεία και στη συνέχεια
σπούδασε Νομική και Κοινωνικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο της Αβάνας.

Ηγήθηκε του επαναστατικού αγώνα που άρχισε στις 26 Ιουλίου του 1953, με
επίθεση σε στρατώνα στην πόλη του Σαντιάγο. Συνελήφθη αλλά απελευθερώθηκε και
ταξίδεψε στο Μεξικό για να συγκροτήσει εκεί τις δυνάμεις των ανταρτών του. Στη
συνέχεια επέστρεψε στην Κούβα με τους υποστηρικτές του. Αν και πολλοί
συνελήφθησαν, ο Κάστρο και μια μικρή ομάδα διέφυγαν στα βουνά όπου και έστησαν
το αρχηγείο τους. Την πρωτοχρονιά του 1959, ο δικτάτορας Φουλχένσιο Μπατίστα
εγκατέλειψε την Κούβα στον Κάστρο και την Επανάστασή του.

Τον Απρίλιο του 1961, παραμονές της καταστροφικής αμερικανικής εισβολής στον
Κόλπο των Χοίρων, κήρυξε στην Κούβα σοσιαλιστικό καθεστώς. Οι Ηνωμένες
Πολιτείες διέκοψαν κάθε εμπορική συναλλαγή με τη χώρα, ως το νησί που
συμμάχησε με τη Σοβιετική Ένωση. Τον Οκτώβριο του 1962, η κρίση που
δημιουργήθηκε με τους σοβιετικούς πυραύλους λίγο έλειψε να εξελιχθεί σε
πυρηνικό πόλεμο.

Τα 80 του χρόνια επιβαρύνουν την κατάσταση

H ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ του Φιντέλ Κάστρο μπορεί να έχει πολλές αιτίες· όμως κάθε
είδους εγχείρηση στην κοιλιά σε έναν άνδρα που πλησιάζει τα 80 χρόνια είναι
σοβαρή, σύμφωνα με κορυφαίους Βρετανούς χειρουργούς.

Ο Κάστρο χειρουργήθηκε για εντερική αιμορραγία. Όπως εξηγεί ο δρ Ρόμπερτ
Τζόνσον, ειδικός στις μεταμοσχεύσεις και την αγγειοχειρουργική, εάν η
αιμορραγία προέρχεται από την ανώτερη εντερική οδό, αιτία της μπορεί να είναι
ένα έλκος του δωδεκαδακτύλου.

Μία άλλη πιθανή εξήγηση είναι οι κιρσοί του οισοφάγου, δηλαδή η δημιουργία
μεγάλης διόγκωσης σε φλέβες του οισοφάγου, οι οποίες προκάλεσαν παρατεινόμενη
αιμορραγία.

Εάν, όμως, η απώλεια αίματος του Φ. Κάστρο προέρχεται από την κατώτερη
εντερική οδό, μπορεί να οφείλεται σε εκκολπωματική νόσο (δημιουργία μικρών
εξογκωμάτων στο κόλον τμήμα του παχέος εντέρου, που μπορεί να αναπτύξουν
φλεγμονή και τα οποία σχετίζονται με την ηλικία και την ανεπάρκεια της
διατροφής σε φυτικές ίνες) ή σε αγγειοδυσπλασία (ύπαρξη «τεντωμένων» και
εύθραυστων αιμοφόρων αγγείων στο κόλον έντερο).

Επικαλούμενη Γάλλους ειδικούς, η «Le Monde» υποστήριξε πως ο Κουβανός ηγέτης
ίσως να έχει προσβληθεί από καρκίνο στο κόλον ή το ορθό. Από την πλευρά του, ο
δρ Μάρτιν Κούπερ, χειρουργός στο Βασιλικό Νοσοκομείο του Ντέβον και του
Έξετερ, στη Νοτιοδυτική Αγγλία, εκτίμησε ότι θα μπορούσε το όλο πρόβλημα να
αποτελεί συνέπεια της μακροχρόνιας λήψης μη στεροειδών αναλγητικών φαρμάκων ­
φαρμάκων που πιθανώς έπαιρνε ο Κάστρο για κατάγματα που υπέστη προ διετίας στο
χέρι και στο γόνατο.