Γιατί κρύβουμε όλοι την αλήθεια;

Από τη στιγμή που γράφει η Πόπη Διαμαντάκου για την τηλεόραση σ’ αυτήν εδώ την
εφημερίδα, οποιοσδήποτε επιχειρήσει κάτι ανάλογο, χρειάζεται να το σκεφτεί
πολύ καλά. Γνωρίζω ανθρώπους που ενώ δεν παρακολουθούν τηλεόραση, έχουν θιγεί
και οργιστεί με όσα συμβαίνουν σ’ αυτήν από «πρώτο χέρι», γιατί διαβάζουν τα
κείμενα της Διαμαντάκου. Πάντα, ωστόσο, κάτι μένει να προσθέσει κανείς. Ας
υποθέσουμε πως μεταβαλλόταν ένας άνθρωπος σε συσκευή τηλεόρασης που
τοποθετημένη μέσα σ’ ένα εκατομμύριο σπίτια θα παρακολουθούσε, αντί να την
παρακολουθούν, τα «τεκταινόμενα». Δεν θα απέκλειε κανείς το ενδεχόμενο πως θα
ήταν χιλιάδες εκείνοι που, μετά την απογευματινή σιέστα, κι ενώ θα ετοιμάζανε
τον καφέ τους, θα είχαν πάρει ήδη τη θέση τους μπροστά στην τηλεόραση.

Αυτές οι χιλιάδες των ανθρώπων γνωρίζουν πολύ καλά πως ό,τι πρόκειται να δούνε
είναι, στην πλειονότητά του, για πόλεμο, δυστυχία, εξαθλίωση, πόνο. Φαντάζεται
κανείς πως υπάρχει έστω κι ένας άνθρωπος που αδημονεί να καθήσει, για μιαν ή
πολλές ώρες, μπροστά στην τηλεόραση μόνο και μόνο γιατί ξέρει πως πρόκειται να
δυστυχήσει με όσα θα δει; Έχουμε φτάσει σε τόσο υψηλό βαθμό κοινωνικής
συνείδησης ώστε ενώ μας προσφέρεται η άγνοια, επιλέγουμε την ενημέρωση αν και
αποτελεί μια δοκιμασία και μια ασίγαστη ψυχική αναταραχή; Μάλλον δύσκολο και
να το εκφέρει – πόσο μάλλον να το υποστηρίξει – κανείς.

Ο άνθρωπος που κάθεται, μετά τον απογευματινό ύπνο, μπροστά στην τηλεόραση,
ό,τι πρόκειται να δει, το έχει ήδη εντάξει στη χαλάρωση και τη ραστώνη της
σιέστας του, ή το θεωρεί ως προεόρτιο της βραδινής του εξόδου. Απόδειξη πως
καμιά είδηση στην τηλεόραση, όσο δραματική κι αν είναι (με την προϋπόθεση,
βέβαια, ότι αφορά τους άλλους), δεν πρόκειται να στενοχωρήσει κάποιον σε
τέτοιο βαθμό ώστε να τον αποτρέψει από την έξοδο της βραδινής ευωχίας.

Φαντάζεται κανείς πως θα υπήρξαν εποχές όπου οι άνθρωποι θα υπολογίζανε σε
μιαν εξέλιξη, πως αν, δηλαδή, θα γινόταν σε μια μακρινή μελλοντικά εποχή να
πληροφορούνται ταυτόχρονα με την έκρηξή του έναν πόλεμο στην άλλη άκρη της
γης, αυτός ακριβώς θα ήταν ένας λόγος για να κοπάσει ο πόλεμος τούτος. Θα
πιστεύανε (και πολύ σωστά) πως η αστραπιαία μετάδοση της πληροφορίας θα
συνδυαζόταν με μια τόσο ανεπτυγμένη συνείδηση που, ακόμη κι από μακριά, η
τελευταία θα αναχαίτιζε την «ξένη», για την ίδια, συμφορά. Συνέβη το ακριβώς
αντίθετο.

Έφτασε έτσι ο πόλεμος να είναι (για όσους δεν βρίσκονται σε εμπόλεμη
κατάσταση) μια αναμενόμενη είδηση και η λύσσα για ενημέρωση, αντί να
ισοδυναμεί με αφύπνιση, να εξοικειώνει και με όσους πολέμους δεν έχουν ακόμη
κηρυχτεί. Στην ουσία, αν το καλοσκεφτούμε, ο μακάριος αστός είναι αυτός που
προκαλεί τους πολέμους, αφού, ώς τη στιγμή που θα τον δεχτεί πάνω του, μπορεί
να θεωρεί ότι συνδυάζεται η «θέα» του με την απόλαυση του καφέ του. Αν δεν
δημιουργηθεί μια καινούργια συνείδηση, ότι ελευθερία δεν σημαίνει μόνο να
ανοίγει κανείς την τηλεόραση ή να ζητά καλύτερα προγράμματα, αλλά ελευθερία
σημαίνει ότι μπορεί και να την κλείνει, τότε ολόκληρος ο εικοστός αιώνας που
εφηύρε την τηλεόραση και την επέβαλε, πήγε για τη συνείδηση των ανθρώπων στα
χαμένα.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «H Λέξη».