Πρόσωπα Ο μικρός αδελφός του Tσε

Είναι ιδιοκτήτης μιας κάβας κρασιών στο Μπουένος Άιρες

Εξήντα χρόνων, ο νεώτερος από τους πέντε αδελφούς Γκεβάρα, ο Χουάν Μαρτίν,
αδελφός του Τσε, ήταν ένα από τα πολλά θύματα της στρατιωτικής δικτατορίας της
Αργεντινής. Συνελήφθη το 1975 ως μέλος του Αντιιμπεριαλιστικού Μετώπου για τον
Σοσιαλισμό (FAS) και πέρασε στη φυλακή 2.928 ημέρες, ώς τον Μάρτιο του 1983,
εννέα μήνες πριν από την επιστροφή της δημοκρατίας. «Πέρασα από τέσσερις
διαφορετικές φυλακές της χώρας και πάντα με απειλούσαν, λέγοντας μου: “Θα
έχεις το τέλος του αδελφού σου”», λέει στο ιταλικό περιοδικό «Λ’ Εσπρέσο».
«Αρκετές φορές, αξιωματικοί του στρατού μού έβαλαν ένα πιστόλι στον κρόταφο
και πάτησαν τη σκανδάλη. Δεν είχε σφαίρα, ήταν εικονική εκτέλεση…».

Ο Χουάν Μαρτίν ήταν 15 χρόνια μικρότερος από τον Τσε, πολύ μικρός για να τον
ακολουθήσει στην επαναστατική δράση του. «Ύστερα ο Ερνέστο ήθελε να σπουδάσω»,
εξηγεί. «Στα γράμματα που έστελνε στη μητέρα μας ανησυχούσε για το μέλλον
μου… Με φώναζε “Τιν”, ήμουν ο μικρός του σπιτιού, έπαιζε μαζί μου και με
έκανε βόλτα. Μια φορά μού δώρισε ένα βιβλίο. Ήταν ένα εγχειρίδιο πολιτικής
οικονομίας της Ακαδημίας Επιστημών της Σοβιετικής Ένωσης. Ο Ερνέστο συνήθιζε
να γράφει σχόλια και σημειώσεις στα βιβλία που διάβαζε. Έτσι δυσκολευόμουν να
διαβάζω τα βιβλία του επειδή στο τέλος συγκεντρωνόμουν περισσότερο σ’ αυτά που
εκείνος είχε επισημάνει παρά στο κείμενο. Και συχνά αναρωτιόμουν γιατί είχε
υπογραμμίσει αυτή τη φράση και τι είχε περάσει από το μυαλό του».

Το 1959, λίγες εβδομάδες μετά την κουβανική επανάσταση, η οικογένεια του Τσε
πήγε να τον βρει στην Αβάνα. Έμειναν στο νησί για μερικούς μήνες. «Ο Ερνεστίνο
μας είχε γίνει ο Κομαντάντε… Μας έκανε εντύπωση ο μεγάλος σεβασμός που του
έδειχναν οι σύντροφοί του… Αλλά με μένα εξακολουθούσε να κάνει αστεία και να
παίζει σαν να ήμασταν στο σπίτι. Μου έκανε επίσης εντύπωση ότι παιδιά στην
ηλικία μου ήταν ήδη λοχαγοί στον στρατό και είχαν μεγάλες ευθύνες. Για μένα, η
Κούβα είναι ένα δεύτερο σπίτι, ένα μέρος οικείο όπου βρίσκονται φίλοι και
συγγενείς – με πρώτο τον Φιντέλ Κάστρο. Πηγαίνω συχνά εκεί».

Λίγες εβδομάδες μετά την αποφυλάκισή του, ο Χουάν Μαρτίν αναγνωρίσθηκε ως θύμα
της χούντας. Σήμερα μάχεται για να δικαιωθούν όλα τα θύματα της χούντας. Ζει
στο Μπουένος Άιρες και, αφού έκανε διάφορες δουλειές ­ τον οδηγό φορτηγού, τον
εισαγωγέα βιβλίων και πούρων από την Κούβα ­ έχει ανοίξει τώρα ένα οινοπωλείο
στη συνοικία Λας Κανίτας. «Συναντώ ακόμη ανθρώπους που είχαν γνωρίσει τον
αδελφό μου», λέει. «Και όταν μου διηγούνται επεισόδια που είχαν ζήσει μαζί,
συγκινούνται. Όσο για την εμπορική χρήση της εικόνας του, σαν να ήταν ένας ροκ
σταρ, αυτό είναι μια άλλη ιστορία, η οποία δεν μου ανήκει».