Διαστάσεις Tα φαντάσματα του Άλφρεντ Nτρέιφους

Άλφρεντ Ντρέιφους: το σύμβολο όλων των θυμάτων της Δικαιοσύνης

Στις 12 Ιουλίου, η Γαλλία γιόρτασε τα εκατό χρόνια από την αθώωση του λοχαγού
Άλφρεντ Ντρέιφους, του Εβραίου στρατιωτικού, η λανθασμένη καταδίκη του οποίου
με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας οδήγησε σε μεγάλο πολιτικό σκάνδαλο τη
χώρα.

Κατά μία εκτίμηση, η υπόθεση Ντρέιφους και το πολιτικό και στρατιωτικό
περιβάλλον εν μέσω των οποίων αναδείχθηκε, ανήκουν από καιρό στο παρελθόν.
Αυτή η άποψη όμως αγνοεί ότι ο Ντρέιφους παραμένει ένα σύμβολο για το πολιτικό
σκηνικό της Γαλλίας. Ακόμη και ο ανοιχτά αντισημίτης ηγέτης του ακροδεξιού
Εθνικού Μετώπου Ζαν Μαρί Λε Πεν έχει φθάσει στο σημείο να συγκρίνει τον εαυτό
του με τον αξιωματικό. Αν και ο αντισημιτισμός ήταν ένα από τα βασικά στοιχεία
της υπόθεσης Ντρέιφους, οι μεγαλύτερες επιπτώσεις της δεν εντοπίζονται στο
ζήτημα των εθνοτικών εντάσεων. H υπόθεση αυτή σχετίζεται με τα δικαιώματα των
κατηγορουμένων και την απονομή Δικαιοσύνης – απαραίτητους πυλώνες στήριξης
όλων των δίκαιων κοινωνιών. Όταν λοιπόν η υπόθεση αναλύεται υπό αυτήν την
οπτική, τότε διαπιστώνει κανείς ότι δεν υπάρχει λόγος για εορταστικές
εκδηλώσεις. Παραδείγματα με προεκτάσεις που θυμίζουν την υπόθεση Ντρέιφους
φαίνεται να προκύπτουν καθημερινά.

Για παράδειγμα, πέρυσι, πάνω από δέκα άνθρωποι συνελήφθησαν και κρατήθηκαν με
την κατηγορία της παιδεραστίας – ο ένας εκ των οποίων μάλιστα έναν χρόνο –
πριν να αφεθούν ελεύθεροι λόγω έλλειψης στοιχείων. Ιστορίες σωματικής
κακοποίησης κατά τη διάρκεια της ανάκρισης ακούγονται συχνά, όπως συχνά
αναφέρονται περιστατικά κράτησης για διάστημα μέχρι και ενός χρόνου. Σε αυτά
προστίθενται η αυτοκτονία ενός υπόπτου και η προσπάθεια ενός ακόμη να
αυτοκτονήσει, περιστατικά που έχουν κλονίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στο
δικαστικό σύστημα. Ακόμη και στο Γκουαντάναμο, πόσοι «σύγχρονοι Ντρέιφους»
υπάρχουν ανάμεσα στους εκατοντάδες κρατουμένους; Πόσοι κρατούμενοι διέπραξαν
κάτι… σοβαρότερο από το να έχουν διαφορετική εθνικότητα ή θρησκεία από τους
δημίους τους; Ακόμη και η απόφαση του αμερικανικού Ανώτατου Δικαστηρίου περί
ακύρωσης των στρατοδικείων για τους κρατουμένους του Γκουαντάναμο δεν λέει
τίποτα για τη νομιμότητα τής επ’αόριστον κράτησης των πολιτών.

Στις 12 Ιουλίου του 1906, το Εφετείο ακύρωσε τη σκανδαλώδη απόφαση που είχε
επιβληθεί στον Ντρέιφους και λίγο αργότερα ο Ντρέιφους τιμήθηκε με τον Σταυρό
του Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής. Αν και η απόφαση ήταν καταλυτική, γεγονός
είναι ότι επρόκειτο για στρατιωτική υπόθεση και μόνο ένα στρατιωτικό
δικαστήριο θα μπορούσε να ανατρέψει την ετυμηγορία άλλου στρατιωτικού
δικαστηρίου, όπως ήταν εκείνο που απεφάνθη για τον Ντρέιφους. Μόλις το 1995 –
σχεδόν έναν αιώνα μετά δηλαδή – αναγνώρισε ο στρατός την αθωότητά του και μόνο
όταν έναν ιστορικός του στρατού ανακίνησε το θέμα ξανά.

Ο Γάλλος υπουργός Δικαιοσύνης Πασκάλ Κλεμέν χαρακτήρισε τον Ντρέιφους «σύμβολο
όλων των θυμάτων της Δικαιοσύνης και ταυτόχρονα σύμβολο της αναγνώρισης των
λαθών της».