Tις διατάζουν να αυτοκτονήσουν

Στην Τουρκία σβήνουν από τα λεξικά όλες τις λέξεις και τις φράσεις που
υποτιμούν ή προσβάλλουν τη γυναικεία υπόσταση, ωστόσο η πραγματικότητα κυρίως
στις νοτιοανατολικές περιοχές είναι διαφορετική. Εκεί οι γυναίκες εξωθούνται
από τους αδελφούς τους στην αυτοκτονία, όταν… σπιλώνεται το όνομα της
οικογένειας.

Μια γυναίκα περνά με το βλέμμα χαμηλωμένο μπροστά από τους άνδρες του χωριού της στη Νοτιοανατολική Τουρκία. Το ποσοστό αυτοκτονιών γυναικών είναι εντυπωσιακά υψηλό στην περιοχή. Τα τελευταία έξι χρόνια, μόνο στο Μπάτμαν της Νοτιοανατολικής Τουρκίας καταγράφηκαν ή επιχειρήθηκαν 165 αυτοχειρίες, οι 102 εκ των οποίων από γυναίκες. Από την αρχή του χρόνου, 36 γυναίκες αυτοκτόνησαν, σύμφωνα με έρευνα αξιωματούχου του ΟΗΕ για τη βία κατά των γυναικών στην Τουρκία. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, 5.000 γυναίκες σκοτώνονται τον χρόνο σε όλον τον κόσμο από συγγενείς, οι οποίοι τις κατηγορούν ότι ατιμάζουν τις οικογένειές τους. Στην πλειονότητά τους, αυτές οι δολοφονίες καταγράφονται στη Μέση Ανατολή

Λέξεις και παροιμίες που ενθαρρύνουν τη βία κατά των γυναικών και παρουσιάζουν
τη γυναίκα ως την αρνητική εκδοχή του άνδρα διαγράφονται πλέον από τα τουρκικά
λεξικά, ύστερα από σχετική απόφαση του Ινστιτούτου της Τουρκικής Γλώσσας.
Έτσι, φράσεις που ανάγονται στο βαθύ παρελθόν της χώρας, όταν οι Τούρκοι ήταν
νομαδικές φυλές που μετακινούνταν στην Κεντρική Ασία, απορρίπτονται σιγά σιγά
από το τουρκικό λεξιλόγιο για να μην περάσουν στις επόμενες γενιές. «Οι
μητέρες μας, οι σύζυγοί μας, οι κόρες μας, οι αδελφές μας είναι τα πιο
σημαντικά πρόσωπα της κοινωνίας μας. Πώς μπορούμε να αρνηθούμε τους κόπους
τους για μας;», αναρωτιέται ο επικεφαλής τού Ινστιτούτου, του φρουρού της
τουρκικής γλώσσας, Σουκρού Χαλούκ Ακαλίν. Τις προσπάθειές του ενισχύει και η
εκστρατεία της Διεύθυνσης Θρησκευτικών Υποθέσεων να ξαναγραφτούν σχετικές
φράσεις που από λάθος, όπως υποστηρίζουν μέλη της, αποδίδονται στον Προφήτη
Μωάμεθ.

«Θα σε σκοτώσουμε»

«Μην αφήνεις τον πισινό μιας γυναίκας χωρίς ξυλιές ή την κοιλιά μιας γυναίκας
χωρίς παιδί», λέει μία από τις παροιμίες που ακόμη χρησιμοποιούνται, αν και
τις περισσότερες φορές ως αστεϊσμοί. Ωστόσο, το μέγεθος της βίας κατά των
γυναικών σε κάθε βαθμό ή μορφή επιβεβαιώνει ότι το πνεύμα των γνωμικών αυτών
παραμένει ανησυχητικά ζωντανό.

H 17χρονη Ντέρια από το Μπάτμαν της Νοτιοανατολικής Τουρκίας έλαβε την…
εντολή να αυτοκτονήσει από τον θείο της με μήνυμα στο κινητό της τηλέφωνο:
«Σπίλωσες το όνομά μας. Αυτοκτόνησε και καθάρισε τη ντροπή μας, αλλιώς θα σε
σκοτώσουμε εμείς». H απειλή ήταν σοβαρή, λέει το ιστορικό της οικογένειας: η
θεία της είχε δολοφονηθεί από τον παππού της γιατί συναντιόταν με ένα αγόρι.

Πήδηξε στο ποτάμι

Το έγκλημα της Ντέρια ήταν παρόμοιο – ερωτεύτηκε έναν συμμαθητή της. Όταν το
πληροφορήθηκαν τα αδέλφια της και οι συγγενείς της, άρχισαν να τη βομβαρδίζουν
με απειλητικά μηνύματα, πολλές φορές έφθαναν τα 15 την ημέρα. H ντροπή και ο
φόβος την κατέλαβαν και η Ντέρια προσπάθησε πράγματι να αυτοκτονήσει. Τρεις
φορές μάλιστα. Πήδηξε στον ποταμό Τίγρη αλλά επέζησε, προσπάθησε να κρεμαστεί
αλλά τη γλίτωσε ένας άλλος «καλός» θείος και τέλος, πριν καταλήξει στο
καταφύγιο προστασίας γυναικών επιχείρησε να κόψει τις φλέβες της. «Ένιωθα ότι
είχα διαπράξει τη μεγαλύτερη αμαρτία του κόσμου, ότι δεν είχα δικαίωμα να ζω»,
λέει.

H ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας έχει οδηγήσει τις τουρκικές αρχές να
σκληρύνουν τις ποινές που επιβάλλονται για εγκλήματα τιμής. Αντί όμως αυτό να
περιορίσει τις «αυτοκτονίες των παρθένων», όπως αποκαλούνται, τα περιστατικά
αυτά αυξάνονται ανησυχητικά. Το φαινόμενο έχει την εξήγησή του: οι γονείς και
οι συγγενείς στις άκρως συντηρητικές, πατριαρχικές κοινωνίες εξωθούν τις
νεαρές γυναίκες στην αυτοκτονία για να γλιτώσουν τους γιους από τις σκληρές
ποινές που θα τους επιβάλλονταν αν οι τελευταίοι έβαφαν τα χέρια τους με
αίμα…

Άρωμα… γυναίκας σε τουρκικές παροιμίες

* «Γυναίκα είναι η κακή εκδοχή του άνδρα»

* «Γυναίκα είναι το παιχνίδι του διαβόλου»

* «Ακόμη κι αν είναι από χρυσάφι το κηροπήγιο της γυναίκας, κερί θα
πρέπει να ανάψεις για τον άνδρα»

* «Κανένα καλό δεν έρχεται από σιτάρι που σπέρνεται τον Αύγουστο, όπως
και κανένα καλό δεν έρχεται από γυναίκα που σηκώνεται από το κρεβάτι αργότερα
από τον άνδρα της»