[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

H ΕΠΑΝΑΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗ της διπλωματικής διαδικασίας για το Κυπριακό
αποτελεί ευπρόσδεκτη εξέλιξη. Πολλοί εκτιμούν ωστόσο ότι η προοπτική
«συνολικής λύσης» στη βάση του προτύπου της «διζωνικής, δικοινοτικής
ομοσπονδίας» έχει ουσιαστικά ακυρωθεί έστω κι αν φραστικά, μάλλον
προσχηματικά, επιβιώνει στο πολιτικό λεξιλόγιο. Ακόμη ορισμένοι εκτιμούν ότι
έχει απομακρυνθεί και η προοπτική επίτευξης συνολικής λύσης ως προϊόν
διαπραγματεύσεων που θα καταλήγουν σε «συμφωνημένη συνθήκη» (negotiated
solution) στο προβλεπτό μέλλον. Ανεξάρτητα από το εάν οι εκτιμήσεις αυτές
έχουν βάση ή όχι, το ερώτημα που ανακύπτει είναι γιατί δεν χρησιμοποιείται
ευρηματικά, θετικά και δημιουργικά η Ευρωπαϊκή Ένωση (E.E.) για τη δημιουργία
των προϋποθέσεων εκείνων για την οριστική λύση. Μήπως δηλαδή μια παράλληλη
στρατηγική (αλλά όχι υποκατάστατο της «συμφωνημένης λύσης» της ομοσπονδίας) θα
ήταν ο «σχεδιασμένος, βαθύτερος εξευρωπαϊσμός» της τουρκοκυπριακής κοινότητας,
του ούτως αποκαλούμενου «τουρκοκυπριακού κράτους» δηλαδή. H στρατηγική αυτή
δεν στερείται δυσκολιών και ενδεχομένως κάποιων ρίσκων. Επί πλέον, είναι μια
στρατηγική που απαιτεί οραματική προσέγγιση και βούληση στο πρόβλημα, καθώς
και ευρηματικές διαπραγματευτικές επεξεργασίες και χειρισμούς. Τι σημαίνει
εξευρωπαϊσμός; Σημαίνει ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά ενσωματώνεται βαθύτερα
στην Ένωση και εφαρμόζει το «ενωσιακό κεκτημένο». Ως γνωστόν, το σύνολο του
εδάφους της Κύπρου είναι ενσωματωμένο στην E.E., ενώ οι Τουρκοκύπριοι είναι
πολίτες της Ένωσης. Με σχετικό πρωτόκολλο έχει ανασταλεί η εφαρμογή του
κεκτημένου στο βόρειο μέρος της Κύπρου, αλλά το Συμβούλιο με ομοφωνία μπορεί
να επεκτείνει την εφαρμογή του. Ο εξευρωπαϊσμός μπορεί να οδηγήσει σταδιακά
στη δημιουργία των συνθηκών εκείνων που θα επιτρέψουν την οριστική, θεσμική
διευθέτηση του προβλήματος. Το θεμελιώδες ερώτημα που θα πρέπει να απαντήσει η
Κύπρος/Ελλάδα είναι εάν στο βάθος χρόνου συμφέρει ή όχι ο εξευρωπαϊσμός της
άλλης πλευράς. Εάν η απάντηση είναι ότι συμφέρει, τότε θα πρέπει να
ακολουθήσουμε μια στρατηγική που να οδηγεί στο αποτέλεσμα αυτό και όχι, ας
πούμε, στη βαθύτερη πρόσδεση των Τουρκοκυπρίων στην Τουρκία. (Βεβαίως, ο
εξευρωπαϊσμός όπως διατυπώνεται εδώ δεν έχει καμία σχέση με τη λεγόμενη
«ευρωπαϊκή λύση» που προτείνουν ορισμένοι).

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.