TPITH AΠOΨH Οι Aμερικανοί δικαστές ανθίστανται

Δεν έχει απολύτως καμία σημασία, αν το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων
Πολιτειών (Supreme Court) επηρεάζεται περισσότερο από τον δικαστή Stevens ή
από τον αρχιδικαστή Roberts (και βαφτίζεται από τα media ως δικαστήριο που
βρίσκεται υπό τον ιδεολογικό έλεγχο του ενός ή του άλλου).

Ένα πράγμα έχει ιδιαίτερη σημασία: το δικαστήριο αυτό με την απόφαση της 29ης
Ιουνίου 2006 (Hamdan v. Rumsfeld, No 05-184) σμπαράλιασε
ιδεολογικά το απάνθρωπο καθεστώς του Γκουαντάναμο και έστειλε ένα
λυτρωτικό μήνυμα ελευθερίας σε όλο τον κόσμο (επιβεβαιώνοντας για μία ακόμη
φορά το ότι η αμερικανική κοινωνία δεν είναι μόνο μια έντονα «ταξική», αλλά
και μια έντονα «ανοικτή» κοινωνία).

Για ποιον λόγο πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα αυτή η απόφαση; Κατ’ αρχήν γιατί
έστειλε ένα φοβερό ιδεολογικό μήνυμα στη δεξιά κυβέρνηση του προέδρου Μπους,
κάνοντας μάλιστα συγκεκριμένη αναφορά στα γνωστά λόγια του J. Madison,
δηλαδή ότι η συγκέντρωση της νομοθετικής, της εκτελεστικής και της δικαστικής
εξουσίας στα «ίδια χέρια» αποτελεί ή συγκροτεί τον κλασικό ορισμό της
πολιτικής τυραννίας.

Υπ’ αυτήν την έννοια το Supreme Court καυτηρίασε έντονα την «τυραννική» και
επικίνδυνη προσπάθεια του Αμερικανού προέδρου να ρυθμίζει μόνος του τον
(βάρβαρο) τρόπο κράτησης των υπόπτων για τρομοκρατία στο Γκουαντάναμο (ή
αλλού).

Μέσα σε αυτό το γενικότερο πλαίσιο, οι δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου είπαν
με κοφτά λόγια στον Μπους ότι από εδώ και πέρα θα πρέπει να συμβουλεύεται το
Κογκρέσο για κάθε πράξη που διενεργεί στον αγώνα εναντίον της τρομοκρατίας
(και ότι δεν αρκεί η γενική νομοθετική εξουσιοδότηση για τη χρήση βίας, που
του δόθηκε λίγες ημέρες μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της Νέας Υόρκης)!

Με άλλα λόγια, ο Stevens και η «παρέα του» είπαν στον Μπους πως δεν θα κάνει
ό,τι θέλει και ότι οι ενέργειές του θα ελέγχονται – από άποψη νομιμότητας –
από τα ομοσπονδιακά δικαστήρια. Με αυτή τη λογική δικαίωσαν τον πολίτη της
Υεμένης, Hamdan, ο οποίος εκρατείτο στο κολαστήριο της Κούβας, χωρίς να
γνωρίζει επί πολύ καιρό για ποιο πράγμα ακριβώς κατηγορείται!

Όμως ταυτόχρονα οι θαρραλέοι δικαστές του Supreme Court εξέπεμψαν και ένα
ανεπανάληπτο νομικό μήνυμα στην παγκόσμια κοινότητα.

Είπαν με λίγα λόγια ότι οι «στημένες» στρατιωτικές επιτροπές (military
commissions) με τις οποίες θέλει να δικάσει ο ρεπουμπλικανός πρόεδρος τους
κρατουμένους του Γκουαντάναμο, είναι όργανα που δεν διαθέτουν τα ελάχιστα
δικονομικά εχέγγυα τα οποία απαιτεί η Σύμβαση της Γενεύης για μια δίκαιη δίκη!

Όμως πάνω από όλα ο Stevens και η παρέα του καταδίκασαν και την αποτρόπαιη
ιδεολογική λογική που «εκπέμπει» το διαβόητο Γκουαντάναμο.

Καταδίκασαν δηλαδή τη φοβερή αντίληψη ότι κάθε ύποπτος για τρομοκρατία είναι
«πρόσφορος για θυσία», ώστε το γυμνό του σώμα να θεωρείται δυνητικά επικίνδυνο
και να αποτελεί αντικείμενο βιοπολιτικού ελέγχου με τεχνικές (και
βασανιστήρια), που άλλοτε θα θεωρούνταν αδιανόητα.

Υπ’ αυτήν τη γενικότερη έννοια αποδοκιμάσθηκε πανηγυρικά από τη συζητούμενη
απόφαση και οποιαδήποτε κατασταλτική μεθοδολογία που καταπατά την ανθρώπινη
αξιοπρέπεια (όπως αυτή λ.χ. που υιοθετήθηκε από την ελληνική κυβέρνηση στη
βρώμικη υπόθεση της απαγωγής των Πακιστανών).

Τι θα γίνει μετά την απόφαση τούτη; Κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος, αφού
ο τωρινός διοικητής του Γκουαντάναμο, Harris, δηλώνει κυνικά ότι η φυλακή θα
εξακολουθήσει να λειτουργεί όπως και προηγουμένως («New York Times»,
«Ruling Leaves Uncertainty at Guantanamo», 30/6/2006).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Ανεξάρτητα από το αν θα καταργηθεί ή
όχι το κρατητήριο του θανάτου, οι δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου της
Αμερικής απέδειξαν περίτρανα με την παραπάνω απόφαση ότι έχουν μια
αναμφισβήτητη κουλτούρα αυτονομίας (και ανεξαρτησίας) απέναντι στην εκάστοτε
πολιτική εξουσία. ‘Ετσι μόνο εξηγείται και αυτό που σημείωσαν στην απόφαση.
Δηλαδή «ότι η εμπόλεμη κατάσταση δεν μπορεί να εκλαμβάνεται ως μια λευκή
επιταγή για να κάνει ο Αμερικανός πρόεδρος ό,τι θέλει»!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.