«Nέο Eλσίνκι» στον δρόμο για τη Xάγη, προτείνει ο Γιώργος

«Πάρε την πρωτοβουλία και εμείς θα τη στηρίξουμε», ήταν το μήνυμα του
Γιώργου Παπανδρέου προς τον Κώστα Καραμανλή την περασμένη Τετάρτη, στο Μέγαρο
Μαξίμου, για τα ελληνοτουρκικά. Περισσότερο από τη χάραξη μιας νέας
στρατηγικής ή την επέκταση των χωρικών υδάτων, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έδωσε
έμφαση στην ανάγκη η Ελλάδα να περάσει μπροστά και να αναλάβει πρωτοβουλίες
για την εξομάλυνση των σχέσεων με την Άγκυρα.

1. Γιατί τώρα η κίνηση Παπανδρέου;

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θεωρεί ότι υπάρχει σοβαρός κίνδυνος οι ελληνοτουρκικές
σχέσεις να γυρίσουν στο κλίμα προ του 1996, εάν βαλτώσει η ευρωπαϊκή προοπτική
της Τουρκίας και ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η θέση των στρατιωτικών στη
γείτονα χώρα. Το επεισόδιο στα ανοικτά της Καρπάθου εκτιμάται ως προμήνυμα ότι
τα ελληνοτουρκικά μπορεί να περάσουν ξανά σε φάση όξυνσης, ενώ αντίστοιχο
κλίμα δημιουργείται και στην ελληνική κοινή γνώμη. Με δεδομένο ότι δεν
υπάρχουν πλέον τα εχέγγυα της συμφωνίας του Ελσίνκι, που λειτουργούσαν και ως
μέσο πίεσης για την Άγκυρα, κρίνεται ότι η Ελλάδα πρέπει να κινηθεί τώρα,
καθώς δεν μπορεί να περιμένει κανένα ουσιαστικό βήμα από την πλευρά της
Τουρκίας, αλλά ούτε από τη διεθνή κοινότητα.

2. Τι περιλαμβάνει η πρόταση Παπανδρέου;

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ προτείνει εθνική συμφωνία για να προσκληθεί η Τουρκία σε
επίσημο διάλογο – με κατάληξη τη Χάγη και την υπογραφή Συμφώνου Ειρήνης και
Ασφάλειας – που θα οδηγεί και σε αμοιβαία μείωση των εξοπλιστικών δαπανών.

Προς αυτή την κατεύθυνση ζητείται να γίνουν άμεσα βήματα για:

* Αποκλιμάκωση της έντασης στο Αιγαίο, μέσα στο πλαίσιο των κυριαρχικών
μας δικαιωμάτων. Το θέμα να χειριστεί η υπουργός Εξωτερικών.

* Εκ νέου αξιοποίηση των διαδικασιών και εργαλείων της Ευρωπαϊκής
Ένωσης (στο ΠΑΣΟΚ κάνουν λόγο για νέο Ελσίνκι), με παράλληλη υποστήριξη της
ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας. Εκτός από την E.E., πρωτοβουλίες να
αναλάβει η ελληνική πλευρά για τα ελληνοτουρκικά και στο πλαίσιο του ΟΗΕ ή
άλλων διεθνών οργανισμών, ώστε το ζήτημα να ξεφύγει από το στενό πλαίσιο των
διμερών διαφορών.

* Αναβάθμιση των διμερών συμφωνιών (στην ενέργεια, στις μεταφορές
κ.α.), αλλά και στην ενεργοποίηση της «διπλωματίας των πολιτών», που επίσης
συνδράμουν στην εξομάλυνση των σχέσεων και στη δημιουργία κλίματος
εμπιστοσύνης, που είναι αναγκαίο για την αποτελεσματικότητα της νέας
στρατηγικής.

* Ενίσχυση και αξιοποίηση της λεγόμενης χαμηλής πολιτικής. Το ΠΑΣΟΚ
κατηγορεί τη N.Δ. ότι έχει εγκαταλείψει αυτή την προσπάθεια, αναφέροντας ως
παράδειγμα την εκπαίδευση που παρείχαν Έλληνες δικαστές σε Τούρκους
συναδέλφους τους για το Ευρωπαϊκό Δίκαιο και την εμπέδωση του ευρωπαϊκού
κεκτημένου.

3. Για ποια θέματα θα φτάσουμε στη Χάγη;

Κατηγορηματικά ο Γ. Παπανδρέου ανέφερε ότι στη Χάγη θα οδηγηθούμε μόνο για το
ζήτημα της υφαλοκρηπίδας, που συνδέεται άρρηκτα πάντως με το εύρος των χωρικών
υδάτων. Αλλά για να φτάσουμε έως εκεί πρέπει να έχουν προηγηθεί οι παραπάνω
κινήσεις που δημιουργούν ένα νέο τοπίο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

4. Γιατί επέκταση χωρικών υδάτων πριν από τη Χάγη;

Στο ΠΑΣΟΚ, όπως και το σύνολο ουσιαστικά των νομικών, διεθνολόγων κ.ά., δεν
έχουν αμφιβολία ότι εάν φτάσουμε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης χωρίς να
έχουμε επεκτείνει τα χωρικά μας ύδατα πέραν των έξι μιλίων, όπως έχουμε
δικαίωμα από το Διεθνές Δίκαιο, θα πρέπει να ξεχάσουμε διά παντός κάθε
ενδεχόμενη επέκταση. Όπως εκτιμούν, στη Χάγη θα βρεθούμε αντιμέτωποι με μια
απόφαση για χωρικά ύδατα και εναέριο χώρο στα έξι μίλια, αφού θεωρείται
απίθανο το Διεθνές Δικαστήριο να θεωρήσει ότι υπάρχουν διαφορετικά κυριαρχικά
δικαιώματα σε θάλασσα και αέρα. Σήμερα ο ελληνικός εναέριος χώρος βρίσκεται
στα 10 μίλια, ενώ για τα χωρικά ύδατα έχουμε δικαίωμα (Σύμβαση Δικαίου
Θαλάσσης) να επεκταθούμε έως τα 12 μίλια.

5. H επέκταση σε τι όριο θα κινηθεί;

Ο Γ. Παπανδρέου αναφέρθηκε για επέκταση έως τα 12 μίλια, αλλά θεωρείται
δεδομένο ότι στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου η επέκταση θα είναι μικρότερη,
αφού δεν μπορούμε να «κλείσουμε» το Αιγαίο. Ο Θ. Πάγκαλος αποκάλυψε μάλιστα
ότι είχε εισηγηθεί πριν από το 2000 στον K. Σημίτη να προχωρήσουμε σταδιακά
στην επέκταση, ξεκινώντας από το Ιόνιο και την Κρήτη, όπου τα χωρικά ύδατα
μπορεί κάλλιστα να διπλασιαστούν.

6. H επέκταση θα γίνει μονομερώς από ελληνικής πλευράς;

Το ΠΑΣΟΚ τονίζει ότι τα 12 μίλια είναι βασικό κυριαρχικό δικαίωμα της χώρας
και δεν τίθεται υπό την έγκριση της Τουρκίας. Σημειώνουν ωστόσο ότι λίγο πριν
από τη Χάγη (όταν και θα πρέπει να γίνει η επέκταση των χωρικών μας υδάτων) θα
έχουν ωριμάσει οι συνθήκες και θα έχουν εξομαλυνθεί οι σχέσεις ανάμεσα στις
δύο χώρες.