Kακή εκπαίδευση για ένα αδιέξοδο μέλλον

Από τα δημοτικά σχολεία έως τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, το ελλιπώς
χρηματοδοτούμενο και απαρχαιωμένο εκπαιδευτικό σύστημα που υπάρχει στις
περισσότερες χώρες της Ευρώπης οδηγεί τη νέα γενιά Ευρωπαίων στο μέλλον, το
οποίο είναι αδιέξοδο.

Χωρίς ελπίδα. Υπερβολικά πολλοί Ευρωπαίοι μαθητές οδηγούνται από το σχολείο κατευθείαν στο ταμείο ανεργίας

Στο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της Ευρώπης, το Πανεπιστήμιο της Ρώμης «Λα
Σαπιέντσα», όπου φοιτούν 150.000 παιδιά, τα μαθήματα παραδίδονται σε σκηνές
τσίρκου επειδή δεν υπάρχουν χρήματα για να επισκευαστούν τα καταρρέοντα
αμφιθέατρα. Και ξεχάστε την εποχή που αυτό που θα μονοπωλούσε το ενδιαφέρον
αυτής της ακαδημαϊκής κοινότητας θα ήταν μία πρωτοποριακή έρευνα. Τώρα πια τη
δημοσιότητα και το ενδιαφέρον αυτών που ζουν στους κόλπους της κοινότητας
αυτής απασχολούν μονάχα το νεώτερο σκάνδαλο που αφορά την πώληση βαθμών από
διδάσκοντες σε φοιτητές, με αντάλλαγμα το σεξ.

Ωστόσο, όπως αναφέρεται σε αφιέρωμα του «Νιούζγουικ» για την παιδεία στην
Ευρώπη, τίποτε από τα παραπάνω ανησυχητικά στοιχεία δεν έχει σημασία για την
Ιμακολάτα Κουρίνγκα, η οποία έχει πάρει μεταπτυχιακό στην ψυχολογία και στην
παιδαγωγική. Το μόνο που την ενδιαφέρει είναι πως, παρότι διαθέτει τα τυπικά
προσόντα, αδυνατεί, όπως τόσοι ακόμα συνομήλικοί της, να βρει δουλειά. «Τόσο
λίγοι από μας μπορούμε να βρούμε δουλειά», λέει, «που καλό θα ήταν να μην
είχαμε πάει καθόλου στο πανεπιστήμιο». Στα 27 της χρόνια, η ίδια βγάζει τα
προς το ζην εργαζόμενη ως μπέιμπισιτερ για έξι ευρώ την ώρα.

Αυτά όμως μη νομίσετε πως συμβαίνουν μονάχα στο «Σαπιέντσα». Αντίθετα, είναι
μάλλον ο κανόνας. Στη Σχολή Ρούτλι στο Βερολίνο κάτι περισσότερο από τους
τοίχους καταρρέει. Εγκατεστημένη σε μία από τις φτωχότερες αραβοτουρκικές
γειτονιές της γερμανικής πρωτεύουσας, το 83% των φοιτητών της δεν μιλούν
γερμανικά ως μητρική τους γλώσσα. Σε αυτή τη διαβόητη σχολή – μία απλώς από
τις χιλιάδες εκπαιδευτικές σχολές όπου τα παιδιά χαμηλότερων κοινωνικών τάξεων
στέλνονται ακόμα και από τα 10 τους χρόνια, αλλά καταλήγουν σε αδιέξοδο – οι
μαθητές έχουν ελάχιστες, εάν όχι μηδενικές ελπίδες, να βρουν ποτέ δουλειά ή
κάποιο άλλο εισιτήριο για την ένταξη στον κύριο κορμό της κοινωνίας. Τον
Μάρτιο, ομόφωνα, οι διδάσκοντες στη σχολή συνέταξαν μία έκκληση στις Αρχές,
ζητώντας να διαλυθεί το σχολείο. «Τα έχουμε χάσει», έγραφαν, «τι νόημα έχει να
επικεντρώνεται κανείς σε μαθητές ενός σχολείου όπου δεν έχουν κανένα απολύτως
μέλλον;».

Μηδενικές ελπίδες

Παρότι χωρίζονται μεταξύ τους από ένα χάσμα γεωγραφικό, ταξικό και εθνικό,
τόσο το παράδειγμα του «Σαπιέντσα» όσο και εκείνο της Σχολής Ρούτλι αποτελούν
τα «παράθυρα» σε μία Ευρώπη που διαρκώς αποδεικνύεται κατώτερη των
στοιχειωδέστατων αναγκών της νέας της γενιάς. Την ώρα που ο κόσμος, με μεγάλη
ταχύτητα, μετακινείται από μία οικονομία που βασίζεται στα εργατικά χέρια και
στη βιομηχανία σε μία οικονομία της γνώσης και των νέων ανακαλύψεων, τα
εκπαιδευτικά συστήματα της Ευρώπης μένουν πίσω. Μάλιστα τα εκπαιδευτικά
συστήματα ορισμένων χωρών μοιάζει να διολισθαίνουν σε λειτουργική αχρησία.

Εξάλλου είναι γνωστό πως τα πανεπιστήμια της Ευρώπης, που χαρακτηρίζονται από
έλλειμμα πόρων και πλεόνασμα γραφειοκρατίας, βγάζουν υπερβολικά λίγους
αποφοίτους, με συνήθως ξεπερασμένες γνώσεις και δεξιότητες – κάτι που αποτελεί
φανερή απειλή στην ευμάρεια της Γηραιάς Ηπείρου. Λιγότερο γνωστό είναι το
γεγονός ότι πολλές ευρωπαϊκές χώρες, παρά τα όσα λένε για κοινωνική ισότητα,
αποκλείουν πολίτες τους από την ευκαιρία να μορφωθούν και να ανέλθουν
κοινωνικά.

H ανάγκη να πάψει να νοσεί το εκπαιδευτικό σύστημα της Ευρώπης δεν έχει στόχο
μονάχα να κάνει τους αυριανούς εργαζομένους λίγο πιο ξύπνιους ούτε αφορά
πρωτίστως τη δυνατότητα της Ευρώπης να είναι ανταγωνιστική στην παγκόσμια
αγορά. Αντίθετα, στόχο έχει πάνω απ’ όλα τη διατήρηση του κοινωνικού ιστού της
Ευρώπης. Χωρίς ζωντανές οικονομίες που βασίζονται στη γνώση, ολόκληρο το
οικοδόμημα του σύγχρονου ευρωπαϊκού κράτους πρόνοιας θα διαλυθεί και η Ευρώπη
όπως την ξέρουμε και θέλουμε θα πάψει να υφίσταται.

Πανεπιστήμια β’ διαλογής

EPEYNA του βρετανικού Κέντρου για την ευρωπαϊκή μεταρρύθμιση, που
δημοσιεύεται αυτήν την εβδομάδα, φανερώνει πως «στην εντατική» βρίσκεται η
ανώτατη παιδεία στην Ευρώπη. Όπως επισημαίνουν οι συντάκτες της έρευνας, πολλά
από τα καλύτερα ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια «ξεκάθαρα είναι δευτέρας διαλογής», ενώ
τα πράγματα χειροτερεύουν από το γεγονός ότι πολλά φωτεινά μυαλά πάνε χαμένα
λόγω περιθωριοποίησης και έλλειψης ευκαιριών, παρατηρείται και μαζική έξοδος
ακαδημαϊκών ταλέντων.

Μία άλλη πρόσφατη έρευνα του ΟΟΣΑ διαπίστωσε ότι οι τρίτης γενιάς μετανάστες
στη Γερμανία και ορισμένες άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, σημειώνουν
χειρότερες επιδόσεις στο σχολείο απ’ ό,τι οι μετανάστες δεύτερης γενιάς.