«Ο πόλεμος ποτέ δεν νοιάζεται για κανέναν»

Μιλάει για αγάπη, μοναξιά και θάνατο. Δεν γράφτηκε με σκοπό να διαβαστεί,
μόνο να δώσει διέξοδο σε συναισθήματα. Παρέμεινε για 35 χρόνια σε χέρια
εχθρικά – ενός Αμερικανού στρατιώτη, ο οποίος αποκαλεί σήμερα την 27χρονη
Βιετναμέζα γιατρό, την πρωταγωνίστρια του ημερολογίου που έχει κάνει ρεκόρ
πωλήσεων στο Βιετνάμ, «αδελφή και δάσκαλό του».

H Ντόαν Νγκοκ, 81 χρόνων, μητέρα της Ντανγκ Τούι Τραμ, με μια φωτογραφία της κόρης της, λίγο πριν σκοτωθεί

Το ημερολόγιο της Ντανγκ Τούι Τραμ, από την εποχή του πολέμου στο Βιετνάμ,
αρχίζει και τελειώνει απότομα. Του τόμου ο οποίος διασώθηκε προηγούνταν ακόμα
δύο, που χάθηκαν. Αυτός είναι ο λόγος της απότομης αρχής. Ο λόγος του απότομου
τέλους είναι ο θάνατος. «Ο πόλεμος ποτέ δεν νοιάζεται για κανέναν», γράφει
κάπου.

Τρία χρόνια υπηρέτησε η Τραμ στην κλινική της επαρχίας Κουάνγκ Τρι, στο
Κεντρικό Βιετνάμ. Αποφάσισε να πάει στο μέτωπο για δύο λόγους: για να
πολεμήσει με τον τρόπο της τους Αμερικανούς – τους «αιμοδιψείς δαίμονες» – και
να βρει τον παιδικό της έρωτα, έναν στρατιώτη τον οποίο αποκαλεί μόνο με το
αρχικό του, «M». H ιστορία της αποτυχημένης επανένωσής τους εξαφανίστηκε μαζί
με τους δύο πρώτους τόμους του ημερολογίου. Μόνο μερικές αναφορές απομένουν,
γεμάτες πόνο. «Πού βρίσκεσαι άραγε, M; Είμαστε αλήθεια τόσο μακριά ο ένας από
τον άλλον, αγαπημένε μου;».

Ηρωικός θάνατος

Σελίδα με τη σελίδα, η Τραμ προσπαθεί να καθυποτάξει τη ρομαντική καρδιά μιας
νεαρής γυναίκας στην πειθαρχία μιας στρατιωτίνας, μιας κομμουνίστριας. Είναι
μια μάχη που δεν κερδίζει ποτέ. «Μόλις χθες, ένας βαριά τραυματισμένος
στρατιώτης, 21 χρόνων, φώναξε το όνομά μου ελπίζοντας πως θα μπορούσα να τον
βοηθήσω. Δεν μπορούσα όμως. Τον παρακολουθούσα με δάκρυα στα μάτια να πεθαίνει
μέσα στα άχρηστα χέρια μου».

H Ντανγκ Τούι Τραμ σκοτώθηκε σε ηλικία 27 ετών, στη διάρκεια μιας αμερικανικής
επίθεσης. Πέθανε ηρωικά, προσπαθώντας να σώσει τους ασθενείς που πόνεσε. Ο
Φρεντ Γουάιτχερστ ήταν τότε στρατιωτικός ανακριτής, εθελοντής του αμερικανικού
στρατού. Τα καθήκοντά του περιελάμβαναν και το κοσκίνισμα των κατασχεθέντων
εγγράφων του εχθρού, το κάψιμο όσων κρίνονταν άχρηστα. Θα είχε κάψει και το
ημερολόγιο της Τραμ αν δεν του είχε πει μια φράση ο μεταφραστής του: «Μην το
κάψεις αυτό, Φρεντ, έχει ήδη φωτιά μέσα του». Κάθε βράδυ, ο μεταφραστής
διάβαζε στον Αμερικανό στρατιώτη μικρά αποσπάσματα. «Άνθρωπος προς άνθρωπο,
την ερωτεύτηκα».

Ο πόλεμος τελείωσε, ο Γουάιτχερστ επέστρεψε στις ΗΠΑ, έγινε δικηγόρος,
συνέχισε τη ζωή του. Ώσπου, πέρυσι, αποφάσισε να δωρίσει το ημερολόγιο στα
Αρχεία για το Βιετνάμ του Πανεπιστημίου Τέξας Τεκ. Οι υπεύθυνοι χρειάστηκαν
μόλις μερικές εβδομάδες για να εντοπίσουν στο Ανόι τη μητέρα και τις τρεις
αδελφές τής Τραμ. «Ήταν σαν να βλέπω μπροστά μου την κόρη μου», λέει σήμερα η
81χρονη Ντόαν Νγκοκ Τραμ. «Σαν να κρατώ στα χέρια μου την ψυχή της».

Το όνομά της έγινε θρύλος

TO ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ της Τραμ δημοσιεύτηκε στις βιετναμέζικες εφημερίδες σε
συνέχειες. Οι αναγνώστες έκοβαν και κρατούσαν τα αποσπάσματα σαν θησαυρό. Όταν
κυκλοφόρησε υπό τη μορφή βιβλίου, πούλησε περισσότερα από 300.000 αντίτυπα –
αριθμός ρεκόρ για το Βιετνάμ. Το όνομα της Τραμ έχει γίνει θρύλος. Στην
περιοχή όπου βρισκόταν άλλοτε η κλινική της, ορθώνεται σήμερα ένα νοσοκομείο
και ένα μνημείο προς τιμήν της. Ο τόπος όπου είναι θαμμένη, έξω από το Ανόι,
προσελκύει εκατοντάδες επισκέπτες. «Τη θαυμάζω πολύ», λέει η 38χρονη Βου Τι
Λαν.

Δύο στους τρεις από τα 83 εκατομμύρια κατοίκους του Βιετνάμ γεννήθηκαν μετά το
τέλος του πολέμου, το 1975. Γι’ αυτούς λοιπόν, ο πόλεμος είναι μια παλιά
ιστορία, μια στεγνή, ξερή ιστορία που διδάσκονται στα σχολεία. Το ημερολόγιο
της Τραμ έρχεται να τους θυμίσει πως ήταν άνθρωποι σαν και αυτούς που πέθαναν
για χάρη τους, παγιδευμένοι σε μια στιγμή της Ιστορίας. Δυο μέρες προτού
πεθάνει, η Τραμ εξομολογήθηκε στο ημερολόγιό της πόσο αποζητούσε «το χέρι μιας
μητέρας» να τη φροντίσει. «Σε παρακαλώ, έλα κοντά μου και κράτα μου το χέρι
όταν νιώθω τόσο μόνη», έγραψε. «Αγάπα με και δώσε μου δύναμη να ταξιδέψω όλα
τα δύσκολα κομμάτια του δρόμου εμπρός μου».