Tα μυστικά της Γης κρυμμένα σε ένα γάββρο!

Την πιο βαθιά τρύπα στον ωκεάνιο φλοιό κατάφεραν να διανοίξουν επιστήμονες
και να συλλέξουν δείγματα από το μυστηριώδες ορυκτό που λέγεται γάββρος. Από
το πέτρωμα αυτό, που το συνέλεξαν σε βάθος 1.400 μέτρων, θα μπορέσουν να
καταλάβουν τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται τα διάφορα στρώματα στον
φλοιό της Γης.

Τον περασμένο Νοέμβριο, ο Ντάγκλας Γουίλσον που είναι γεωφυσικός στο
Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, επιβιβάστηκε με μια ομάδα 120 επιστημόνων σε ένα
ωκεανογραφικό σκάφος, και αγκυροβόλησαν 500 μίλια μακριά από την Κόστα Ρίκα.
Δύο μίλια κάτω από τα ύφαλα του πλοίου, βαθιά στον Ειρηνικό Ωκεανό, υπάρχει
μια περιοχή που ακούει στο όχι και τόσο εύηχο όνομα «Τρύπα 1256D».

Οι επιστήμονες σκόπευαν να χρησιμοποιήσουν ένα τρυπάνι με διάμετρο κάτι
περισσότερο από 30 εκατοστά και να κάνουν μια διάτρηση στον πάτο του ωκεάνιου
φλοιού. Εκεί βρίσκεται ένα στρώμα υλικού που μοιάζει με γρανίτη και λέγεται
γάββρος. Το στρώμα αυτό «κρύβεται» περίπου ένα μίλι κάτω από τον πυθμένα του
ωκεανού. Αν κατάφερναν να φθάσουν με το τρυπάνι μέχρι εκεί θα ήταν οι πρώτοι
που θα το έκαναν. Επιπλέον, θα είχαν στα χέρια τους όλες τις απαραίτητες
πληροφορίες για το πώς σχηματίστηκε ο φλοιός του ωκεανού.

Βλέπετε μέχρι τώρα, οι επιστήμονες που ασχολούνται με την γεωλογία της
θάλασσας, δεν ξέρουν ακριβώς το πώς δημιουργήθηκε ο φλοιός του ωκεανού. Κι
αυτό επειδή τα πετρώματα που έχουν συλλέξει από μεγάλα βάθη, προέρχονται από
διάφορα σημεία του πλανήτη και αυτό τους δυσκολεύει να κατανοήσουν ολόκληρη τη
διαδικασία σχηματισμού του. Αυτή τη φορά θα ήταν σε θέση να λάβουν τα αναγκαία
δείγματα απο ένα μόνο σημείο, οπότε και να κατανοήσουν επακριβώς τα στάδια της
δημιουργίας του. Ο στόχος λοιπόν, ήταν το ορυκτό γάβρος.

Ο Ντάγκλας Γουίλσον είχε υπολογίσει ότι ο ωκεάνιος φλοιός γύρω από την «Τρύπα
1256D», σχηματίστηκε πριν από περίπου 15 εκατομμύρια χρόνια. Τεράστιες
ποσότητες λάβας ξεπήδησαν από τα ηφαίστεια του Ανατολικού Ειρηνικού Ωκεανού,
και διασκορπίστηκαν στον πυθμένα. Εκεί άρχισαν να στερεοποιούνται και να
δημιουργούν έναν καινούργιο φλοιό με ρυθμό περίπου 25 εκατοστών τον χρόνο,
δηλαδή πιο γρήγορα απ’ ό,τι συμβαίνει σε οποιοδήποτε άλλο σημείο της Γης
σήμερα. Έχοντας αυτό κατά νου, η ομάδα των 120 επιστημόνων, που σχεδίαζε για
10 χρόνια τη συγκεκριμένη αποστολή, ήταν σίγουρη πως η «Τρύπα 1256D» ήταν το
καλύτερο σημείο για να εξορυχθεί ο μυστηριώδης γάββρος.

Για να χαρτογραφήσουν τον φλοιό της Γης, οι γεωλόγοι χρησιμοποιούν υπερηχητικά
κύματα τα οποία ανακλώνται ανάμεσα στα στρώματα των διαφόρων πετρωμάτων και
έτσι αντιλαμβάνονται το πού σταματά ένα υλικό στα βάθη της Γης και πού αρχίζει
κάποιο άλλο. Με βάση προηγούμενες μετρήσεις που είχαν κάνει στο σημείο,
υπολόγισαν ότι έπρεπε να σκάψουν γύρω στα 1.397 μέτρα κάτω από τον πυθμένα της
θάλασσας, για να εντοπίσουν το ορυκτό γάββρος. Το βάθος αυτό δεν είναι μεγάλο,
αν συγκριθεί μάλιστα με εκείνο που διανοίγουν τα γεωτρύπανα για να βρουν
πετρέλαιο. Εδώ όμως έπρεπε να σκάψουν μέσα σε πετρώματα και όχι σε αμμώδες
έδαφος.

Αγωνία. Τον περασμένο Δεκέμβριο η γεώτρηση ξεκίνησε αλλά μέχρι να
φθάσει σε βάθος 1.372 μέτρων, κανένα ίχνος του συγκεκριμένου ορυκτού δεν είχε
ανασυρθεί πάνω στο σκάφος από τους ειδικούς πυρηνοσυλλέκτες. Αντιθέτως
μάλιστα, η αιχμή του τρυπανιού έσπασε από τη μεγάλη πίεση και η αγωνία των
επιστημόνων έφθασε στο κατακόρυφο. Απέμεναν μόνο δύο εβδομάδες μέχρι να
ολοκληρωθεί η αποστολή και κάθε μέρα που περνούσε στοίχιζε 60.000 δολάρια.
Όλοι πίστευαν ότι στο χρονικό διάστημα που υπολειπόταν, δεν θα τα κατάφερναν
να πραγματοποιήσουν τον στόχο τους.

Δικαίωση. Στις 12 Δεκεμβρίου, μία εβδομάδα πριν τελειώσουν όλα, ο
δειγματοσυλλέκτης που τραβήχτηκε πάνω στο σκάφος είχε ξετρυπώσει ένα
γκριζογάλανο πέτρωμα πάνω στο οποίο διακρινόταν μια μικρή άσπρη λωρίδα. Αυτό
κίνησε την περιέργεια των επιστημόνων. Το επόμενο πρωί ένα ακόμη δείγμα που
συλλέχθηκε από τον ωκεάνιο φλοιό είχε ασυνήθιστο μαύρο χρώμα όμως και σε αυτήν
την περίπτωση υπήρχε η λευκή λωρίδα. Ώσπου το ίδιο απόγευμα, σε βάθος 1.407
μέτρων, 10 δηλαδή μέτρα βαθύτερα απ’ ό,τι είχε προβλεφθεί, το τρυπάνι του
σκάφους έφθασε τον στόχο του. Τρύπησε τον γάββρο.

Ο φλοιός ήταν μόνο η αρχή

Το ωκεανογραφικό πλοίο που ήταν εφοδιασμένο με ειδικό τρυπάνι για να διανοίξει τον φλοιό του Ειρηνικού Ωκεανού – Ο Γεωλόγος Ντάγκλας Γουίλσον εξετάζει πάνω στο πλοίο τα πετρώματα που συλλέχθηκαν από τον ωκεάνιο φλοιό

«Είναι εξαιρετικά σημαντική η ανακάλυψη του ορυκτού γάββρος, σε βάθος 1,4
χιλιομέτρων στον φλοιό της Γης», τόνισε προς την εφημερίδα «The New York
Times» ο Μάικλ Πάρντι, ο οποίος είναι διευθυντής στο Παρατηρητήριο της Γης
«Lamont-Doherty» του Πανεπιστημίου Κολούμπια. Και πρόσθεσε: «Όσο όμως μας
βοηθά να κατανοήσουμε το τι κρύβεται στο εσωτερικό της Γης άλλο τόσο μας
φανερώνει το πόσο λίγα πράγματα γνωρίζουμε για τον πλανήτη μας. Και να
φανταστεί κανείς ότι χρειάστηκε να σκάψουμε μόνο 1.400 μέτρα». Τον περασμένο
Απρίλιο, ο Γουίλσον δημοσίευσε τα αποτελέσματα της εξερευνητικής αποστολής
στον δικτυακό κόμβο της επιστημονικής επιθεώρησης «Science», επισημαίνοντας
ότι τα οφέλη είναι διπλά. «Όχι μόνο επειδή μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα
το πώς σχηματίστηκε ο ωκεάνιος φλοιός, αλλά και γιατί αποκομίσαμε εμπειρία για
τον τρόπο που πρέπει να είναι φτιαγμένα τα εργαλεία στην περίπτωση που θέλουμε
να φθάσουμε σε τόσο μεγάλα βάθη».

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου