Δρόμοι

Μια κριτική…

… φωνή, η φωνή του Ουγκούρ Τζιβελέκ, προειδοποιούσε πριν από μερικούς μήνες
μέσα από τις σελίδες της εφημερίδας «Ραντικάλ» για τις κοινωνικές ανισότητες
στην Τουρκία: «Αν συνεχιστεί αυτή η τάση, μαζί με τη φτώχεια θα αυξηθεί και η αστάθεια».

Όσο η τουρκική…

… οικονομία μεγεθύνεται, άλλο τόσο αυξάνεται η φτώχεια. Σύμφωνα με στοιχεία
του Κρατικού Ινστιτούτου Στατιστικής, το 2003 ο αριθμός των Τούρκων που ζούσαν
κάτω από το όριο της φτώχειας ξεπερνούσε τα 20 εκατομμύρια – δηλαδή το 29% του
πληθυσμού, περισσότεροι και από το 2001, όταν η χώρα έζησε τη χειρότερη
οικονομική κρίση στην ιστορία της. H φτώχεια σε αυτή χώρα που φιλοδοξεί να
ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξάνεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς. Στον
αγροτικό τομέα, εδώ και μία δεκαετία τηρείται απαρέγκλιτα ένα νεοφιλελεύθερο
πρόγραμμα κατάργησης των ενισχύσεων και των συνεταιρισμών, με ιδιωτικοποιήσεις
μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων όπως η Tekel, βιομηχανιών ζάχαρης κ.λπ. Από το
1999, ύστερα από τρεις διαδοχικές συμφωνίες για δανεισμό από το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο, αυτές οι πολιτικές έχουν ενταθεί. Έτσι, οι αγρότες
εγκαταλείπουν μαζικά την ύπαιθρο για τα αστικά κέντρα. Μολονότι ο αριθμός τους
έχει μειωθεί σημαντικά, σε ποσοστό 39,9% ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας.
Στον βιομηχανικό τομέα, το 21,3% των εργαζομένων ζει κάτω από το όριο της
φτώχειας. Στον τομέα των υπηρεσιών, το 16,8% (μόνο εδώ υπήρξε μείωση). Οι πιο
ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες είναι αυτές που πλήττονται σκληρότερα από τη
φτώχεια στην Τουρκία. Ο αριθμός των φτωχών παιδιών κάτω των 15 ετών αυξήθηκε
κατά 8,3%. Το 37% των παιδιών όλης της χώρας ζει κάτω από το όριο της φτώχειας
(τα παιδιά αποτελούν το 28% του συνολικού πληθυσμού).

H Τουρκία…

… των αριθμών δεν έχει καμία σχέση με την Τουρκία που παρουσιάζει ο
πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν. H εικόνα που δίνει αυτός είναι αισιόδοξη, επειδή
βασίζεται μόνο στους ρυθμούς μεγέθυνσης της οικονομίας. Φυσικά, δεν θέτει
καθόλου το ζήτημα ποιος ωφελείται από αυτή τη μεγέθυνση. Ούτε δείχνει την
πόλωση που προκαλεί η άνιση διανομή του πλούτου (άλλωστε αυτό δεν αποτελεί
προϋπόθεση για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση).

Οι φίλοι…

… της Τουρκίας, ακόμη και οι πιο πιστοί, σήμερα ανησυχούν. Φοβούνται μήπως η
Τουρκία ακολουθεί στραβό δρόμο. Φοβούνται μήπως η κυβέρνησή της την
απομακρύνει από την Ευρώπη, καθώς το «βαθύ κράτος» συγκρούεται πάλι με το
Ισλάμ. Η ευρωπαϊκή υπόσχεση είχε φέρει πέρυσι μεγάλη άνθηση στις επενδύσεις
στην Τουρκία. Ένα κόμμα με ισλαμικές ρίζες έδειχνε για πρώτη φορά ότι η
μουσουλμανική ευσέβεια μπορούσε να είναι συμβατή με τη δυτική δημοκρατία. Η
προοπτική της ευρωπαϊκής ένταξης τροφοδοτούσε ένα κύμα μεταρρυθμίσεων στις
ατομικές ελευθερίες και την ελευθερία έκφρασης. Όμως ο Τζιβελέκ ήξερε τι
έλεγε: λείπει το κοινωνικό περιεχόμενο που θα μπορούσε να στηρίξει αυτές τις
ελευθερίες.