Ο «τουρκικός πονοκέφαλος» της Nτόρας

H κ. Καραχασάν θα μπορούσε να ήταν απλώς μια μάλλον αιρετική επιλογή του
ΠΑΣΟΚ για την Υπερνομαρχία Καβάλας – Δράμας – Ξάνθης. Και το «Ποσειδών», ένα
ακόμη γερμανικό πλοίο που κάνει σεισμικές έρευνες στη Μεσόγειο – μια ούτως ή
άλλως σεισμογενή περιοχή. Και η τελωνειακή ένωση μια γραφειοκρατική διαδικασία
της Ευρώπης, που απλώς απαιτεί χρόνο για να επεκταθεί και μεταξύ Τουρκίας και
Κύπρου. Ναι, σε έναν άλλο κόσμο. Διότι το τελευταίο δεκαήμερο όλα αυτά τα
ζητήματα έδειξαν με τρόπο περίτρανο πόσο εύθραυστες είναι οι ελληνοτουρκικές
σχέσεις και πως μια σπίθα αρκεί για να πυροδοτήσει εκρήξεις εντός και εκτός
Ελλάδας.

Καραμανλής – Ερντογάν και στο βάθος… Ντόρα Μπακογιάννη. Στο υπουργείο Εξωτερικών ανησυχούν για την κλιμάκωση της έντασης από τουρκικής πλευράς

Τρεις μήνες μετά τη γεμάτη χαμόγελα άφιξή της στο νεοκλασικό της Βασιλίσσης
Σοφίας 5, η Ντόρα Μπακογιάννη δεν είναι πλέον η ευτυχέστερη των υπουργών.
Κύρια αιτία είναι ο λεγόμενος «τουρκικός πονοκέφαλος», όπως αποκαλείται
κωδικοποιημένα στο υπουργείο Εξωτερικών. Ένας πονοκέφαλος που προσδιορίζεται
από τη συγκυρία, από τα συμβαίνοντα στο εσωτερικό της Τουρκίας, από
κληρονομημένα λάθη από τον προκατοχό της, αλλά και από… περίεργα παιχνίδια
στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος.

H κρίση που θα χρειασθεί άμεση αντιμετώπιση είναι αυτή που αφορά το πλοίο
«Ποσειδών»: μια κλασική περίπτωση που υπογραμμίζει πόσο εύκολο είναι να
εκτραχυνθούν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις στο Αιγαίο. Ένα γερμανικό πλοίο
διενεργεί σεισμικές έρευνες, έχοντας λάβει άδεια από την Ελλάδα, και η Τουρκία
απειλεί πως θα κάνει κι αυτή έρευνες όπου θέλει χωρίς να πάρει άδεια από
κανέναν!

Ασφαλώς όλα αυτά δεν θα είχαν συμβεί εάν οι διερευνητικές επαφές για την
υφαλοκρηπίδα – ο 34ος γύρος των οποίων πραγματοποιήθηκε προχθές στην Αθήνα –
είχαν καταλήξει κάπου. Κι αν τα προβλήματα του Αιγαίου είχαν πάρει κάποιον
δρόμο προς επίλυση. Όμως, η κυβέρνηση Καραμανλή και η προηγούμενη ηγεσία του
υπουργείου Εξωτερικών επέλεξε να «παγώσει» αυτήν τη διαδικασία. Και τώρα,
φυσικά, η συγκυρία δεν προσφέρεται για συναινετικές λύσεις: η Άγκυρα
αισθάνεται αποθαρρυμένη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει στραφεί για άλλη μια
φορά σε εθνικιστικούς τόνους, οι στρατηγοί έχουν πάρει το πάνω χέρι, οι
προκλήσεις στο Αιγαίο είναι καθημερινό φαινόμενο και η ελληνοτουρκική φιλία
δεν είναι χαρτί που «πουλάει».

Τα ευρωτουρκικά. H εσωτερική πραγματικότητα της Τουρκίας είναι εν
πολλοίς υπεύθυνη και για το έτερο στοιχείο του «τουρκικού πονοκεφάλου» τής κ.
Μπακογιάννη – τις ευρωτουρκικές σχέσεις. Ο Ταγίπ Ερντογάν έχει ξεκαθαρίσει και
στους πλέον αφελείς πως δεν προτίθεται να εφαρμόσει την τελωνειακή σύνδεση με
την Κυπριακή Δημοκρατία, όπως έχει υποχρέωση, εάν δεν λυθεί το Κυπριακό ή δεν
αρθεί η απομόνωση των Τουρκοκυπρίων. Σε όποιον δεν έχει διάθεση να τον
ακούσει, ψιθυρίζει πως μέχρι τις εκλογές του 2007 γενικώς δεν προτίθεται να
κάνει το καλό παιδί στην Ευρώπη.

Όλα αυτά, φυσικά, θα αρχίσουν να συζητούνται άμεσα – το επόμενο εξάμηνο – στην
Ένωση, ενώ στη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου θα ληφθούν οι αποφάσεις για την
Τουρκία. Κι εκεί θα υπάρξουν τουλάχιστον δύο απόψεις. Των Άγγλων – και των
Αμερικανών, από το παρασκήνιο – που θα υποστηρίξουν ότι η Τουρκία πρέπει να
προχωρήσει ασχέτως επιδόσεων. Και των Γάλλων, Γερμανών και Αυστριακών, που θα
επαναδιατυπώσουν τις αντιρρήσεις τους για την πλήρη ένταξη της Τουρκίας.

H ελληνική στάση. Το μέγα ερώτημα – και ο μεγάλος πονοκέφαλος – είναι
τι θα πράξει η Ελλάδα. Το προηγούμενο του Ελσίνκι δείχνει τον δρόμο μιας
σκληρής διαπραγμάτευσης, τέτοιας που να μην επιτρέψει στην Τουρκία να φύγει
από το τραπέζι χωρίς να δώσει τίποτα, αλλά και χωρίς να εξοβελιστεί από την
ευρωπαϊκή τροχιά καθιστώντας την έναν ακόμη πιο επικίνδυνο γείτονα. Όμως,
πολλοί είναι οι διπλωμάτες που αμφιβάλλουν κατά πόσον το δίδυμο Καραμανλή –
Ντόρας μπορεί να παίξει το σκληρό πόκερ που έπαιξε ο Κώστας Σημίτης, με τη
βοήθεια του Γιώργου Παπανδρέου, το 1999. «Τι θα γίνει εάν ο Τζορτζ Μπους πάρει
τηλέφωνο απειλώντας;», λένε χαρακτηριστικά.

Στο υπουργείο Εξωτερικών εκφράζουν και άλλου τύπου απορίες. Για παράδειγμα,
πώς γίνεται μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες το θέμα της μουσουλμανικής
μειονότητας να έχει αναχθεί σε μείζον ζήτημα της εσωτερικής πολιτικής σκηνής,
με τις εθνικιστικές κορώνες να κυριαρχούν και τον τόνο να δίνουν οι ερωτώντες
περί της ελληνικότητος της κ. Καραχασάν ή του κ. Ιλχάν; Μήπως – λένε – όλο
αυτό είναι ένα έξυπνα στημένο παιχνίδι από συγκεκριμένους παράγοντες του
κυβερνώντος κόμματος, που στοχεύουν απλώς στο να «κοντύνουν» την υπουργό
Εξωτερικών εν όψει μελλοντικών εξελίξεων; Και πώς γίνεται το Μαξίμου να μην
ανησυχεί καθόλου για αυτό το φαινόμενο;