H «Πιλάρ» θα λύσει ξανά κάβους

Με τα σημάδια του χρόνου και της υγρασίας έντονα πάνω της, η «Πιλάρ» είναι
φανερό πως έχει ανάγκη από φροντίδα – όπως, άλλωστε, ό,τι βρίσκεται στην παλιά
έπαυλη του Χέμινγουεϊ. Όμως, το αγαπημένο σκάφος του συγγραφέα δεν θ’ αργήσει
να ξανοιχτεί πάλι στις θάλασσες.

H «Πιλάρ». Από αυτό το σκάφος εμπνεύστηκε ο Χέμινγουεϊ το αριστούργημά του «Ο γέρος και η θάλασσα»

Πριν από έναν χρόνο, το ίδρυμα που διαχειρίζεται την κληρονομιά του συγγραφέα
κατάφερε να εντάξει την έπαυλη, τη «Φίνγκα Βίγια», στον κατάλογο με τα
αμερικανικά ιστορικά μνημεία που κινδυνεύουν με εξαφάνιση. Είναι η πρώτη φορά
που η Αμερική κάνει κάτι τέτοιο για ένα κτίριο, το οποίο δεν βρίσκεται στην
αμερικανική επικράτεια. Το ίδρυμα είχε επίσης αρχίσει να μαζεύει τους
απαραίτητους πόρους για την αρχειοθέτηση του υλικού που βρίσκεται στην έπαυλη,
καθώς και για την ανακαίνισή της. Όμως, ύστερα από την τελευταία κόντρα του
προέδρου Μπους με τον Φιντέλ Κάστρο, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών
απαγόρευσε στο Ίδρυμα Χέμινγουεϊ της Βοστώνης να στείλει τα χρήματα στην
Κούβα.

«Φίνγκα Βίγια». Ήταν μια θαυμάσια ευκαιρία για τον Κάστρο να δείξει σε
όλον τον κόσμο πως, αφού δεν κάνουν οι Αμερικανοί αυτό που πρέπει για έναν από
τους διασημότερους πνευματικούς ανθρώπους τους, θα το κάνει αυτός. Έτσι, τις
προάλλες, η κουβανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα διαθέσει 500.000 ευρώ για
την ανακαίνιση της «Πιλάρ» και των άλλων θησαυρών τής «Φίνγκα Βίγια», που
βρίσκεται στα περίχωρα της Αβάνας. Στην έπαυλη υπάρχουν περισσότερα από 22.000
αντικείμενα που ανήκαν στον συγγραφέα, μεταξύ των οποίων περισσότερα από 9.000
βιβλία και περιοδικά, χίλιοι δίσκοι σε βινύλιο και πάρα πολλές επιστολές με
παραλήπτη τον Χέμινγουεϊ, κάποιες από αυτές γραμμένες από τον Σκοτ Φιτζέραλντ,
τη Μάρλεν Ντίτριχ και την Ίνγκριντ Μπέργκμαν.

H έπαυλη αποκτήθηκε από τον Χέμινγουεϊ το 1939, από τα έσοδα του βιβλίου του
«Για ποιον χτυπά η καμπάνα» – του μυθιστορήματος που έγραψε για τον ισπανικό
εμφύλιο πόλεμο – και μετά τον θάνατό του δωρίθηκε από την τελευταία σύζυγό του
στο κουβανικό κράτος. Υπήρξε για 20 χρόνια το καταφύγιό του, ο τόπος όπου
καλούσε τους φίλους του από το Χόλιγουντ και όπου έγραψε τα τελευταία έργα
του.

H ανακαίνιση θα αρχίσει από το σκάφος του. «H “Πιλάρ” είναι σε καλή κατάσταση
και δεν θ’ αργήσει να ξαναβρεθεί στη θάλασσα», λέει η Άντα Ρόζα Αλφόνσο, η
αρμόδια που έχει ορίσει η κουβανική κυβέρνηση. Ο Χέμινγουεϊ αγαπούσε το σκάφος
του όσο κι εκείνη την έπαυλη. H “Πιλάρ” ήταν η αχώριστη σύντροφός του, όποτε
έβγαινε για να ψαρέψει ξιφία και μπαρακούντα στα νερά της Καραϊβικής. Από αυτό
το σκάφος εμπνεύστηκε το αριστούργημά του «Ο γέρος και η θάλασσα» και σε αυτό
δέθηκε με παντοτινή φιλία με τον Γκρεγκόριο Φουέντες, Κουβανό ναυτικό που
πέθανε πριν από τρία χρόνια στο Κοχιμάρ, σε ηλικία 104 ετών.

Ο Χέμινγουεϊ, η γυναίκα του και το πλήρωμα της «Πιλάρ» μόλις έχουν επιστρέψει από ψάρεμα στα νερά της Καραϊβικής

Στη φουρτούνα. Οι δυο τους γνωρίστηκαν τυχαία, καταμεσής της θάλασσας,
μια μέρα με φουρτούνα. Ο Χέμινγουεϊ είχε ξεμείνει από καύσιμα και ο Κουβανός
τον έδεσε και τον τράβηξε σε ένα από τα νησάκια της Φλόριντας. Μερικές μέρες
αργότερα, ο Χέμινγουεϊ πρότεινε στον Γκρεγκόριο να ανεβεί στην «Πιλάρ» και να
πάνε μαζί για ψάρεμα. «Του έκανα τον μάγειρα, τον σκίπερ, τον καπετάνιο, αλλά
πάνω απ’ όλα ήμουν φίλος του», διηγιόταν μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής
του, ο Γκρεγκόριο στους Κουβανούς, οι οποίοι διψούσαν να μάθουν για τις
περιπέτειες του Αμερικανού συγγραφέα – στις οποίες έδωσε ο ίδιος τέλος μια
μέρα, βάζοντας την κάννη του κυνηγετικού τουφεκιού του στο κεφάλι του.

Ο Γκρεγκόριο έλεγε και ξανάλεγε πως εκείνος ήταν ο εμπνευστής του συγγραφέα
στο τελευταίο αριστούργημά του. Μια μέρα, διηγιόταν ο Γκρεγκόριο, αυτός και ο
Χέμινγουεϊ συνάντησαν μια μικρή βάρκα, πάνω στην οποία βρίσκονταν ένας γέρος
με ένα παιδί. Ο Χέμινγουεϊ θέλησε να τους πλησιάσει για να δει μήπως
χρειάζονταν τίποτα κι είπε στον Γκρεγκόριο να ετοιμάσει ένα δέμα με κάτι
φαγώσιμα. Μα όταν ο Χέμινγουεϊ πήγε να το δώσει στον γέρο, εκείνος εξοργίστηκε
και του φώναξε: «Άντε στο διάολο, σκατοαμερικάνε!».

Ο «Γέρος». Ο Χέμινγουεϊ έμεινε συγκλονισμένος από το επεισόδιο. Μερικές
μέρες αργότερα είπε στον Γκρεγκόριο πως είχε κάτσει κι είχε γράψει ένα σχετικό
διήγημα. «Τι τίτλο να του βάλω;» τον ρώτησε. «Ο “Γέρος”, από τον γέρο που
συναντήσαμε στη θάλασσα», του αποκρίθηκε εκείνος. Ο Γκρεγκόριο έλεγε πως, από
τότε που του είπαν πως είχε καρκίνο, ο Χέμινγουεϊ έγινε άλλος άνθρωπος. «Δεν
μπορούσε να το αντέξει, γι’ αυτό αυτοκτόνησε».

Στη διαθήκη του άφησε το σκάφος του στον πιστό του Γκρεγκόριο, μα εκείνος δεν
βρήκε ποτέ το κουράγιο να ξαναβγεί μόνος του με την «Πιλάρ» στη θάλασσα.

H έμπνευση

Οι περιπέτειές του στις θάλασσες με την «Πιλάρ» ενέπνευσαν τον Χέμινγουεϊ να
γράψει το βιβλίο «Ο γέρος και η θάλασσα», που αργότερα γυρίστηκε και ταινία με
πρωταγωνιστή τον Σπένσερ Τρέισι.

H «Πιλάρ»

* Όνομα: Ο συγγραφέας τη βάφτισε με το χαϊδευτικό που φώναζε τη
δεύτερη γυναίκα του Πολίν.

* Μήκος: 12 μέτρα.

* Κόστος: Την είχε αγοράσει 7.500 δολάρια.

Στον πόλεμο

Για ένα διάστημα στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Χέμινγουεϊ είχε μετατρέψει
το σκάφος του σε πολεμικό πλοίο. Εξοπλίζοντάς το με μυδράλιο και μπαζούκας,
ήθελε να ελέγχει τα ανοιχτά της Κούβας για τυχόν γερμανικά υποβρύχια.