Tο μεγάλο παζάρι για την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος

«Χωρίς γενναίες αυξήσεις στα τιμολόγια πώλησης του ηλεκτρικού ρεύματος
εμείς δεν επενδύουμε ούτε ένα ευρώ». Αυτή είναι η «τελευταία λέξη» που είπαν
οι ιδιώτες μνηστήρες της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε συνάντηση
που είχαν, πριν από περίπου ενάμιση μήνα, με τον καθ’ ύλην αρμόδιο υπουργό
Ανάπτυξης. Μάλιστα, όταν ρωτήθηκαν αν είναι ικανοποιημένοι από τις εγγυήσεις
που τους προσφέρονται, κανένας δεν απάντησε θετικά.

Την ίδια αρνητική στάση κράτησαν και οι εκπρόσωποι των πιστωτριών τραπεζών
που ήταν παρόντες στη σύσκεψη, υποστηρίζοντας ότι η «επιδότηση» του 70% της
επένδυσης (άνω των 200 εκατ. ευρώ για μία μονάδα των 400 MW) δεν παρέχει
επαρκείς εγγυήσεις για τη βιωσιμότητα των ιδιωτικών μονάδων. Τράπεζες και
ιδιώτες δεν χάνουν ευκαιρία να επισημαίνουν την αρνητική εμπειρία των ΕΛ.ΠΕ.,
οι «περιπέτειες» των οποίων συνεχίζονται αφού ακόμη μία φορά τις τελευταίες
εβδομάδες η μονάδα τους στη Θεσσαλονίκη δεν μπορούσε να πωλήσει ρεύμα, λόγω
της χαμηλής τιμής που προσέφερε στο Σύστημα η ΔΕΗ.

Ιδιώτες επενδυτές και τραπεζικά στελέχη στέλνουν «τελεσίγραφο» στην κυβέρνηση
πιέζοντας για γενναίες αυξήσεις στις τιμές χονδρικής πώλησης του ηλεκτρικού
ρεύματος από τις ιδιωτικές μονάδες προς τον Διαχειριστή Ελληνικού Συστήματος
Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΣΜΗΕ), προκειμένου να επενδύσουν στην
παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Υποστηρίζουν ότι μόνο αν οι τιμές του
ηλεκτρικού ρεύματος φτάσουν σε ευρωπαϊκά επίπεδα και αυξηθούν σε πρώτη φάση
τουλάχιστον κατά 20%, θα ενεργοποιήσουν τα επενδυτικά τους σχέδια. Βέβαια,
αυτό δεν αποκλείει τη συμμετοχή στους διαγωνισμούς κάποιων μεγάλων ομίλων που
διαθέτουν υψηλή ρευστότητα, καθώς θεωρούν δεδομένο ότι την επόμενη πενταετία
τα ελληνικά τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος θα προσεγγίσουν τον μέσο ευρωπαϊκό
όρο.

Πιέζει και η ΔΕΗ

Ακόμη και η ΔΕΗ, που σε αντίθεση με τούς ιδιώτες παράγει ρεύμα με φθηνό
καύσιμο (λιγνίτη), πιέζει συνεχώς για μεγαλύτερες αυξήσεις, δηλώνοντας ανοιχτά
και σε κάθε ευκαιρία ότι με τις σημερινές πενιχρές (όπως τις χαρακτηρίζει)
αυξήσεις, τα κέρδη της θα συρρικνώνονται συνέχεια. Γι’ αυτό, τελευταία
«ανακάλυψε» τη σύνδεση του τιμολογίου της με το λεγόμενο πετρελαιόσημο, που
σημαίνει αυτόματες αυξήσεις ανάλογα με την πορεία τιμών του μαύρου χρυσού.
Στην κυβέρνηση, όμως, προκαλούν ρίγη φόβου οι πιέσεις που δέχονται, τόσο από
τη ΔΕΗ όσο και από τους επίδοξους μνηστήρες της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας,
Έλληνες και ξένους.

Όχι… τώρα

Στο σκληρό παζάρι που βρίσκεται σε εξέλιξη μεταξύ των υποψήφιων μνηστήρων της
αγοράς ενέργειας και της κυβέρνησης, η τελευταία τούς έχει διαμηνύσει ότι σε
αυτή τη φάση δεν είναι διατεθειμένη να ικανοποιήσει τα αιτήματα για υψηλές
αυξήσεις στα τιμολόγια, χωρίς όμως να αποκλείει να γίνει κάτι τέτοιο στο
μέλλον. H συγκυρία, υποστηρίζουν στο υπουργείο Ανάπτυξης, δεν αφήνει πολλά
περιθώρια για αυξήσεις στα επίπεδα που θέλουν η ΔΕΗ και οι εν δυνάμει
ανταγωνιστές της (τουλάχιστον 8% για φέτος). Πληθωρισμός, ακρίβεια, πετρέλαιο,
οι δημοτικές εκλογές το φθινόπωρο, αλλά και οι κοινοβουλευτικές εκλογές στο…
βάθος, δεν επιτρέπουν στην κυβέρνηση να ενδώσει στις πιέσεις που δέχεται ένθεν
και ένθεν, αφού σε κάθε περίπτωση μια γενναία αύξηση των τιμολογίων ρεύματος
θα προκαλούσε πρόσθετο πολιτικό κόστος.

Από αναβολή σε αναβολή

Την ίδια στιγμή, το πρώτο «πείραμα» παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ιδιώτη
σκοντάφτει. Στελέχη ομίλων που έχουν στα χέρια τους άδειες για μονάδες
παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, αναφέρουν ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τις
τεράστιες δυσκολίες που αντιμετωπίζει η μονάδα των ΕΛ.ΠΕ. στη Θεσσαλονίκη να
πωλήσει στον ΔΕΣΜΗΕ το ρεύμα που παράγει. Σε αυτό το αρνητικό περιβάλλον για
ιδιωτικές επενδύσεις στον χώρο της ενέργειας, η προκήρυξη του διαγωνισμού για
τις πρώτες ιδιωτικές μονάδες παραγωγής ρεύματος πηγαίνει από αναβολή σε
αναβολή. Αρχικά είχε αναγγελθεί ότι ο πρώτος από τους δύο διαγωνισμούς θα
προκηρυχθεί εντός του Φεβρουαρίου. Στη συνέχεια πήρε αναβολή για τον Μάρτιο,
και τώρα οι τελευταίες πληροφορίες λένε ότι θα βγει στον αέρα τις επόμενες
εβδομάδες. Είναι και αυτές οι αναβολές δείγμα των έντονων παρασκηνιακών
διαβουλεύσεων που γίνονται προκειμένου να συγκερασθούν τα συμφέροντα όλων των
πλευρών (τραπεζών και υποψήφιων επενδυτών).

Σε τεντωμένο σχοινί

Οι συνεχείς αναβολές προκαλούν σοβαρά ερωτήματα και για την ενεργειακή
θωράκιση της χώρας τα αμέσως επόμενα χρόνια. Με ετήσια αύξηση της κατανάλωσης
5%, το σύστημα ηλεκτροδότησης της Ελλάδας χρειάζεται να ενισχύεται με μία νέα
μονάδα 400 μεγαβάτ ετησίως, τα αμέσως επόμενα χρόνια. H ΔΕΗ έχει δεμένα τα
χέρια και δεν μπορεί – λόγω απελευθέρωσης – να προβεί στη δημιουργία νέων
μονάδων, το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού τεσσάρων παλαιών μονάδων έχει βαλτώσει
και οι εν δυνάμει ιδιώτες παραγωγοί έχουν παγώσει τα επενδυτικά τους σχέδια.

Τα προβλήματα θα ενταθούν, όταν η Βουλγαρία θα αναγκαστεί, όπου να ‘ναι, να
στερηθεί την πυρηνική της μονάδα παραγωγής ηλεκτρισμού, διακόπτοντας
αναγκαστικά τις εξαγωγές ρεύματος που πραγματοποιεί στην Ελλάδα, οι οποίες –
με το ρεύμα που έρχεται από την Ιταλία – είναι σωτήριες για το σύστημα
ηλεκτροδότησης της χώρας τις ώρες αιχμής την καλοκαιρινή περίοδο.

H «ηλεκτρική περιπέτεια» των ΕΛΠΕ

H μονάδα παραγωγής ρεύματος των ΕΛ.ΠΕ. στη Θεσσαλονίκη που βρίσκεται δίπλα στα
διυλιστήρια του ομίλου, είναι από τις πλέον σύγχρονες σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Ωστόσο, αυτό φαίνεται ότι δεν φτάνει για να μπορεί να πωλεί χωρίς προβλήματα
στον ΔΕΣΜΗΕ το ρεύμα που παράγει.

Σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στα ΕΛ.ΠΕ., τις προηγούμενες δύο εβδομάδες η
θυγατρική του ομίλου, η Ενεργειακή Θεσσαλονίκης (ΕΝΘΕΣ), δεν μπορούσε με
κανέναν τρόπο να μπει στο Σύστημα για να πωλήσει ρεύμα, λόγω της χαμηλής
οριακής τιμής που προσέφερε η ΔΕΗ χάρη στον «φθηνό» λιγνίτη. Δεν είναι η πρώτη
φορά που η μονάδα των ΕΛ.ΠΕ. αδυνατεί να πωλήσει ρεύμα, κυρίως λόγω του υψηλού
κόστους καυσίμου που χρησιμοποιεί, δηλαδή του φυσικού αερίου. Από την έναρξη
της λειτουργίας της, τον περασμένο Ιανουάριο, ήταν υποχρεωμένη να δίνει άνιση
μάχη με τη ΔΕΗ και προκειμένου να μην οδηγηθεί σε αδιέξοδο η επένδυση και να
χαθεί έτσι ο μοναδικός ιδιώτης επενδυτής (ο οποίος δίνει «στίγμα»
απελευθέρωσης της ελληνικής αγοράς ηλεκτρισμού στην E.E.), παρενέβησαν
διαιτητικά το υπουργείο Ανάπτυξης και η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας.

Ακόμη και οι προσπάθειες του ομίλου να εξαγάγει το ρεύμα που παράγει,
σκοντάφτουν τόσο στη χωρητικότητα του καλωδίου που συνδέει τα δίκτυα
ηλεκτρισμού Ελλάδας και Ιταλίας όσο και στους περιορισμούς που τίθενται για
λόγους ευστάθειας του ελληνικού συστήματος.

Τα σχέδια των ομίλων

Ο K. Αγγελόπουλος, επικεφαλής του ομίλου της Χαλυβουργικής, σχεδιάζει επενδύσεις 500 εκατ. ευρώ στην ηλεκτροπαραγωγή

Παρά το γεγονός ότι πριν από περίπου τέσσερα χρόνια αυτοί που έσπευσαν να
αποσπάσουν άδειες για μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας δεν ήταν λίγοι,
ελάχιστοι έχουν απομείνει να δηλώνουν πραγματικό ενδιαφέρον για επενδύσεις
στον τομέα αυτό. Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι έτσι όπως έχουν τα πράγματα,
δεν συμφέρει κανένα να συμμετάσχει στον διαγωνισμό όποτε κι αν προκηρυχθεί.

Ο Γ. Περιστέρης, επικεφαλής της Τέρνα Ενεργειακή. H εταιρεία διαθέτει ηλεκτροπαραγωγική μονάδα, μέσω της θυγατρικής της Ήρων

Όπως λένε τα ίδια στελέχη, μόνο μια στρατηγική επιλογή μπορεί να ωθήσει
κάποιους ομίλους με γερά πορτοφόλια να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό,
προσδοκώντας ότι οι ελληνικές τιμές θα συγκλίνουν προς τις αντίστοιχες
ευρωπαϊκές. Μέχρι τότε, μπορεί να ανταγωνίζονται τη ΔΕΗ με ζημίες, αλλά η
ανταμοιβή τους θα είναι πως θα συγκαταλέγονται στους δυο – τρεις, το πολύ,
παίκτες που θα λάβουν μέρος στη διανομή της πίτας της ελληνικής αγοράς
ηλεκτρισμού, ο τζίρος της οποίας θα αυξάνεται τα επόμενα χρόνια κατά περίπου
5% ετησίως.

Ο Μυτιληναίος

Ο E. Μυτιληναίος, ηγέτης του ομώνυμου ομίλου, σχεδιάζει την κατασκευή μονάδας στις εγκαταστάσεις της Αλουμίνιον της Ελλάδος

Από αυτούς που έχουν πάρει άδειες, ο όμιλος Μυτιληναίου εμφανίζει αρκετές
πιθανότητες να διεκδικήσει μία θέση στην απελευθερωμένη αγορά ενέργειας, λόγω
και των συνεργειών που θα υπάρξουν με τη θυγατρική του εταιρεία Αλουμίνιον της
Ελλάδος, που είναι από τις πλέον ενεργοβόρες ελληνικές βιομηχανίες. Ήδη ο
όμιλος κατασκευάζει μία από τις δύο μονάδες που σχεδιάζει να δημιουργήσει, η
οποία θα καλύπτει τις ανάγκες της ΑτΕ σε ηλεκτρική ενέργεια.

Οι άλλοι μνηστήρες

Ο B. Βαρδινογιάννης, επικεφαλής της Μότορ Όιλ, εξετάζει το ενδεχόμενο να κατασκευάσει μονάδα ηλεκτροπαραγωγής 400 MW

Για τον όμιλο Βαρδινογιάννη και τη Μότορ Όιλ η απόφαση για να μπει στην αγορά
ενέργειας δεν έχει ληφθεί ακόμη, παρά το γεγονός ότι κατέχει άδεια για μονάδα
400 MW που σχεδιάζεται να κατασκευαστεί στο διυλιστήριο του ομίλου στην
Κόρινθο.

Ο Δ. Κοπελούζος, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ομώνυμου ομίλου, έχει συμμαχήσει με τους Ιταλούς της ENEL

Με επένδυση που θα υπερβαίνει τα 500 εκατ. ευρώ, θέλει να μπει στην αγορά και
ο όμιλος της Χαλυβουργικής, ο οποίος έχει επίσης στα χέρια του άδεια παραγωγής
ηλεκτρισμού. Παρών στην αγορά ηλεκτρισμού δηλώνει και ο όμιλος της Ελληνικής
Τεχνοδομικής, ο οποίος για τον σκοπό αυτό έχει συμμαχήσει με τον όμιλο της
Βιοχάλκο αλλά και με την ιταλική Edisson.

Ο Λ. Μπόμπολας, διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικής Τεχνοδομικής, έχει συμμαχήσει με Βιοχάλκο και Edisson για μονάδα στη Βοιωτία

Με την επίσης ιταλικής καταγωγής Enel έχει συμμαχήσει ο όμιλος Κοπελούζου, ο
όμιλος της ΓΕΚ – Τέρνα είναι ήδη στην αγορά μέσω της μονάδας των 120 MW της
θυγατρικής του Ήρων, ενώ ο όμιλος Αλαμανή αναζητεί στρατηγικό επενδυτή για να
πωλήσει την άδεια που διαθέτει.

Το… βραχυκύκλωμα του φυσικού αερίου

Ενώ η Ελλάδα καίγεται από την έκρηξη της διεθνούς τιμής του πετρελαίου και
είναι υποχρεωμένη να αναζητήσει φθηνότερες εναλλακτικές πηγές ενέργειας, η ΕΠΑ
Αττικής, η οποία κατέχει το μονοπώλιο της διανομής φυσικού αερίου στο
Λεκανοπέδιο, έχει μείνει πολλές… εκατοντάδες χιλιόμετρα πίσω στη σύνδεση των
νοικοκυριών με τον κεντρικό αγωγό.

Το λάθος

Όπως σημειώνουν στελέχη της αγοράς, τα τελευταία χρόνια η ΕΠΑ κατασκεύασε
πολλές εκατοντάδες χιλιόμετρα δικτύου χαμηλής πίεσης (του οικιακού, δηλαδή)
στην Αττική, χωρίς ωστόσο να έχει πραγματοποιήσει προηγουμένως εμπεριστατωμένη
έρευνα αγοράς, σχετικά με το αν οι κάτοικοι των περιοχών όπου φτάνει το φυσικό
αέριο είναι διατεθειμένοι να γίνουν πελάτες της. Ως αποτέλεσμα, τα μέχρι τώρα
έσοδα από τις συνδέσεις των νοικοκυριών με το υφιστάμενο δίκτυο δεν καλύπτουν
παρά μόνο μικρό μέρος των επενδύσεων που η ΕΠΑ αναγκάστηκε να κάνει. H
δυστοκία στην αύξηση του πελατολογίου της ήταν, μεταξύ των άλλων, και ο λόγος
που έφερε στην κόψη του ξυραφιού τις σχέσεις της ΕΠΑ με την ΕΚΟ Φυσικού Αερίου
(ο dealer με αντικείμενο να φέρνει πελάτες στην εταιρεία).

Οι κόντρες

Επιπλέον, οι κόντρες της ηγεσίας του υπουργείου Ανάπτυξης με τη διοίκηση της
ΕΠΑ Αττικής επιδείνωσαν την κατάσταση. Σύμφωνα με πληροφορίες, παρ’ ότι η
συμφωνία του 2001 ανάμεσα στους δύο βασικούς ξένους μετόχους της ΕΠΑ (Shell
και Cynergy, που κατέχουν το 49% έναντι 51% της ΔΕΠΑ) και το ελληνικό Δημόσιο
προέβλεπε πως το τελευταίο οφείλει να τους καταβάλει κοινοτικές επιχορηγήσεις
(το έργο συγχρηματοδοτείται από το ΚΠΣ) αλλά και επιστροφές ΦΠΑ, συνολικού
ποσού γύρω στα 100 εκατ. ευρώ, εδώ και μία διετία οι κρουνοί της
χρηματοδότησης έχουν κλείσει. Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι επιδίωξη της
ηγεσίας του υπουργείου Ανάπτυξης ήταν να αναγκάσει τους βασικούς μετόχους της
ΕΠΑ να μεταβιβάσουν τη συμμετοχή τους σε άλλα επιχειρηματικά συμφέροντα, αλλά
και να τοποθετήσει στο μάνατζμεντ της εταιρείας πρόσωπο της εμπιστοσύνης της.
Δεν είναι τυχαίος, άλλωστε, ο πόλεμος που δέχτηκε από το υπουργείο Ανάπτυξης ο
μέχρι πρότινος γενικός διευθυντής της ΕΠΑ Αττικής, Δημήτρης Ζήσης, ο οποίος
αναγκάστηκε να παραιτηθεί.

Σήμερα, παρ’ ότι οι σχέσεις μεταξύ του υπουργείου και της ΕΠΑ έχουν κάπως
εξομαλυνθεί, το μέλλον της εμφανίζεται δυσοίωνο. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι
δύο ξένοι βασικοί μέτοχοι της εταιρείας δεν είναι διατεθειμένοι να βάλουν πάλι
το χέρι στην τσέπη, χρηματοδοτώντας περαιτέρω την επέκταση του δικτύου. Τα
κεφάλαια έχουν στερέψει και η ΕΠΑ αναγκάστηκε πρόσφατα να πάρει ομολογιακό
δάνειο, ποσού 20 εκατ. ευρώ, για να συνεχίσει την επέκταση του δικτύου.

Μόνο 800 χιλιόμετρα

Ενώ, λοιπόν, δεκάδες χιλιάδες νοικοκυριά έχουν υποβάλει αιτήσεις για να
συνδεθούν με το φυσικό αέριο, αυτές παραμένουν στα συρτάρια της εταιρείας λόγω
έλλειψης δικτύου. Από τα 2.000 χιλιόμετρα δικτύου που έχει υποχρέωση να
υλοποιήσει η ΕΠΑ έως το 2008, μέχρι σήμερα δεν έχουν κατασκευαστεί παρά 800
χλμ. Όπως λένε στελέχη που γνωρίζουν καλά την αγορά, θεωρείται αδύνατο σε
λιγότερο από δύο χρόνια να έχουν γίνει τα υπόλοιπα 1.200 χλμ.