Διαστάσεις H οργή των αστών

Από την Ιταλία ώς την Ταϊλάνδη, οι αστικές μεσαίες τάξεις δείχνουν τη
δύναμή τους. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Ταϊλάνδης Τακσίν Σιναουάτρα είναι
κατά κάποιον τρόπο η ασιατική εκδοχή του Σίλβιο Μπερλουσκόνι.

H δύναμη του δρόμου έφερε αποτελέσματα και στη Γαλλία, όπου οι συνεχείς διαδηλώσεις ανάγκασαν τον πρόεδρο Σιράκ να αποσύρει τον επίμαχο νόμο για τις εύκολες απολύσεις

Και οι δύο άνδρες έχουν κυβερνήσει τις χώρες τους όπως τις οικονομικές τους
αυτοκρατορίες, περιφρονώντας τους βασικούς θεσμούς της φιλελεύθερης
δημοκρατίας όπως είναι ο ελεύθερος Τύπος, το ανεξάρτητο δικαστικό σύστημα και
η αντιπολίτευση. H υπομονή των αστικών μεσαίων τάξεων, όμως, εξαντλείται. Ο
Μπερλουσκόνι έχει χάσει εδώ και καιρό την υποστήριξη πολλών πρώην οπαδών του,
ενώ ο Τακσίν αναγκάστηκε να αποχωρήσει προσωρινά από το πολιτικό προσκήνιο.

Ύστερα από πολύμηνες διαδηλώσεις στην Μπανγκόκ, ο τελευταίος προκήρυξε πρόωρες
βουλευτικές εκλογές, τις οποίες κέρδισε αφού οι κυριότεροι αντίπαλοί του
απέσχον. Αλλά η λαϊκή οργή δεν υποχώρησε. Ο Τακσίν είχε εξοργίσει τη μεσαία
τάξη τρομοκρατώντας τον Τύπο, μοιράζοντας πλούτο και εξουσία στην οικογένεια
και τους φίλους του και φτάνοντας να πουλήσει στη Σιγκαπούρη το οικογενειακό
του μερίδιο στη μεγαλύτερη εταιρεία κινητής τηλεφωνίας της Ταϊλάνδης. Με τον
τρόπο αυτό κέρδισε 1,9 δισεκατομμύρια δολάρια, τα οποία δεν φορολογήθηκαν.
Επιπλέον, εξασφάλισε τη στήριξη των αγροτικών περιοχών με μια σειρά παροχών
και με ένα λαϊκιστικό λεξιλόγιο. Υπό το βάρος των διαδηλώσεων, όμως,
αναγκάστηκε να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία.

H δύναμη του δρόμου έφερε αποτελέσματα και στη Γαλλία, όπου οι συνεχείς
διαδηλώσεις ανάγκασαν τον πρόεδρο Σιράκ να αποσύρει τον επίμαχο νόμο για τις
εύκολες απολύσεις. Ανάλογα αποτελέσματα είχαν φέρει οι διαδηλώσεις στη Νότια
Κορέα και τις Φιλιππίνες κατά τη δεκαετία του ’80, όχι όμως και στην Κίνα το
1989. Όλες αυτές οι διαδηλώσεις έχουν κάτι κοινό: αποτελούν ένα φαινόμενο των
μεγάλων πόλεων και καθοδηγούνται από τις μορφωμένες ελίτ. Χρειάζονται πόλεις
για να κινητοποιηθεί μεγάλος αριθμός ειρηνικών διαδηλωτών. H πολιτική
αναταραχή στην ύπαιθρο είναι λιγότερο οργανωμένη, πιο σποραδική και συχνά πιο
βίαιη. Οι διαδηλώσεις στους δρόμους, είτε γίνονται εναντίον του «αμερικάνικου
ιμπεριαλισμού» είτε εναντίον της λογοκρισίας, αντανακλούν τις ανησυχίες των
μητροπόλεων.

Είναι αδύνατο να διαχειριστείς μια σύγχρονη αστική οικονομία χωρίς την
υποστήριξη της αστικής μεσαίας τάξης, γράφει στη «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ο Ίαν
Μπουρούμα, που διδάσκει στο Bard College. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που
οι στρατηγοί της Νότιας Κορέας δεν μπορούσαν να συνεχίσουν να κυβερνούν με
σιδηρά πυγμή. Οι φοιτητές που διαδήλωναν εναντίον τους υποστηρίζονταν από τους
γονείς τους – καθηγητές, δικηγόρους, γιατρούς και επιχειρηματίες – οι οποίοι
ήθελαν να είναι ελεύθεροι πολίτες μιας σύγχρονης κοινωνίας. Ένας λόγος που οι
διαδηλώσεις στην Κίνα απέτυχαν ίσως να είναι ότι η μεσαία τάξη δεν ήταν ακόμη
αρκετά μεγάλη. H μετατροπή από μια αγροτική σε μια αστική κοινωνία είχε μόλις
ξεκινήσει. H Κίνα εξακολουθεί να μην είναι μια δημοκρατία, όπως δεν ήταν
δημοκρατία η Νότια Κορέα τη δεκαετία του ’80.