Όλα συμβαίνουν στους δρόμους

Αν δεν υπήρχαν οι δρόμοι, δεν θα γνωρίζαμε ποτέ τη ζωή των ανθρώπων, ό,τι και
να μας έλεγαν οι ίδιοι, ό,τι και να διαβάζαμε στα βιβλία. Έναν άνθρωπο που τον
συναντούμε μόνο μέσα σ’ ένα σπίτι, θα γινόταν να πιστεύουμε πως είναι ένα
εξαιρετικά ευγενικό πλάσμα, για να διαπιστώσουμε στον δρόμο πως είναι
απερίγραπτα χοντροκομμένο και χυδαίο. Ίσως κάτι ανάλογο να εννοούσαν
παλαιότερα, όταν διατείνονταν με έμφαση ορισμένοι πως «το πεζοδρόμιο είναι
Πανεπιστήμιο». Θα σας έχει συμβεί να παρατηρήσετε άναυδοι ανθρώπους
ευαίσθητους και κοινωνικά προβληματισμένους, να συμπεριφέρονται σκαιότατα σε
(συνήθως) Πακιστανούς ή Κούρδους, που σπεύδουν να τους «καθαρίσουν» στις
διασταυρώσεις τα τζάμια των αυτοκινήτων.

Μεσημεράκι, στην οδό Ακαδημίας, από την πλευρά της εκκλησίας της Ζωοδόχου
Πηγής, ακριβώς στο ύψος της. Ένας νεαρός με πρόσωπο ευγενικό και όμορφο, αν
και εμφανώς ταλαιπωρημένο από τα ναρκωτικά (όπως και το βάδισμά του), μόλις
πλησιάζει το εικονοστάσι που βρίσκεται δίπλα στα σκαλιά της εισόδου, πέφτει
στα γόνατα και, ανοίγοντας τα χέρια του, αγκαλιάζει ολόκληρη τη μαρμάρινη
στήλη. Μένει για περίπου πέντε λεπτά ακίνητος, με το κεφάλι του ν’ ακουμπάει
στο προστατευμένο από το τζάμι εικόνισμα και όταν σηκώνεται για να φύγει,
βρέχει το πρόσωπό του και τα μαλλιά του με το νερό του παρακείμενου ψυκτήρα.

Καταλαβαίνει κανείς, αμέσως, πως η «σχέση» του νεαρού με το εικονοστάσι υπήρξε
μια προσωπική του υπόθεση, δεν έγινε για το «θεαθήναι», καθώς απομακρύνθηκε –
και μάλιστα τάχιστα – από την πλευρά της Μαυροκορδάτου και όχι της οδού
Ακαδημίας. Δεν θέλησε δηλαδή να «εκμεταλλευθεί» την ευσυγκινησία των
περαστικών με το να απλώσει το χέρι του. Δεν μπορεί να ξέρει κανείς αν η
κίνησή του ν’ αγκαλιάσει το εικονοστάσι ήταν για να ζητήσει «βοήθεια» ή για να
ευχαριστήσει, γιατί η βοήθεια τού είχε δοθεί. Οποιοσδήποτε, όμως, θα ευχόταν
από καρδιάς να ίσχυε η δεύτερη περίπτωση.

Καταλαβαίνει επίσης κανείς πως οι «άλλοι» (στη συγκεκριμένη περίπτωση οι
περαστικοί αλλά και φίλοι, γνωστοί, συγγενείς) γίνονται ανύπαρκτοι όταν ο
πόνος που μας κατακλύζει δεν είναι απλά μεγάλος, αλλά έχει στοιχειώσει την
ύπαρξή μας ολόκληρη. Ντρέπεται κανείς να «εκτεθεί», δείχνοντας δημόσια τη
συντριβή ή την ταπείνωσή του, μόνον όταν τον πόνο του μπορεί να τον
«διαχειριστεί» ή να τον «βολέψει». Όταν για το πρόβλημά του υπάρχουν έστω και
υποκατάστατα της λύσης που θα τον ανακούφιζε. Όταν πονάει κανείς πραγματικά,
οι άλλοι δεν υπάρχουν ή, κι αν υπάρχουν, δεν τους βλέπει. Να ζητάει κανείς σ’
έναν πολυσύχναστο δρόμο (σε ώρα μάλιστα, όπως λένε, «αιχμής») τη βοήθεια μιας
τόσο αμφισβητούμενης και συκοφαντημένης ύπαρξης όπως ο Θεός (ή έστω μιας
ύπαρξης που στον αιώνα δεν θα σε ενώσει μαζί της τίποτε χειροπιαστό) σημαίνει
πως όλα τα άλλα που υπάρχουν (άνθρωποι και πράγματα) τον αφήνουν απαρηγόρητο.
Να ζητάει κανείς καταμεσής στην άσφαλτο – που είναι συγκεκριμένη, αδιαπέραστη
(μπετόν αρμέ) – βοήθεια από το «αόρατο» ή το «ανύπαρκτο», σημαίνει πως ό,τι
προϋποθέτει η «όραση» είναι μια χρεοκοπημένη, εξαντλημένη πραγματικότητα.

Μην ξεχνάμε όμως, πως μόνο στον φύσει ή δυνάμει επαναστάτη, ο πόνος καταργεί
τη σύμβαση της ονοματοδοσίας και μεταβάλλεται σε ποίηση.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Λέξη».