Aντίο στον πολιτικό του μέτρου

Ένας ευπατρίδης της πολιτικής, άνθρωπος του μέτρου, μια προσωπικότητα
υψηλού ήθους η οποία διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στη μεταπολεμική ιστορία της
χώρας, ο πρώην πρωθυπουργός Γεώργιος Ράλλης έφυγε χθες το μεσημέρι πλήρης
ημερών, ύστερα από καρδιακό επεισόδιο που υπέστη στην κατοικία του, στο
Κολωνάκι.

Ο πολιτικός κόσμος τον αποχαιρετά σήμερα το απόγευμα (4 μ.μ.) με τιμές εν
ενεργεία πρωθυπουργού. H κηδεία του από το A’ Νεκροταφείο θα γίνει δημοσία
δαπάνη, ενώ σε όλα τα δημόσια κτίρια της χώρας οι σημαίες θα είναι μεσίστιες.

Πολιτικοί φίλοι και αντίπαλοι τού αναγνωρίζουν ότι πολιτεύθηκε με
μετριοπάθεια, ακόμη και σε στιγμές που η πολιτική αντιπαράθεση βρισκόταν στην
κορύφωσή της, ενώ υπήρξε εμπνευστής σημαντικών πολιτικών παρεμβάσεων (όπως η
εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1976 και η καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας) και
πρωταγωνιστής σε κορυφαίες επιλογές για τη χώρα (όπως η ένταξη στην ΕΟΚ, το
1980).

Γόνος οικογένειας με πολιτική ιστορία που ξεκινά το 1873, όταν ο παππούς του
Δημήτριος Ράλλης εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής, ο Γ. Ράλλης υπήρξε για
περισσότερο από τέσσερις δεκαετίες στυλοβάτης της συντηρητικής παράταξης και
εκ των στενότερων συνεργατών του Κωνσταντίνου Καραμανλή, τον οποίο και
διαδέχθηκε στην πρωθυπουργία το 1980. Έντονη προσωπικότητα και με το θάρρος
της γνώμης του, δεν απέφυγε τις συγκρούσεις με την κομματική ηγεσία,
επιλέγοντας σε τρεις διαφορετικές περιόδους να βρεθεί εκτός πολιτικής σκηνής.

Πρώτη φορά βουλευτής το 1950

Στο Υπουργικό Συμβούλιο, λίγο πριν από την ήττα του 1981, πλαισιωμένος από τους K. Παπακωνσταντίνου, K. Μητσοτάκη, Ευάγγ. Αβέρωφ (από αριστερά) και I. Μπούτο και Κων. Στεφανόπουλο (από δεξιά). Με τους Ευάγγ. Αβέρωφ και K. Μητσοτάκη είχε ήδη αρχίσει να διαγράφεται πορεία σύγκρουσης

Ο Γ. Ράλλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1918, ήταν απόφοιτος της Νομικής Σχολής
και συμμετείχε ως έφεδρος ανθυπίλαρχος στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο, όπου
διακρίθηκε και παρασημοφορήθηκε. Εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Αθηνών το
1950, με το Λαϊκό Κόμμα. Το 1954, επί πρωθυπουργίας Αλ. Παπάγου, εισήλθε στην
κυβέρνηση (υπουργός Προεδρίας). Διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην επιλογή
του Κωνσταντίνου Καραμανλή για τη διαδοχή του Αλέξανδρου Παπάγου και συνέπραξε
μαζί του στην ίδρυση της Εθνικής Ριζοσπαστικής Ενώσεως (EPE). Το 1956-58
διετέλεσε υπουργός Δημοσίων Έργων και Συγκοινωνιών. Έχοντας στενές σχέσεις με
το Παλάτι, ο Γ. Ράλλης δεν άργησε να έρθει σε σύγκρουση με τον K. Καραμανλή
και το 1958 αποχώρησε μαζί με τον Παναγή Παπαληγούρα προκαλώντας πολιτική
κρίση που οδήγησε στις εκλογές. Έμεινε εκτός Βουλής έως το 1961, όταν επανήλθε
στην EPE αναλαμβάνοντας το υπουργείο Εσωτερικών. Στην πρώτη υπουργική του
περίοδο μπήκαν οι βάσεις της τουριστικής πολιτικής στη χώρα και ιδρύθηκε το
Φεστιβάλ Αθηνών, ενώ ως υπουργός Συγκοινωνιών χειρίστηκε τις διαπραγματεύσεις
με τον Αρ. Ωνάση για την ίδρυση της Ολυμπιακής.

Στον προδικτατορικό Γεώργιο Ράλλη πάντως δύσκολα θα βρει κανείς τη
μεταδικτατορική μετριοπάθεια. Επί κυβερνήσεως Ενώσεως Κέντρου ανήκει στους
σκληρούς επικριτές του Γεωργίου Παπανδρέου και διακρίνεται για τον
αντικομμουνισμό του. Όταν μάλιστα η Αριστερά κερδίζει μερικούς δήμους στις
δημοτικές εκλογές, δεν διστάζει να μιλήσει για αναβίωση των φαινομένων του
’44-’47.

Με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στο Γκολφ της Γλυφάδας. Ο Γ. Ράλλης θεωρείται ότι είχε μυήσει τον Κων. Καραμανλή στο «αριστοκρατικό» άθλημα, ενώ έλεγε πάντοτε ότι υπήρξε καλύτερος γκόλφερ από τον ιδρυτή της EPE και της N.Δ.

Το πραξικόπημα των Απριλιανών (21/4/1967) τον βρήκε στη θέση του υπουργού
Δημόσιας Τάξης. Δεν κατάφερε όμως να κινητοποιήσει τη Χωροφυλακή κατά των
πραξικοπηματιών. Στη διάρκεια της δικτατορίας συνελήφθη τρεις φορές,
φυλακίστηκε και εκτοπίστηκε στην Κάσο. Τον Ιούλιο του 1973 έλαβε ενεργό μέρος
στον αγώνα εναντίον του δημοψηφίσματος του Παπαδόπουλου, ενώ ανέλαβε τη
διεύθυνση του περιοδικού «Πολιτικά Θέματα». Το 1974, στην κυβέρνηση Εθνικής
Ενότητας υπό τον Κων. Καραμανλή, ορκίσθηκε υπουργός Προεδρίας, ενώ είχε
κεντρικό ρόλο στην ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας. Πάντως τάχθηκε υπέρ της
βασιλείας στο Δημοψήφισμα του 1975. Διατήρησε το υπουργείο Προεδρίας και στην
πρώτη κυβέρνηση της N.Δ. ενώ τον Ιούλιο του 1976 ανέλαβε και το υπουργείο
Παιδείας, προωθώντας την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση με την επέκταση της
Υποχρεωτικής Παιδείας από τα έξι στα εννέα χρόνια και την κατάργηση της
καθαρεύουσας σε όλες τις βαθμίδες της Εκπαίδευσης και στη Δημόσια Διοίκηση.

Με την επανεκλογή της N.Δ., τον Νοέμβριο του 1977, ανέλαβε το υπουργείο
Συντονισμού και τον Μάιο του 1978 το υπουργείο Εξωτερικών, για να χειρισθεί
την τελική φάση των διαπραγματεύσεων με την ΕΟΚ, οι οποίες τον Μάιο του 1979
κατέληξαν στην υπογραφή της συμφωνίας εισδοχής της Ελλάδος ως δέκατου μέλους
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Τον Οκτώβριο του 1978, εξάλλου, πραγματοποίησε την
πρώτη επίσκεψη Έλληνα υπουργού Εξωτερικών στη Σοβιετική Ένωση.

Τη δεύτερη φορά έχασε από τον Αβέρωφ

«Εις ώτα μη ακουόντων». Ήταν το πρώτο βιβλίο που έγραψε ο Γ. Ράλλης μετά την οριστική απόσυρσή του από την ενεργό πολιτική (το 1993) και το είχε παρουσιάσει ο νυν Πρωθυπουργός

Με τη μεταπήδηση του Κων. Καραμανλή στην Προεδρία της Δημοκρατίας, στις 8
Μαΐου 1980 εξελέγη από την Κοινοβουλευτική Ομάδα αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας
(υπερισχύοντας του Ευάγ. Αβέρωφ) και τη μεθεπομένη ορκίστηκε πρωθυπουργός.
Στις 19 Οκτωβρίου 1981, μετά την ήττα της N.Δ. στις εκλογές, παρέδωσε την
εξουσία στον Ανδρέα Παπανδρέου, εγγυώμενος προσωπικά μια υποδειγματική – όπως
χαρακτηρίσθηκε και από τους αντιπάλους του – αλλαγή φρουράς στην κυβέρνηση,
που συνοδευόταν από μια ιστορικής σημασίας πολιτική αλλαγή για τη χώρα. Τον
Δεκέμβριο του 1981 η Κοινοβουλευτική Ομάδα της N.Δ. απέσυρε την εμπιστοσύνη
της στο πρόσωπό του και ο Γ. Ράλλης παραιτήθηκε και από την αρχηγία του
κόμματος, για να τον διαδεχθεί ο Ευάγ. Αβέρωφ. Τον Μάιο του 1987 συγκρούσθηκε
με τον Κων. Μητσοτάκη και ανεξαρτητοποιήθηκε από τη N.Δ. (από την οποία εκείνη
την περίοδο είχε διαγραφεί και ο γαμπρός του Αναστ. Παπαληγούρας). Στις
εκλογές του Ιουνίου του 1989 δεν πολιτεύθηκε, αλλά ύστερα από πρόσκληση του
Κων. Μητσοτάκη επέστρεψε στην ενεργό πολιτική τον Νοέμβριο του ίδιου έτους,
καταλαμβάνοντας την έδρα της Κέρκυρας.

Διαφώνησε με την παραπομπή

Το 1990 δεν δίστασε να δημοσιοποιήσει την αντίθεσή του στην παραπομπή του
Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο, ενώ τον Μάρτιο του 1993 παραιτήθηκε
από βουλευτής και αποχώρησε οριστικά από την ενεργό πολιτική, διαφωνώντας με
τους χειρισμούς στο Μακεδονικό.

Ο μεγάλος καημός του Γεωργίου Ράλλη ήταν η πολιτική διαδρομή του πατέρα του,
Ιωάννη Ράλλη, ο οποίος συμμετείχε ως πρωθυπουργός στην τελευταία κυβέρνηση επί
Κατοχής. Ο παππούς του, Δημήτριος Ράλλης, υπήρξε συνολικά έξι φορές
πρωθυπουργός της χώρας, με πρώτη θητεία το 1893. H μητέρα του, Ζαΐρα, ήταν
κόρη του Γεωργίου Θεοτόκη και αδελφή του Ιωάννη Θεοτόκη, που υπήρξαν επίσης
πρωθυπουργοί της χώρας στα 1903 και 1950 αντίστοιχα.

Ο εκλιπών πρώην πρωθυπουργός ήταν παντρεμένος με την επιχειρηματία Λένα Ράλλη,
με την οποία απέκτησε δύο κόρες. Ως παρακαταθήκη αφήνει επίσης και ένα πλούσιο
συγγραφικό έργο για την πολιτική του διαδρομή («Ώρες ευθύνης», «Πολιτικές
εκμυστηρεύσεις», «Κοιτάζοντας πίσω», «Εις ώτα μη ακουόντων», «Τάδε έφη» κ.ά.).

Βαθιά θλίψη του πολιτικού κόσμου

Με τον Ανδρέα Παπανδρέου, το 1980, στο Μέγαρο Μαξίμου. H περίφημη σύσταση «δεν θέλω “ου”…» του Γ. Ράλλη προς τους οπαδούς της N.Δ., κατά την προεκλογική περίοδο του 1981, φανέρωνε ότι η αντιπαλότητά τους ήταν μόνον πολιτική. Το βράδυ της μεγάλης αλλαγής, μάλιστα, ο Γ. Ράλλης είχε σπεύσει να ενημερώσει πρώτος τον Ανδρέα ότι είναι νικητής, πριν βγουν τα επίσημα εκλογικά αποτελέσματα

TH ΜΕΤΡΙΟΠΑΘΕΙΑ και τη σύνεση που συνόδευσαν την πολιτική διαδρομή του
Γεωργίου Ράλλη υπογραμμίζει σύσσωμος ο πολιτικός κόσμος, εκφράζοντας βαθιά
θλίψη για την απώλεια του πρώην πρωθυπουργού.

«Θρηνούμε την απώλεια ενός πολιτικού, που πρωταγωνίστησε σε μια εποχή κατά την
οποία η Ελλάδα αντιμετώπιζε μεγάλες προκλήσεις… Οι αρετές της σύνεσης, της
σωφροσύνης, της αγάπης και της προσφοράς που χαρακτήριζαν τον Γεώργιο Ράλλη,
αφήνουν ένα κληροδότημα που θα αποτελεί για πάντα σε όλους μας σταθερό σημείο
αναφοράς…», δήλωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας.

«Συνέδεσε τη μακρά πορεία του στον δημόσιο βίο με μεγάλες, ιστορικές στιγμές
της πατρίδας μας… Πνεύμα ανήσυχο και καινοτόμο, έθετε πάντα ως πρώτιστο
στόχο του τον εκσυγχρονισμό και την πρόοδο της ελληνικής κοινωνίας, την
υπέρβαση των διαχωριστικών γραμμών…», ανέφερε ο Πρωθυπουργός Κων.
Καραμανλής. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Γ. Παπανδρέου σημείωσε ότι «η έμφυτη ευγένειά
του και η πλούσια πείρα του, του έδωσαν τη δυνατότητα να εκφράζει με
νηφαλιότητα τις πάντα χρήσιμες παρεμβάσεις του για τον τόπο…».

Τα θερμά συλλυπητήριά της εξέφρασε η γραμματέας του KKE Αλέκα Παπαρήγα, ενώ ο
πρόεδρος του ΣΥΝ Αλ. Αλαβάνος επισήμανε ότι «η Αριστερά έχει εκτιμήσει την
ειλικρίνειά του και τη δυνατότητά του να υπερβαίνει τις παραδόσεις του
συντηρητικού χώρου…».

«Κορυφαία πολιτική προσωπικότητα της σύγχρονης Ελλάδας» χαρακτήρισε τον
εκλιπόντα η πρόεδρος της Βουλής Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη, ενώ ο Λ. Κύρκος έκανε
λόγο για «άνθρωπο σπάνιας ειλικρίνειας και ντομπροσύνης».