Περπατάει ξανά χάρη σε μια… μπαταρία

H Έιμι Γουέσταλ ήταν καθηλωμένη σε αναπηρική καρέκλα για επτά χρόνια.
Σήμερα η νεαρή γυναίκα όχι μόνο περπατά ξανά, αλλά παίρνει μέρος και σε
μουσικοχορευτικές παραστάσεις. Για να τα καταφέρει χρειάστηκε ένα «θαύμα» της
επιστήμης και της τεχνολογίας, μία νέα επέμβαση κατά την οποία τοποθετούνται
ηλεκτρικά εμφυτεύματα στον εγκέφαλο.

Χάρη στα εμφυτεύματα, η Έιμι μπορεί ακόμα και να πάρει μέρος σε χορευτικές παραστάσεις

H 20χρονη Έιμι είναι το πιο συγκλονιστικό παράδειγμα της πειραματικής
θεραπείας που αρχικά αναπτύχθηκε από τους γιατρούς για να αντιμετωπίσουν την
ασθένεια Πάρκινσον και την κατάθλιψη. Αργότερα, διαπίστωσαν ότι η ίδια μέθοδος
ίσως είχε αποτέλεσμα σε περιπτώσεις παράλυσης.

Σπασμοί. H αποκατάσταση των βλαβών στις διασυνδέσεις του εγκεφάλου
γίνεται τοποθετώντας ηλεκτρόδια σε συγκεκριμένες περιοχές. Οι επιστήμονες
γνωρίζουν ήδη ποιες λειτουργίες του οργανισμού επηρεάζουν αυτά τα σημεία.
Ηλεκτρικό ρεύμα διοχετεύεται στον εγκέφαλο μέσω μίας μπαταρίας που εμφυτεύεται
κάτω από την κλείδα και συνδέεται με τον εγκέφαλο.

H Γουέσταλ (από το Λέστερ της Αγγλίας) έχει μία γενετική πάθηση που επηρεάζει
τους μυς. Ο ασθενής υποφέρει από έντονους ανεξέλεγκτους μυϊκούς σπασμούς που
προκαλούν οδυνηρές και αφύσικες κινήσεις του σώματος. Ως αποτέλεσμα, η Έιμι
δεν μπορούσε να περπατήσει και έμεινε στην αναπηρική καρέκλα από τα 13 της
χρόνια.

Ο Μάργουαν Χάριζ, καθηγητής λειτουργικής νευροχειρουργικής στο Ινστιτούτο
Νευρολογίας στο Λονδίνο, βρήκε στην περίπτωσή της τις κατάλληλες συνθήκες για
να επιχειρήσει μία πειραματική επέμβαση μεγάλης διάρκειας και αβέβαιου
αποτελέσματος. Εμφύτευσε στον εγκέφαλό της μικροσκοπικά νήματα, με πάχος
μικρότερο από μία ανθρώπινη τρίχα. Τα νήματα μεταφέρουν ηλεκτρικό ρεύμα που
σταματά τα σήματα τα οποία προκαλούν τους σπασμούς στους μυς. Τα αποτελέσματα
της επέμβασης είναι εκπληκτικά. «Είναι δύσκολο να βρω λέξεις για να περιγράψω
πόσο άλλαξε η εγχείρηση τη ζωή μου», λέει η Γουέσταλ. «Ήμουν επτά χρόνια σε
αναπηρικό καροτσάκι πριν από την επέμβαση. Τώρα όχι μόνο περπατάω, αλλά
τραγουδώ και χορεύω σε ερασιτεχνικές παραστάσεις». Αντί να έχει μπροστά της
μία ζωή γεμάτη πόνο, που θα κατέληγε σε πρόωρο θάνατο, τώρα εργάζεται
εθελοντικά σε σχολεία. Παράλληλα, προσπαθεί να βρει τρόπους για να αναπληρώσει
τα χρόνια που έχασε από την εκπαίδευσή της, επειδή ήταν υποχρεωμένη να παίρνει
πολλά και ισχυρά φάρμακα για να διατηρεί υπό έλεγχο την κατάστασή της.

H Έιμι ήταν καθηλωμένη σε αναπηρικό καροτσάκι για επτά χρόνια

Πάρκινσον. «H τεχνολογία που έχουμε στη διάθεσή μας είναι εκπληκτική
και πολύ σημαντική», λέει ο Χάριζ. «Δεν είναι καινούργια. Είναι γνωστή εδώ και
10 με 15 χρόνια και χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση της ασθένειας του
Πάρκινσον, αλλά τώρα εξελίσσεται». Ασθενείς και άλλοι γιατροί διατηρούν
αμφιβολίες για τη μέθοδο, καθώς οι επεμβάσεις στον εγκέφαλο έχουν ταυτιστεί με
τη λοβοτομή, η οποία θεωρείται πλέον επικίνδυνη. Όμως, αυτοί που πιστεύουν και
χρησιμοποιούν τα εμφυτεύματα τονίζουν ότι τα αποτελέσματα είναι αναστρέψιμα,
γιατί μπορούν πολύ απλά να κλείσουν τους διακόπτες των συσκευών και να
σταματήσουν την επιρροή τους.

Ελπίδες. Τα αποτελέσματα των μέχρι τώρα επεμβάσεων σε όλο τον κόσμο
είναι πολύ ενθαρρυντικά σε ασθενείς που υποφέρουν από ημικρανίες και
ιδεοψυχαναγκαστικές παθήσεις. Ο Χάριζ και οι συνεργάτες του πιστεύουν ότι η
κατάθλιψη θα είναι η πιο σοβαρή και συχνή πάθηση που θα ταλαιπωρήσει
εκατομμύρια ανθρώπων στο μέλλον. H τεχνολογία αυτού του είδους μπορεί να
βοηθήσει τους ασθενείς βελτιώνοντας αισθητά τη ζωή τους. Στην Αμερική γίνονται
ήδη πειράματα με εμφυτεύματα σε ασθενείς που υποφέρουν από κατάθλιψη βαριάς
μορφής. Οι εθελοντές έχουν ήδη δει μεγάλη βελτίωση στη διάθεσή τους.

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

«Σκεφτόμουν ακόμη και να αυτοκτονήσω»

H πρώτη βρετανική έρευνα για τη θεραπεία της κατάθλιψης με τη χρήση
ηλεκτροδίων έχει ήδη αρχίσει στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ. Έχουν επιλεγεί
οκτώ άτομα που υποφέρουν από βαριά κατάθλιψη σε ηλικίες κοντά στα 30. Αργότερα
φέτος, οι γιατροί θα κάνουν την επέμβαση για να τοποθετήσουν τέσσερα
ηλεκτρόδια σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου τους. Στη συνέχεια, η
ψυχίατρος Αντρέα Μαλίζια, επικεφαλής της έρευνας, θα εξετάσει ποια ηλεκτρόδια
και ποιες ηλεκτρικές συχνότητες σταματούν αποτελεσματικότερα τα λανθασμένα
σήματα που προκαλούν κατάθλιψη. «Σχεδόν το 5% του πληθυσμού υποφέρει από
υποτροπιάζουσα κατάθλιψη βαριάς μορφής. Αυτή η θεραπεία μπορεί να τους αλλάξει
τη ζωή». Σε ένα παρόμοιο πρόγραμμα για την ασθένεια του Πάρκινσον, οι
επιστήμονες εξετάζουν σε ποια σημεία πρέπει να μπαίνουν τα ηλεκτρόδια για
καλύτερα αποτελέσματα. H ασθένεια προκαλεί την απώλεια του ελέγχου των μυών. H
επέμβαση γίνεται σε περισσότερους από 100 ασθενείς κάθε χρόνο και κοστίζει
45.000 ευρώ.

Ένας από τους πρώτους ήταν ο Μάικ Ρόμπινς από το Σαουθάμπτον. H ασθένεια
εκδηλώθηκε για πρώτη φορά στα 55 του, αλλά ήταν τυχερός. Οι γιατροί τού έδωσαν
πολύ σύντομα τη δυνατότητα της επέμβασης. «Το τρέμουλο ήταν τόσο έντονο που
σκεφτόμουν ακόμα και να αυτοκτονήσω. Δεν μπορούσα να κάνω τίποτα». Οι γιατροί
στο νοσοκομείο της Οξφόρδης τού χορήγησαν τοπική αναισθησία και χρησιμοποίησαν
ένα χειροκίνητο χειρουργικό τρυπάνι για να εισχωρήσουν στο κρανίο του. «Κάποια
στιγμή, το τρυπάνι πέρασε ένα σημείο και μετά πια δεν μπορούσα να μιλήσω.
Τρόμαξα», θυμάται ο Ρόμπινς, ο οποίος είναι σήμερα 62 χρόνων. «Όταν όμως
έφτασαν στο σωστό σημείο, το τρέμουλο σταμάτησε ως διά μαγείας και δεν ξανάρθε
ποτέ. H επέμβαση αυτή είναι θαυματουργή».

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου