[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

TO NA ΠΡΟΒΑΛΛΕΙ κάποιος σήμερα ως κεντρικό στόχο τη δημιουργία των
«Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης» ίσως να φαίνεται κάπως ρομαντικό ή ακόμη και
ουτοπικό. Με τις ισχυρές δυσκολίες στη διαδικασία επικύρωσης του Ευρωπαϊκού
Συντάγματος η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει περιέλθει σε υπαρξιακή κρίση ταυτότητας και
προσανατολισμού, αν και (παρά τις ανομολόγητες προσδοκίες ορισμένων) συνεχίζει
να λειτουργεί και να παράγει αποτελέσματα. Αλλά ίσως αυτή η κρίση να αποτελεί
και την καταλυτική ευκαιρία για να (ξανα)τεθούν για συζήτηση και προβληματισμό
ορισμένα κεντρικά ερωτήματα, έστω κι αν φαίνονται ουτοπικά στη σημερινή
συγκυρία. Έτσι έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι την ερχόμενη Τρίτη (14 Μαρτίου) ο
πρωθυπουργός του Βελγίου G. Verhofstadt θα μιλήσει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών με
θέμα «Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης». Ο Βέλγος πρωθυπουργός αντιπροσωπεύει
σήμερα μια από τις πλέον θαρραλέες και οραματικές φωνές στον ευρωπαϊκό χώρο.
Σε μια στιγμή ευρωπαϊκής κρίσης και μιζέριας προβάλλει το αίτημα για την
οικοδόμηση των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης» με τη συμμετοχή όλων των
κρατών – μελών – αλλά, καθώς τούτο δεν είναι εφικτό, με τη σύμπραξη
περιορισμένου αριθμού κρατών που θέλουν και μπορούν να προχωρήσουν σε βαθύτερη
ενοποίηση (π.χ. χώρες ευρωζώνης). Ας σημειωθεί ότι παρεμφερείς απόψεις
εξέφρασε πρόσφατα και ο πρώην πρωθυπουργός K. Σημίτης, ο οποίος σε ομιλία του
στη Θεσσαλονίκη τόνισε ότι «θα πρέπει να σκεφθούμε δομές και διαδικασίες που
θα επιτρέψουν στην Ευρωομάδα – το μόνο υπαρκτό σχήμα προωθημένης ενοποίησης –
να προχωρήσει εμβαθύνοντας πολιτικές της Ένωσης σε «προωθημένες βαθμίδες
πολιτικής ενοποίησης». Βεβαίως ο καθένας γνωρίζει ότι η προώθηση των ιδεών
αυτών δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Αλλά έχει ιδιαίτερη σημασία ότι
επανέρχονται στην agenda της συζήτησης για το «μέλλον της Ευρώπης» από
προσωπικότητες πανευρωπαϊκής πολιτικής εμβέλειας. H αποδοχή και τελικά
υλοποίησή τους εξαρτάται από την πειστική «δικαιολόγησή» τους στους Ευρωπαίους
πολιτικούς. Όπως επιχειρηματολογεί ένα πρόσφατο σημαντικό βιβλίο (βλέπε G.
Morgan, The Idea of Α European Superstate, Λονδίνο, Princeton University
Press, 2005) η οικοδόμηση του ευρωπαϊκού (υπερ)κράτους είναι τώρα αναγκαία
παρά ποτέ ως προϋπόθεση για την απάντηση στις ποικιλόμορφες προκλήσεις.

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.